Tăng trưởng 6 tháng cao nhất 15 năm: Dư địa nào cho chặng nước rút nửa cuối năm? (bài 2)

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia, Cục Thống kê, Bộ Tài chính, mục tiêu này đòi hỏi không chỉ sự bứt tốc của các động lực truyền thống như đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng, mà còn phải nhanh chóng khơi thông những động lực mới từ cải cách thể chế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế xanh.

"Đây là nhiệm vụ rất nặng nề, đòi hỏi sự quyết liệt trong điều hành và sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương", bà Hạnh nhận định.

Dư địa nào cho chặng nước rút tăng trưởng?

Nhìn vào những tín hiệu từ nửa đầu năm, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng xu hướng phục hồi và tăng tốc của nền kinh tế đang ngày càng rõ nét, khi tăng trưởng quý II cao hơn quý I và được tạo nên từ sự cộng hưởng của nhiều động lực.

Trong nửa cuối năm, một trong những dư địa quan trọng vẫn đến từ đầu tư. Theo ông Bình, quyết tâm đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công của Chính phủ, cùng sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân vào các dự án hạ tầng và công trình trọng điểm quốc gia sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định cũng là điều kiện để Việt Nam tiếp tục thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Việc gia tăng vốn FDI giải ngân không chỉ bổ sung nguồn lực mà còn góp phần duy trì đà tăng trưởng của khu vực sản xuất và xuất khẩu.

Trong khi đó, tiêu dùng trong nước vẫn là động lực còn nhiều dư địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm tăng ở mức hai con số, cho thấy sức mua đang cải thiện. Nửa cuối năm cũng bước vào mùa cao điểm mua sắm và tiêu dùng.

"Nếu các động lực về đầu tư, FDI, xuất khẩu và tiêu dùng cùng phát huy hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam bứt tốc trong những tháng cuối năm và tiến gần hơn mục tiêu tăng trưởng 10% của cả năm", TS Lê Duy Bình nhận định.

Chia sẻ cùng Dân Việt về cơ hội tăng trưởng cao của Việt Nam trong giai đoạn tới, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhấn mạnh, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi có ý nghĩa chiến lược, khi mô hình tăng trưởng dựa trên gia công, lắp ráp, khai thác tài nguyên và mở rộng đầu tư theo chiều rộng dần nhường chỗ cho các động lực dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động.

Theo bà Lan, dù quá trình chuyển đổi mới ở giai đoạn đầu, nhưng việc ưu tiên công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế xanh và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho thấy tư duy phát triển đang chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, tri thức và chất lượng.

"Việc chuyển biến nền kinh tế sang một cấu trúc mới, mô hình tăng trưởng mới tạo nền tảng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, gia tăng sức chống chịu của nền kinh tế và hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao và bền vững trong những thập niên tới. Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ cấu ngành nghề, mà còn là sự dịch chuyển về chất của nền kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt", chuyên gia Phạm Chi Lan nhấn mạnh.

Ở một trụ cột khác, GS,TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng, công cuộc cải tổ bộ máy (tinh gọn bộ ngành, sáp nhập địa phương) là động lực cho tăng trưởng, tạo dư địa, nguồn lực mới cho tăng trưởng và niềm tin vào bộ máy vận hành mới.

Những thách thức nào chờ đón phía trước?

Dư địa vẫn còn, nhưng để chuyển hóa thành mức tăng trưởng gần 12% trong 6 tháng cuối năm là bài toán không dễ.

GS.TS Võ Đại Lược cho rằng, việc chuyển từ tư duy phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, gắn với cải tổ bộ máy và ứng dụng công nghệ vào thủ tục hành chính là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, do bộ máy hành chính đã vận hành theo phương thức cũ trong thời gian dài, quá trình chuyển đổi khó có thể diễn ra nhanh chóng.

Chỉ khi các điểm nghẽn về thể chế, quản trị và thủ tục từng bước được xử lý, những thay đổi của bộ máy mới thực sự chuyển hóa thành động lực cho tăng trưởng.

Một thách thức khác đến từ trình độ phát triển giữa 34 tỉnh, thành phố, cùng những hạn chế về hạ tầng, khả năng liên kết giữa các cực tăng trưởng và chất lượng nguồn nhân lực.

Đặc biệt, theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, chuyên gia kinh tế, Đại biểu Quốc hội TP.HCM, nút thắt về nguồn nhân lực đang thể hiện khá rõ tại một số địa phương vốn giữ vai trò cực tăng trưởng.

Ông dẫn chứng, TP.HCM và một số địa phương Đông Nam Bộ đang đối mặt với áp lực thiếu hụt lao động, trong khi đây là khu vực có nhiều ngành, lĩnh vực phụ thuộc lớn vào lao động nhập cư. Áp lực này ngày càng gia tăng khi quá trình công nghiệp hóa tại nhiều địa phương phía Bắc diễn ra nhanh, kéo theo sự cạnh tranh mạnh hơn trong thu hút lao động giữa các vùng.

"Bằng chứng là rất nhiều công trình, dự án lớn tại phía Nam thiếu lao động trầm trọng, minh chứng ngay cả dự án sân bay quốc tế Long Thành đang khát lao động cục bộ. Hay sau mỗi mùa nghỉ lễ dài ngày, Tết Âm lịch, các doanh nghiệp phía Nam lại đói lao động, trải thảm mọi cách để kéo lao động vào", ông Ngân phân tích.

Tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực không chỉ gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án, khả năng mở rộng sản xuất và nâng cao năng suất, qua đó tác động trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng của các địa phương.

Trước mắt, các địa phương cần tính toán lại quy hoạch và chính sách phát triển, tránh tình trạng dẫm chân lên nhau hoặc cùng cạnh tranh một nguồn lực, đồng thời phát huy đúng lợi thế riêng.

Về dài hạn, bài toán cốt lõi vẫn là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ, đủ khả năng ứng dụng và vận hành máy móc, khoa học kỹ thuật. Bởi có công nghệ nhưng thiếu lao động có trình độ và kỹ năng phù hợp thì khó có thể tạo ra bước đột phá về năng suất.

Bàn thêm về giải pháp, TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng cần triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhóm giải pháp, trong đó vừa củng cố các động lực tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh các động lực mới.

Trước hết, cần giữ vững mặt trận xuất khẩu, giảm nhập siêu hàng hóa, tăng xuất khẩu dịch vụ, nhất là logistics và du lịch; đồng thời đa dạng hóa thị trường, nguồn cung, tuyến vận tải và đối tác.

Cùng với đó, cần kích cầu đầu tư thông qua việc giải quyết kịp thời các vướng mắc, tăng trách nhiệm người đứng đầu trong giải ngân đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch; tăng cường gắn kết giữa ba khu vực kinh tế Nhà nước, tư nhân và FDI; đồng thời quyết liệt cải cách thực chất thủ tục hành chính.

Tiêu dùng trong nước cũng cần tiếp tục được thúc đẩy bằng các giải pháp kích cầu hiệu quả, qua đó tạo thêm lực đỡ cho tổng cầu.

TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh triển khai đồng bộ các quyết sách đột phá để phát huy tốt hơn vai trò của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế ban đêm, cải cách thể chế kinh tế, liên kết vùng và các đầu tàu kinh tế.

Đồng thời, cần kịp thời tháo gỡ các dự án tồn đọng và xử lý hiệu quả tài sản công dôi dư, qua đó đưa những nguồn lực đang bị ách tắc trở lại nền kinh tế.

Nhiều chuyên gia cho cũng cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được những mục tiêu tăng trưởng tham vọng nếu duy trì quyết tâm và chính sách điều hành phù hợp. Do đó, điều quan trọng nhất cho 6 tháng cuối năm là giữ vững kỳ vọng của doanh nghiệp và nhà đầu tư về tăng trưởng cũng như ổn định kinh tế vĩ mô.

×