Tàu sân bay đầu tiên của Indonesia - chiến hạm bị loại biên của Italy với tuổi đời hơn 40 năm - có gì đặc biệt?

Mới đây, thông tin Indonesia sở hữu tàu sân bay đầu tiên gây chú ý dư luận. Các nguồn tin quốc tế cho biết, Indonesia chuẩn bị tiếp nhận tàu sân bay Giuseppe Garibaldi đã bị Italy loại biên, qua đó trở thành quốc gia thứ hai tại Đông Nam Á sở hữu loại chiến hạm này.

Đầu tuần này, tàu Giuseppe Garibaldi rời Italy và dự kiến mất khoảng 20 ngày để thực hiện hành trình tới Indonesia. Trong thời gian di chuyển, chiến hạm vẫn mang tên Giuseppe Garibaldi và treo cờ Italy, đồng thời được các tàu hải quân Italy hộ tống.

Đáng chú ý, Indonesia không mua tàu Giuseppe Garibaldi theo hình thức thương mại thông thường. Chiến hạm này được chuyển giao một thỏa thuận viện trợ quốc phòng giữa Indonesia và Italy.

Indonesia dự kiến tiếp nhận tàu vào khoảng giữa tháng 9/2026. Sau khi hoàn tất bàn giao, con tàu sẽ đổi cờ Italy sang cờ Indonesia và chính thức mang tên KRI Gajah Mada. Lễ tiếp nhận dự kiến được tổ chức vào cuối tháng 9/2026.

Trước đó, khoảng 100 quân nhân Indonesia đã được cử sang Italy để huấn luyện, chuẩn bị cho việc vận hành tàu.

Bộ Quốc phòng Indonesia kỳ vọng việc tiếp nhận Garibaldi không chỉ giúp tăng năng lực hải quân mà còn tạo cơ hội chuyển giao công nghệ, qua đó nâng cao năng lực của ngành công nghiệp quốc phòng trong nước

Vậy, tàu sân bay Giuseppe Garibaldi (KRI Gajah Mada) có gì đặc biệt?

Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi (KRI Gajah Mada): Một hành trình hơn 40 năm

Con tàu mà Indonesia chuẩn bị tiếp nhận là ITS Giuseppe Garibaldi (C551), một tàu sân bay hạng nhẹ từng phục vụ Hải quân Italy hơn 40 năm. Tàu bị loại biên vào tháng 10/2024.

Khác với những tàu sân bay cỡ lớn của Mỹ, Garibaldi có kích thước khiêm tốn hơn đáng kể. Tàu dài khoảng 180m, lượng giãn nước khoảng 13.800 tấn và có tốc độ tối đa khoảng 30 hải lý/giờ.

Con tàu được Italy hạ thủy năm 1983 và chính thức đưa vào hoạt động từ năm 1985. Sau hơn bốn thập kỷ phục vụ, Garibaldi được Italy loại khỏi biên chế và Indonesia quyết định tiếp nhận theo thỏa thuận giữa hai chính phủ.

Dù được gọi là tàu sân bay, KRI Gajah Mada không thuộc nhóm siêu tàu sân bay có kích thước khổng lồ như các tàu lớp Nimitz hay Gerald R. Ford của Mỹ.

Giuseppe Garibaldi thuộc nhóm tàu sân bay hạng nhẹ, được thiết kế để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ tác chiến hàng không, chống ngầm, hỗ trợ lực lượng đổ bộ đến chỉ huy và hỗ trợ các hoạt động trên biển.

Điểm đáng chú ý là Garibaldi được thiết kế để vận hành máy bay có khả năng cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng, cùng nhiều loại trực thăng. Ngoài khả năng mang tối đa 18 máy bay, Giuseppe Garibaldi được trang bị hai bệ tên lửa phòng không Sea Sparrow/Selenia Aspide với 16 tên lửa sẵn sàng chiến đấu, 3 bệ pháo hai nòng DARDO cỡ 40 mm và hai cụm ống phóng ngư lôi 324 mm.

Khi còn phục vụ Hải quân Italy, tàu từng có khả năng vận hành các máy bay AV-8B Harrier II. Tuy nhiên, Indonesia hiện chưa sở hữu một phi đội máy bay chiến đấu STOVL tương tự.

Giuseppe Garibaldi sử dụng động cơ turbine khí. Tàu được trang bị 4 turbine khí General Electric/Avio LM2500 với tổng công suất khoảng 82.000 mã lực. Hệ thống động lực giúp tàu đạt tốc độ tối đa khoảng 30 hải lý/giờ, tương đương gần 56km/giờ.

Ở tốc độ hành trình kinh tế khoảng 20 hải lý/giờ, tàu có tầm hoạt động khoảng 7.000 hải lý.

Việc sử dụng turbine khí giúp tàu có tốc độ tương đối cao và phù hợp với các nhiệm vụ triển khai nhanh. Tuy nhiên, khác với tàu sân bay hạt nhân, Garibaldi vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu để duy trì hoạt động lâu dài.

Quá trình hoạt động của tàu sân bay Giuseppe Garibaldi

Giuseppe Garibaldi là tàu sân bay hạng nhẹ của Hải quân Italy, được thiết kế chủ yếu cho các nhiệm vụ tác chiến chống tàu ngầm. Con tàu được đóng tại thành phố Taranto, Italy.

Trong Chiến tranh Kosovo năm 1999, Giuseppe Garibaldi lần đầu tham gia một chiến dịch quân sự quy mô lớn. Từ ngày 13/5/1999 đến đầu tháng 6/1999, các máy bay chiến đấu AV-8B Harrier II Plus của Hải quân Italy được triển khai trên tàu. Phi đội này thực hiện tổng cộng 30 chuyến xuất kích, với khoảng 63 giờ bay, sử dụng bom và tên lửa để tiến hành các nhiệm vụ tấn công.

Sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại Mỹ, Italy tham gia chiến dịch quân sự do Mỹ dẫn đầu tại Afghanistan. Giuseppe Garibaldi trở thành một trong những lực lượng của hải quân Italy được triển khai tới khu vực Ấn Độ Dương.

Tàu rời cảng Taranto ngày 18/11/2001 và tiến hành huấn luyện, hoạt động tại Ấn Độ Dương từ tháng 12/2001 đến tháng 3/2002. Trong chiến dịch, các máy bay AV-8B Harrier II Plus trên tàu đã thực hiện 288 nhiệm vụ, với tổng thời gian bay khoảng 860 giờ. Các nhiệm vụ chủ yếu gồm tuần tra, đánh chặn, hỗ trợ lực lượng trên biển và trên không, cũng như thực hiện các hoạt động quân sự tại Afghanistan.

Năm 2009, vị trí của Giuseppe Garibaldi trong Hải quân Italy được thay đổi khi tàu sân bay mới và lớn hơn Cavour đi vào hoạt động. Cavour trở thành soái hạm của Hải quân Italy, trong khi Giuseppe Garibaldi dần đảm nhận các nhiệm vụ khác.

Đến năm 2011, Giuseppe Garibaldi tiếp tục tham gia chiến dịch quân sự quốc tế tại Libya. Sau khi NATO tiếp quản quyền chỉ huy, Italy triển khai các máy bay AV-8B Harrier II Plus từ tàu để tham gia các hoạt động không kích.

Trong chiến dịch này, Giuseppe Garibaldi hoạt động cùng nhiều tàu chiến khác của Hải quân Italy, trong đó có khinh hạm Libeccio và tàu hỗ trợ Etna. Ngoài nhiệm vụ tác chiến, các tàu chiến Italy còn đảm nhận vai trò tuần tra và phòng không tại khu vực Địa Trung Hải.

Kết thúc chiến dịch tại Libya, các máy bay AV-8B hoạt động từ Giuseppe Garibaldi đã thực hiện hơn 1.200 giờ bay và thả khoảng 160 quả bom dẫn đường.

Sau hơn bốn thập niên phục vụ, Giuseppe Garibaldi chính thức ngừng hoạt động vào năm 2024. Con tàu được thay thế trong vai trò tác chiến bởi tàu đổ bộ tấn công Trieste, một chiến hạm hiện đại hơn của Hải quân Italy.

Vì sao Indonesia chọn tên Gajah Mada?

Hiện, tàu sân bay Giuseppe Garibaldi đang trong hành trình tới Indonsia. Sau khi hoàn tất quá trình bàn giao, tàu sẽ được đổi tên thành KRI Gajah Mada. Đây là cái tên mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt đối với Indonesia.

Gajah Mada là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất trong lịch sử Indonesia.

Gajah Mada là một vị tể tướng nổi tiếng của Đế chế Majapahit và được xem là một trong những anh hùng dân tộc của Indonesia. Ông được cho là người có công lớn trong việc mở rộng và thống nhất phần lớn quần đảo Indonesia dưới ảnh hưởng của Majapahit.

Gajah Mada vươn lên trở thành một nhân vật quyền lực nhờ tài trí, lòng dũng cảm và sự trung thành với hoàng gia. Một trong những dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của ông diễn ra vào năm 1319, khi Majapahit xảy ra cuộc nổi loạn do Kuti lãnh đạo.

Khi Kuti chiếm được kinh đô Majapahit, Gajah Mada lúc đó là người đứng đầu đội cận vệ hoàng gia, có nhiệm vụ hộ tống Vua Jayanagara đến nơi an toàn. Sau khi đưa nhà vua rời khỏi kinh đô, ông quay trở lại và tung tin rằng Jayanagara đã bị sát hại. Qua đó, Gajah Mada bí mật thăm dò thái độ của các quan lại và dân chúng, đồng thời nhận ra Kuti không nhận được sự ủng hộ rộng rãi.

Nhận thấy nhà vua vẫn còn nhiều người trung thành, Gajah Mada âm thầm chuẩn bị lực lượng để phản công. Cuối cùng, Kuti bị tiêu diệt, còn Jayanagara được khôi phục ngai vàng.

Sau khi cuộc nổi loạn kết thúc, Gajah Mada được nhà vua trọng thưởng và bổ nhiệm vào vị trí patih – chức vụ tương đương tể tướng – tại Daha, sau đó đảm nhiệm chức vụ này tại cả Daha và Janggala. Từ đây, ông từng bước vươn lên hàng ngũ những nhân vật quyền lực nhất của Majapahit.

Tên tuổi Gajah Mada về sau trở thành một biểu tượng quan trọng trong lịch sử Indonesia. Nhà thơ Prapanca - một trong những tác giả nổi tiếng của thời Majapahit, đã ca ngợi ông trong sử thi Nagarakretagama. Đến năm 1946, trường đại học đầu tiên của Indonesia tại Yogyakarta cũng được đặt theo tên Gajah Mada, ngày nay là Đại học Gadjah Mada.

Chính vì vậy, việc đặt tên tàu sân bay đầu tiên là KRI Gajah Mada mang ý nghĩa biểu tượng rất rõ ràng. Đây không đơn thuần là tên một chiến hạm mà còn thể hiện thông điệp về một Indonesia thống nhất, hướng tới việc bảo vệ một quốc gia quần đảo có lãnh thổ trải dài trên một vùng biển rộng lớn.

Theo Hải quân Indonesia, bên cạnh Gajah Mada, cái tên Panglima Soedirman cũng từng được đề xuất cho tàu sân bay đầu tiên.

(Nguồn tham khảo: Reuters, Britanica, Detik News, Antara News)

×