Tần Thủy Hoàng diệt 6 nước thống nhất Trung Hoa, vậy nước nào bị diệt đầu tiên?

Tần Thủy Hoàng diệt 6 nước thống nhất Trung Hoa, vậy nước nào bị diệt đầu tiên?

Trong lịch sử Trung Hoa, quá trình thống nhất năm 221 TCN của Tần Thủy Hoàng được xem là bước ngoặt lớn chấm dứt gần 500 năm phân liệt từ thời Xuân Thu – Chiến Quốc. Nhưng trước khi xưng “Hoàng đế” và mở ra kỷ nguyên đế quốc tập quyền, Doanh Chính đã phải lần lượt tiêu diệt sáu nước chư hầu lớn còn lại. Vậy trong sáu nước ấy, nước nào bị diệt đầu tiên? Câu trả lời là nước Hàn – quốc gia nhỏ bé nhưng giữ vị trí chiến lược đặc biệt ở trung nguyên.

Doanh Chính sinh năm 259 TCN tại Hàm Đan, lớn lên giữa bối cảnh Tần – Triệu giao tranh khốc liệt. Ông lên ngôi Tần vương năm 247 TCN khi mới 13 tuổi. Trải qua nhiều biến cố nội bộ như vụ Lao Ái làm loạn hay sự sụp đổ của thế lực Lã Bất Vi, Doanh Chính từng bước củng cố quyền lực tuyệt đối trong tay mình. Khi bước sang tuổi trưởng thành, ông kế thừa một nước Tần đã được cải cách mạnh mẽ từ thời Thương Ưởng, quân đội tinh nhuệ, kinh tế dồi dào và bộ máy quan lại vận hành theo pháp trị nghiêm khắc. Từ nền tảng đó, tham vọng thống nhất thiên hạ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành kế hoạch quân sự cụ thể.

Cuối thời Chiến Quốc, Trung Nguyên còn lại bảy thế lực lớn, gọi là Thất hùng: Tần, Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu và Ngụy. Trong đó Tần ở phía tây ngày càng lớn mạnh, liên tục đông tiến, đánh chiếm đất đai của các nước phía đông. Chính sách “thân xa đánh gần” giúp Tần cô lập từng đối thủ. Khi Doanh Chính nắm thực quyền, cán cân đã nghiêng hẳn về phía Tần. Vấn đề chỉ còn là thứ tự ra tay.

Năm 230 TCN, Tần chính thức phát động chiến dịch đầu tiên trong chuỗi chiến tranh thống nhất, nhắm vào Hàn. Đây chính là nước đầu tiên trong sáu nước bị tiêu diệt. Sự lựa chọn này không phải ngẫu nhiên. Hàn là nước nhỏ nhất trong Thất hùng, lãnh thổ chủ yếu nằm ở khu vực miền nam Sơn Tây và bắc Hà Nam ngày nay. Phía tây giáp Tần, phía bắc giáp Triệu và Ngụy, phía đông giáp Tề, phía nam giáp Sở. Vị trí ấy khiến Hàn trở thành “cánh cửa” chắn ngang con đường từ Quan Trung ra bình nguyên Hoa Bắc. Muốn tiến sâu vào trung nguyên, Tần buộc phải nhổ bỏ cái chốt chiến lược này.

Dù từng có thời cải cách dưới Thân Bất Hại, giúp quốc lực tăng cường, nhưng về tổng thể Hàn vẫn yếu thế. Bị bao vây bởi các cường quốc, Hàn nhiều lần phải cầu viện hoặc nhân nhượng. Trước sức ép quân sự liên tục từ Tần, nước này dần kiệt quệ. Khi đại quân Tần áp sát năm 230 TCN, Hàn vương An không đủ khả năng chống đỡ, buộc phải dâng đất đầu hàng. Tần nhanh chóng đặt quận Dĩnh Xuyên trên phần lãnh thổ cũ của Hàn, biến vùng đất ấy thành một phần hành chính trực thuộc. Không có trận đánh quyết định long trời lở đất, nhưng sự sụp đổ của Hàn mở ra cánh cửa cho chuỗi sụp đổ dây chuyền sau đó.

Sau Hàn, các mục tiêu tiếp theo lần lượt là Triệu, Ngụy, Sở, Yên và cuối cùng là Tề. Mỗi chiến dịch mang một đặc điểm khác nhau, phản ánh sự kết hợp giữa quân sự và mưu lược của Tần.

Triệu từng là đối thủ đáng gờm, có danh tướng Lý Mục. Tuy nhiên, Tần dùng kế ly gián khiến Triệu vương nghi kỵ và xử tử Lý Mục. Năm 228 TCN, Hàm Đan thất thủ, Triệu diệt vong. Ngụy bị tấn công năm 225 TCN; quân Tần đào kênh dẫn nước Hoàng Hà làm ngập Đại Lương, buộc Ngụy vương đầu hàng. Sở là nước lớn nhất, bị tiêu diệt năm 223 TCN sau chiến dịch quy mô 60 vạn quân do Vương Tiễn chỉ huy. Yên suy yếu sau vụ Kinh Kha hành thích hụt Doanh Chính, bị tiêu diệt năm 222 TCN. Cuối cùng là Tề năm 221 TCN, gần như không kháng cự mạnh vì bị cô lập hoàn toàn.

Như vậy, từ năm 230 đến 221 TCN, chỉ trong chưa đầy một thập kỷ, Tần đã lần lượt xóa sổ sáu nước. Việc Hàn bị diệt đầu tiên mang ý nghĩa chiến lược then chốt. Nếu Sở là kình địch lớn nhất và Tề là mục tiêu cuối cùng để hoàn tất thống nhất, thì Hàn chính là mắt xích mở đầu. Đánh Hàn, Tần vừa loại bỏ một chướng ngại địa lý, vừa thử nghiệm cơ chế chuyển đổi lãnh thổ chư hầu thành quận huyện trực thuộc. Thành công nhanh chóng ở Hàn củng cố niềm tin cho triều đình Tần rằng kế hoạch thống nhất là khả thi.

Sau khi Tề đầu hàng năm 221 TCN, Doanh Chính không tiếp tục xưng vương như các quân chủ trước. Ông sáng tạo danh hiệu “Hoàng đế”, tự xưng Thủy Hoàng Đế, với ý nghĩa vị hoàng đế đầu tiên, mở đầu cho chuỗi Nhị Thế, Tam Thế truyền mãi. Danh hiệu này kết hợp chữ “Hoàng” và “Đế” từ truyền thuyết Tam Hoàng Ngũ Đế, nhằm nâng địa vị lên trên các vương triều trước. Từ đây, mô hình đế quốc tập quyền ra đời.

Tần Thủy Hoàng và thừa tướng Lý Tư tiến hành hàng loạt cải cách: bãi bỏ chế độ phong kiến phân đất cho quý tộc, thay bằng hệ thống quận huyện do triều đình bổ nhiệm; thống nhất tiền tệ, đo lường, chữ viết; xây dựng đường sá, kênh đào; củng cố trường thành phía bắc. Những chính sách ấy đặt nền móng cho sự thống nhất lâu dài của Trung Hoa, dù triều Tần chỉ tồn tại thêm ba năm sau khi ông mất.

Tuy nhiên, nếu truy nguyên điểm khởi đầu của toàn bộ tiến trình ấy, thì mốc năm 230 TCN – khi Hàn bị thôn tính – chính là phát súng mở màn. Hàn không phải nước mạnh nhất, cũng không phải kẻ thù đáng sợ nhất, nhưng lại là mắt xích chiến lược đầu tiên bị bẻ gãy. Từ sự sụp đổ của Hàn, bánh xe lịch sử bắt đầu lăn nhanh không thể đảo ngược, cuốn theo Triệu, Ngụy, Sở, Yên và Tề. Và khi khói lửa tan đi, một đế quốc thống nhất lần đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa đã xuất hiện, đứng đầu là vị hoàng đế tự xưng “Thủy Hoàng” – người đã bắt đầu hành trình ấy bằng việc xóa tên nước Hàn khỏi bản đồ.

×