Tăng trưởng hai con số: "Kim chỉ nam" cho kỷ nguyên vươn mình của Việt Nam và bài học từ các “con hổ” châu Á

Lịch sử kinh tế hiện đại ghi nhận sự trỗi dậy của các nền kinh tế Đông Á như một trong những ví dụ điển hình nhất về khả năng bứt phá của các quốc gia đi sau.

Từ thập niên 1960, Hàn Quốc và Đài Loan vẫn là những nền kinh tế nông nghiệp, thu nhập thấp. Tuy nhiên, chỉ trong khoảng ba thập kỷ, họ đã vươn lên thành các trung tâm sản xuất và công nghệ có ảnh hưởng toàn cầu.

Trong giai đoạn cao điểm, Hàn Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 8 - 10% mỗi năm trong thời gian dài, với một số năm vượt ngưỡng hai con số.

Đài Loan cũng đi theo quỹ đạo tương tự nhờ chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu.

Trong khi đó, Trung Quốc giai đoạn 1980 - 2010 nhiều năm đạt mức tăng trưởng trên 10%, tạo nền tảng cho quy mô kinh tế lớn thứ hai thế giới hiện nay.

Nhìn sâu vào cấu trúc tăng trưởng, có thể thấy điểm chung không nằm ở “lợi thế tự nhiên” mà ở lựa chọn chiến lược.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, Chuyên gia kinh tế, các nền kinh tế này đều đặt xuất khẩu làm động lực trung tâm, chủ động mở cửa để tận dụng thị trường toàn cầu. Xuất khẩu không chỉ mang lại nguồn thu ngoại tệ mà còn tạo áp lực nâng cấp công nghệ và năng lực quản trị cho doanh nghiệp nội địa.

Song song với đó là quá trình tích lũy vốn diễn ra với tốc độ cao. Tỷ lệ tiết kiệm lớn cho phép các quốc gia này dồn lực vào hạ tầng, công nghiệp và giáo dục, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định lại nằm ở kỷ luật chính sách.

Việt Nam trước yêu cầu tăng trưởng mới

Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn có nhiều điểm tương đồng với Đông Á trước đây, nhưng cũng mang những đặc thù rất khác. Lực lượng lao động trẻ, dư địa công nghiệp hóa và mức độ hội nhập sâu rộng tiếp tục là những lợi thế quan trọng.

Đáng chú ý, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cùng với làn sóng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo hay kinh tế xanh đang mở ra cơ hội để Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển.

Năm 2025, nền kinh tế ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 8,02%, quy mô vượt 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD, trong khi lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31% - những con số này cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn.

Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu coi mục tiêu tăng trưởng hai con số là “kim chỉ nam” trong điều hành kinh tế. Đây không chỉ là một định hướng mang tính khẩu hiệu mà là lời thúc đẩy thay đổi tư duy phát triển, từ trạng thái “an toàn” sang “bứt phá”.

TS. Võ Trí Thành, Chuyên gia kinh tế nhìn nhận năm 2025 qua ba từ khóa: Phi thường, bất thường và thách thức lớn nhất là biến những yếu tố bất thường đó thành trạng thái bình thường trong dài hạn.

Theo ông Thành, thế giới đang bước vào giai đoạn bất định sâu sắc, nơi địa chính trị, công nghệ và kinh tế đan xen chặt chẽ hơn bao giờ hết, khiến môi trường phát triển trở nên phức tạp hơn đáng kể.

Điểm nghẽn không thể bỏ qua

Dù cơ hội là rõ ràng, con đường hướng tới tăng trưởng hai con số của Việt Nam không hề bằng phẳng. Khác với giai đoạn các nền kinh tế Đông Á cất cánh, bối cảnh toàn cầu hiện nay đã thay đổi đáng kể.

Tăng trưởng thương mại chậm lại, xu hướng bảo hộ gia tăng và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt đang thu hẹp “cửa sổ cơ hội” vốn từng là bệ phóng cho nhiều nền kinh tế. Với độ mở lớn, Việt Nam khó tránh khỏi tác động từ những biến động này.

Ở trong nước, các điểm nghẽn mang tính cấu trúc cũng trở nên rõ nét hơn. Theo TS. Hiếu, năng suất lao động vẫn là “nút thắt” kéo dài, trong khi khu vực doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế về năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Một vấn đề đáng chú ý khác là sự phụ thuộc tương đối lớn vào khu vực FDI. Dù đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và xuất khẩu, mức độ lan tỏa công nghệ và liên kết với doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế, đặt ra nguy cơ nền kinh tế tiếp tục ở vị trí gia công nếu không có chiến lược nâng cấp.

Ông Hiếu cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở hiệu quả sử dụng nguồn lực: “Việt Nam không thiếu vốn hay cơ hội, nhưng nếu không cải thiện được cách phân bổ và sử dụng nguồn lực, rất khó duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn”.

Ở góc độ thể chế, PGS.TS. Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh rằng, độ trễ trong cải cách và sự thiếu nhất quán trong thực thi đang là rào cản lớn.

Với Việt Nam, khi mục tiêu này được xác định là “kim chỉ nam”, điều quan trọng không nằm ở việc lặp lại con đường của các quốc gia đi trước, mà ở khả năng thích ứng và tự nâng cấp. Như ông Thiên nhận định, Việt Nam kỳ vọng tăng trưởng kinh tế 2 con số trong kỷ nguyên vươn mình là khả thi.

Nhằm nhận diện rõ hơn những cơ hội và thách thức trong bối cảnh mới, đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, hiến kế cho mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế, Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức hội thảo với chủ đề: ĐỘNG LỰC CHO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ HAI CON SỐ VÀ TRIỂN VỌNG NÔNG NGHIỆP 2026

Thời gian: 8h30 - 11h30, ngày 31/3/2026

Địa điểm: Hội trường tầng 13, Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt, đường Dương Đình Nghệ, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

×