Tan hoang rừng phòng hộ Yên Lập (Quảng Ninh): Xót xa những mảng rừng thông còn trơ gốc (Bài 2)

Càng đi sâu vào phía trong rừng phòng hộ Yên Lập chúng tôi càng phát hiện ra nhiều mảng rừng thông có tuổi đời lâu năm chỉ còn trơ lại gốc, những lán trại, đồ dùng sinh hoạt của thợ sơn tràng vẫn còn vứt lại chỏng chơ sau khi đã "dọn rừng".

Theo chân "thợ rừng"

Như Báo Điện tử Dân Việt đã tìm hiểu trong phóng sự Tan hoang rừng phòng hộ Yên Lập (Quảng Ninh), thời gian qua thường xuyên xuất hiện những xe chở gỗ thông cao vượt thành thùng từ khu vực rừng Yên Lập qua địa bàn phường Việt Hưng. Người dân đặt câu hỏi về nguồn gốc số gỗ thông này, cũng như công tác quản lý rừng trên địa bàn và kiểm soát phương tiện vận chuyển gỗ.

Trên thực tế, như Báo Điện tử Dân Việt cũng đã nêu, năm 2024 sau bão Yagi nhiều cây thông tại khu vực rừng phòng hộ Yên Lập bị gãy đổ, năm 2025 xảy ra cháy rừng tại khu vực này, theo người dân phản ánh việc dọn thực bì, thu hoạch gỗ gãy đổ đã được thực hiện. Tuy nhiên, việc khai thác gỗ gãy đổ, thanh lý sau bão, cháy rừng có xâm lấn vào các khu vực rừng khác không cần cơ quan chức năng vào cuộc giám sát, kiểm tra chặt chẽ.

Nhóm PV Dân Việt cũng đã vào rừng Yên Lập, tận mắt chứng kiến các khu vực khai thác, thu hoạch gỗ thông và làm việc với các cơ quan chức năng để tìm câu trả lời.

Sau nhiều ngày liên hệ và tìm hiểu, chúng tôi gặp được anh M, là thợ rừng lâu năm ở phường Tuần Châu (Quảng Ninh). Anh M nhận lời, chỉ đường cho chúng tôi vào tận nơi đang diễn ra việc có dấu hiệu chặt phá rừng.

Gần khu vực đập Yên Lập ở cuối đường Đồng Đăng có một con đường bê tông là lối vào rừng mà các xe chở gỗ thông thường xuyên đi qua lại, đi theo con đường ấy khoảng 5km là sẽ tiếp cận được vị trí thông bị chặt phá.

Tuy nhiên để đi vào đây chỉ có thể dùng xe máy số hoặc bán tải 2 cầu gầm cao vì đường đất rất dốc, trơn trượt do mặt đường có nhiều cát và không bằng phẳng, khó phát hiện vì phía giáp đường chính cây cối vẫn còn nguyên phải đi sâu vào trong mới thấy được.

Chúng tôi đi xe máy theo hướng dẫn trên con đường trên núi bao quanh hồ Yên Lập. Theo anh M, trước đây rừng tự nhiên ở Yên Lập nhiều lắm, cây thông đã được trồng từ thời Pháp. Người dân sau này được giao rừng để khoanh nuôi bảo vệ, có thể cạo nhựa thông để bán lấy tiền.

“Sau này cũng có tình trạng chặt phá rừng tự nhiên để trồng rừng sản xuất. Đặc biệt là sau cơn bão Yagi vào tháng 9/20204, cây gãy đổ nhiều và xảy ra cháy rừng nên có người lợi dụng việc thu hoạch để chặt phá cả những chỗ cây không gẫy đổ. Dọn rừng cũng chỉ mấy tháng sau bão chứ làm gì có chuyện dọn đến tận bây giờ đã là gần 1,5 năm rồi phải không các anh?”, anh M đặt vấn đề.

Đi qua khu vực chùa Lôi Âm thượng khoảng 500 mét, anh M chỉ tay về phía con đường đất mới mở bên tay trái đi về phía lòng hồ. “Đi chừng hơn 1 km nữa là sẽ tới khu vực họ đang khai thác. Không chỉ ở đây mà khu vực quanh chùa Lôi Âm đã có nhiều chỗ bị chặt phá”.

Đường mở đến đâu, rừng mất đến đó

Theo hướng dẫn của anh M, chúng tôi đi theo con đường đất mới mở rộng chừng 3 mét chỉ đủ chỗ cho một xe tải, trên mặt đường có nhiều vết bánh xe còn mới. Đường rất dốc, cứ khoảng một đoạn lại có một khúc cua tay áo. Chúng tôi rất vất vả mới có thể di chuyển được. Khu vực này chủ yếu là cây thông gỗ lớn.

Đi sâu vào trong rừng, chúng tôi phát hiện một khu vực có nhiều dấu vết của lán trại sinh hoạt cũ. Trên mặt đất còn để lại nhiều vật dụng sinh hoạt như: can nước, cốc, chén cũ, lưới bẫy chim và những tấm bạt rách còn sót lại…

Xung quanh khu vực phía trên đồi còn trơ lại nhiều gốc thông có đường kính khoảng lớn, các cây bụi, tre, lứa cũng bị phá để lấy đường vận chuyển thông. Đi sâu vào bên trong, có nơi nhiều cành thông, lá thông vẫn còn tươi, gom thành đống chuẩn bị đốt.

Đi thêm khoảng 200 mét nữa, chúng tôi phát hiện ra một khu lán trại còn mới, được che bằng bạt xanh, có sạp tre, phía trên còn có bình nước, rổ bát đĩa, can nước và nhiều vật dụng sinh hoạt của "thợ rừng" để lại.

Đi bộ một vòng quan sát, trên diện tích khoảng nhiều héc ta, chúng tôi ghi nhận gần như các cây thông lớn đã bị chặt hạ và mang đi chỉ còn trơ lại gốc. Nhiều gốc còn tươi mới, cũng nhiều gốc chuyển sang màu nâu đen. Các cành thông lá còn xanh bị chặt ném dọc hai bên đường. Một số cành khô bị gom lại thành các đống lớn chờ đốt. Có nhiều con đường mở để phục vụ thu hoạch, khai thác. Đường mở đến đâu thì rừng mất đến đó!

Theo thông tin Dân Việt có được, khi đối chiếu tọa độ của khu vực kể trên với Bản đồ Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia và Bản đồ kiểm kê rừng, khu vực có nhiều thông bị chặt hạ thuộc khu vực rừng phòng hộ địa bàn phường Tuần Châu (tỉnh Quảng Ninh).

PV Dân Việt đã làm việc với UBND phường Tuần Châu. Ông Trần Đức Minh - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tuần Châu cho biết, khoảng nhưng năm 1991 - 1992 nhà nước có chủ trương giao rừng cho người dân khoanh nuôi, bảo vệ.

“Hiện nay ở khu vực rừng quanh Chùa Lôi Âm thượng không có dự án xây dựng cũng như mở đường nào cả. Chỉ có Chùa Lôi Âm thượng xin phép đang cải tạo lại một số hạng mục nên có một máy xúc đang dọn dẹp đang dọn dẹp ở khu vực này. Đường mới mở có thể là do người dân trồng rừng mở để khai thác rừng, sau sẽ trồng lại cây.

Chúng tôi cũng mới phát hiện và bắt giữ một xe tải chở gỗ thông vào ngày 3/1 vừa qua, nhưng hiện đang xác minh nguồn gốc gỗ rồi mới có cở sở lập biên bản. Đợt bão Yagi cây bị gẫy nhiều và liên tục cháy rừng nên cũng có nhiều khu vực rừng tự nhiên bị thiệt hại”, ông Minh thông tin.

Sau khi Báo Điện tử Dân Việt thông tin về những bất thường trong việc "thu hoạch, dọn thực bì" những cây thông lớn ở khu vực rừng Yên Lập, trên Cổng thông tin Điện tử tỉnh Quảng Ninh, Sở NNMT tỉnh Quảng Ninh đã có thông tin về "nguồn gốc gỗ thông vận chuyển qua địa bàn phường Việt Hưng".

Theo Sở NNMT tỉnh Quảng Ninh, các trường hợp vận chuyển gỗ thông nói trên chủ yếu từ các nguồn rừng trồng thông khai thác sau thanh lý, bao gồm các nguồn gỗ khai thác rừng thông của Chi cục Kiểm lâm Vùng 1 bị gãy đổ sau bão số 3 (tháng 9/2024) đã được thanh lý; rừng thông thanh lý trên địa bàn thị xã Đông Triều và huyện Tiên Yên (trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp).

Bên cạnh đó, còn có số gỗ thông khai thác trên diện tích 5,5 ha của 3 hộ gia đình tại phường Việt Hưng. Đây là diện tích rừng thông đã được giao cho các hộ gia đình theo quy định của Nhà nước.

Sau khi rừng thông bị gãy đổ do bão số 3 (tháng 9/2024) và tiếp tục bị cháy do cây gãy đổ khô nỏ dễ bắt lửa (vào thời điểm tháng 6/2025), các hộ gia đình đã tiến hành cưa cắt, khai thác và đưa gỗ ra khỏi hiện trường. Qua kiểm tra, xác minh thực địa, số cây thông bị cháy được trồng từ năm 1991, với số lượng khoảng 420 cây, đường kính từ 20cm đến 30cm, chiều cao từ 8m đến 12m.

"Chiếu theo hồ sơ giao đất, giao rừng của 3 hộ gia đình khai thác 5,5ha gỗ thông nói trên, người được giao được quyền chủ động xây dựng phương án và bố trí sản xuất theo quy hoạch và kế hoạch để đạt được mục tiêu kinh doanh. Trong quá trình sản xuất được phép khai thác nhựa, chăm sóc, tu bổ rừng, tỉa thưa và trồng rừng mới", thông tin từ Sở NNMT tỉnh Quảng Ninh.

Tuy nhiên, như Dân Việt đã thông tin, có nhiều bất thường trong quá trình "thu hoạch, dọn thực bì", có dấu hiệu lợi dụng để xâm phạm đến diện tích rừng phòng hộ, chặt phá các cây thông không trong diện "gãy đổ do bão hay bị cháy". Báo Điện tử Dân Việt cũng không thông tin hiện tượng khai thác thông trên địa bàn phường Việt Hưng. Dấu hiệu lợi dụng khai thác cây gẫy đổ bão, cháy rừng để chặt hạ cây mới ở khu vực rừng phòng hộ trên địa bàn phường Tuần Châu.

Lực lượng chức năng có kiểm tra thực địa, giám sát khối lượng gỗ cưa cắt, khai thác trong suốt thời gian dài vừa qua?

Dân Việt sẽ tiếp tục thông tin trong các bài viết tiếp theo.

×