Môi hở răng lạnh, tại sao Đông Ngô không cứu Thục Hán khỏi diệt vong?

Môi hở răng lạnh, tại sao Đông Ngô không cứu Thục Hán khỏi diệt vong?

Trong lịch sử Tam Quốc, sự kiện Thục Hán bị Tào Ngụy tiêu diệt vào năm 263 luôn là một trong những đề tài gây tranh luận nhiều nhất. Không ít người cho rằng Đông Ngô đã quá ích kỷ, thậm chí "thấy chết không cứu" đồng minh của mình. Bởi lẽ từ sau trận Xích Bích, hai nước Ngô - Thục đã hình thành liên minh chiến lược để cùng chống lại thế lực hùng mạnh phương Bắc là Tào Ngụy. Theo lẽ thường, khi một bên gặp nguy cơ mất nước, bên còn lại phải dốc toàn lực cứu viện.

Thế nhưng lịch sử lại chứng kiến một thực tế phũ phàng: Thục Hán sụp đổ chỉ trong vài tháng, còn quân cứu viện của Đông Ngô gần như không tạo ra bất kỳ tác động nào. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi: Đông Ngô thực sự không muốn cứu Thục Hán, hay đơn giản là không kịp cứu?

Để trả lời câu hỏi đó, trước tiên cần nhìn vào bối cảnh lúc bấy giờ.

Năm 263, sau nhiều thập niên đối đầu với Ngô và Thục, triều Tào Ngụy quyết định phát động chiến dịch quy mô lớn nhằm xóa sổ Thục Hán. Đây không phải là một cuộc tấn công thông thường mà là chiến dịch được chuẩn bị kỹ lưỡng với lực lượng khoảng 18 vạn quân.

Ba đạo quân lớn do các danh tướng Chung Hội, Đặng Ngải và Chư Cát Tự chỉ huy đồng loạt tiến vào đất Thục.

Lúc này, người giữ trọng trách phòng thủ phía Tây là Khương Duy. Vị danh tướng cuối cùng của Thục Hán vẫn cố gắng duy trì hệ thống phòng tuyến tại Hán Trung, vốn được xem là cánh cửa bảo vệ Thành Đô suốt nhiều thập kỷ.

Ban đầu, mọi việc vẫn nằm trong dự đoán của Khương Duy. Quân Ngụy tuy đông nhưng gặp phải sự kháng cự quyết liệt. Các cứ điểm hiểm yếu vẫn được giữ vững. Chung Hội dù tiến quân mạnh mẽ nhưng chưa thể tạo nên bước đột phá quyết định.

Nếu chiến tranh tiếp tục theo cách thông thường, rất có thể Thục Hán vẫn còn đủ thời gian để cầu cứu Đông Ngô và chờ quân tiếp viện.

Thế nhưng lịch sử đã rẽ sang một hướng hoàn toàn khác bởi một trong những cuộc hành quân táo bạo nhất thời Tam Quốc. Người làm thay đổi toàn bộ cục diện chính là Đặng Ngải.

Không lựa chọn con đường chính diện, Đặng Ngải quyết định dẫn quân vượt qua tuyến Âm Bình. Đây là khu vực núi non hiểm trở, đường đi cực kỳ khó khăn, được người đương thời xem là gần như không thể đưa đại quân đi qua.

Sử sách ghi lại rằng quân Ngụy phải leo núi, bám dây, mở đường giữa vực sâu và rừng núi. Nhiều binh sĩ ngã xuống vực hoặc chết vì đói rét. Tuy nhiên chính sự liều lĩnh ấy lại mang đến thành công ngoài sức tưởng tượng.

Khi quân Thục còn tập trung đối phó với Chung Hội ở mặt trận chính diện, Đặng Ngải đã bất ngờ xuất hiện ngay sau lưng họ. Chỉ trong thời gian ngắn, quân Ngụy đánh bại lực lượng phòng thủ tại Miên Trúc rồi tiến thẳng về Thành Đô. Đây là thời điểm bi kịch của Thục Hán bắt đầu.

Khương Duy lúc đó đang bị giữ chân ở tiền tuyến, không thể lập tức quay về cứu viện. Các tuyến phòng thủ chiến lược bị phá vỡ hoàn toàn. Kinh đô Thành Đô gần như không còn khả năng chống đỡ.

Đứng trước quân Ngụy đã áp sát cửa thành, Hoàng đế Lưu Thiện lựa chọn đầu hàng. Từ khi chiến dịch bắt đầu đến lúc Thục Hán chính thức diệt vong chỉ kéo dài hơn ba tháng.

Chính tốc độ sụp đổ quá nhanh ấy mới là nguyên nhân quan trọng nhất khiến Đông Ngô không thể cứu được đồng minh.

Nhiều người thường nghĩ rằng Đông Ngô hoàn toàn thờ ơ trước vận mệnh của Thục Hán. Nhưng sử liệu chính thống lại cho thấy điều ngược lại.

Khi nhận được thư cầu cứu từ Thành Đô, triều đình Đông Ngô lập tức nhận ra mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Vua Ngô Tôn Hưu và các đại thần hiểu rất rõ rằng nếu Thục Hán bị tiêu diệt, Đông Ngô sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của Tào Ngụy.

Nói cách khác, sự tồn tại của Thục Hán chính là một lá chắn chiến lược đối với Đông Ngô. Vì vậy, họ đã nhanh chóng triển khai nhiều phương án cứu viện.

Trước hết, đại tướng Đinh Phụng được giao nhiệm vụ đưa quân uy hiếp Thọ Xuân, một căn cứ quân sự quan trọng của Tào Ngụy ở phía Nam. Mục tiêu là thực hiện kế sách "vây Ngụy cứu Triệu", buộc đối phương phải phân tán lực lượng hoặc rút quân khỏi chiến trường Thục Hán.

Song song với đó, tướng Lưu Bình được cử đến Nam Quận để bàn bạc kế hoạch đưa quân từ hướng Vĩnh An tiến vào đất Thục.

Ngoài ra, các tướng Đinh Phong và Tôn Dị cũng được lệnh dẫn quân theo tuyến sông Hán tiến về Hán Trung để hỗ trợ Khương Duy.

Nhìn tổng thể, Đông Ngô không hề ngồi yên. Họ đã lựa chọn cả chiến lược tấn công lẫn trực tiếp cứu viện. Vấn đề là mọi kế hoạch đều cần thời gian.

Trong thời đại giao thông chủ yếu dựa vào ngựa và thuyền, việc huy động hàng chục nghìn quân, chuẩn bị lương thảo rồi hành quân hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kilomet không thể hoàn thành chỉ trong vài ngày.

Khi các đạo quân Đông Ngô còn đang triển khai thì tin dữ đã truyền đến: Lưu Thiện đầu hàng. Thục Hán không còn tồn tại nữa. Lúc này, toàn bộ kế hoạch cứu viện đương nhiên mất ý nghĩa.

Thực tế, ngay cả Khương Duy - người đang trực tiếp chỉ huy quân đội Thục - còn không kịp quay về Thành Đô thì khó có thể yêu cầu quân Đông Ngô làm được điều đó.

Đáng chú ý hơn, sau khi Thục Hán bị diệt vong, Đông Ngô lập tức rơi vào thế cô lập chiến lược. Từ đây, toàn bộ biên giới phía Tây vốn do Thục Hán kiểm soát đã rơi vào tay Tào Ngụy.

Điều mà Đông Ngô lo sợ nhất cuối cùng vẫn xảy ra. Năm 265, nhà Tây Tấn thay thế Tào Ngụy. Đến năm 280, quân Tây Tấn phát động chiến dịch tổng lực đánh Đông Ngô.

Không còn đồng minh ở phía Tây để chia sẻ áp lực, Đông Ngô nhanh chóng thất bại. Tôn Hạo đầu hàng, chấm dứt thời kỳ Tam Quốc kéo dài gần một thế kỷ.

Nhìn lại toàn bộ sự kiện, có thể thấy nhận định "Đông Ngô thấy chết không cứu" là một cách nhìn khá đơn giản.

Đúng là quan hệ Ngô - Thục không phải lúc nào cũng khăng khít. Hai bên từng nhiều lần xung đột, đặc biệt sau vụ Kinh Châu và cái chết của Quan Vũ. Tuy nhiên, xét trên lợi ích chiến lược, Đông Ngô không hề mong muốn Thục Hán bị tiêu diệt. Ngược lại, họ là bên chịu thiệt hại lớn nhất sau khi đồng minh sụp đổ.

Lý do Đông Ngô không cứu được Thục Hán không nằm ở sự thờ ơ hay phản bội, mà nằm ở tốc độ quá nhanh của chiến dịch diệt Thục, đặc biệt là cuộc hành quân thần tốc của Đặng Ngải qua Âm Bình. Đó là một đòn đánh vượt ngoài mọi dự liệu, khiến không chỉ Đông Ngô mà ngay cả các tướng lĩnh Thục Hán cũng không kịp phản ứng.

Có thể nói, Thục Hán không phải bị bỏ rơi bởi đồng minh. Họ bị đánh gục bởi một trong những chiến dịch quân sự xuất sắc và bất ngờ nhất trong lịch sử chiến tranh Trung Hoa cổ đại.

×