Tàu sân bay USS Oriskany: 3 năm và hơn 2 tạ thuốc nổ để nhận chìm chiến hạm thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới

Tàu sân bay USS Oriskany: Mất 3 năm và hơn 2 tạ thuốc nổ để nhận chìm

Tàu sân bay USS Oriskany(CVA-34), còn được biết đến với biệt danh “Mighty O”, là tàu chiến đầu tiên của Hải quân Mỹ được chủ động đánh chìm để tạo rạn san hô nhân tạo. Đây cũng được xem là một trong những rạn san hô nhân tạo lớn nhất từng được hình thành theo cách này tại vùng biển ven bờ nước Mỹ.

Được đóng ngay sau Thế chiến II, USS Oriskany dài 911 feet (277,6 mét) và có khả năng mang theo tới 80 máy bay. Trong khoảng 25 năm phục vụ, chủ yếu tại khu vực Thái Bình Dương, tàu từng tham gia Chiến tranh Triều Tiên và Việt Nam. Oriskany được trao 2 ngôi sao chiến đấu.

Một trong những sự cố nghiêm trọng nhất xảy ra năm 1966, khi một quả pháo sáng magiê vô tình phát nổ, gây ra đám cháy lớn trên tàu và khiến 44 người thiệt mạng.

Oriskany ngừng hoạt động vào tháng 9/1976. Gần hai thập kỷ sau, năm 1995, con tàu được bán để tháo dỡ nhưng thương vụ không thành công và Hải quân Mỹ tiếp nhận lại vào năm 1997. Đến năm 2004, giới chức Mỹ quyết định biến con tàu thành một rạn san hô nhân tạo ngoài khơi bang Florida, trong vịnh Mexico.

Trước khi đánh chìm, Oriskany trải qua quá trình xử lý kéo dài nhằm loại bỏ các vật liệu và chất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Tháng 5/2006, con tàu được đánh chìm có kiểm soát, nằm ổn định dưới đáy biển ở độ sâu phù hợp cho hoạt động lặn biển.

Từ một tàu sân bay từng tham gia nhiều cuộc chiến, USS Oriskany trở thành một trong những rạn san hô nhân tạo bằng tàu chiến lớn nhất thế giới.

Sau khi được loại khỏi biên chế, USS Oriskany được lựa chọn để thực hiện dự án tạo rạn san hô nhân tạo với sự phối hợp của Hải quân Mỹ, Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật hoang dã Florida (FWC) cùng chính quyền quận Escambia.

Ngày 17/5/2006, con tàu được chủ động đánh chìm tại vị trí cách eo biển Pensacola khoảng 22,5 hải lý về phía đông nam, ở vùng biển có độ sâu khoảng 212 feet (khoảng 65m). Từ đó, xác tàu trở thành một điểm lặn nổi tiếng, đồng thời tạo môi trường cư trú cho nhiều loài sinh vật biển.

Đây là tàu chiến đầu tiên trong số 24 chiến hạm cỡ lớn của Mỹ được lên kế hoạch đánh chìm. Để đưa con tàu xuống đáy biển, lực lượng chức năng đã sử dụng khoảng 226 kg thuốc nổ. Tổng chi phí cho toàn bộ quá trình chuẩn bị và đánh chìm ước tính khoảng gần 20 triệu USD.

Hiện USS Oriskany nằm thẳng đứng dưới đáy biển theo hướng bắc - nam, phần mũi tàu hướng về phía nam. Điểm cao nhất của cấu trúc tàu nằm tại tọa độ khoảng 30°02'33,3" vĩ độ Bắc và 87°00'23,8" kinh độ Tây.

Đây trở thành điểm lặn nổi tiếng thu hút du khách trên toàn thế giới. Những mảng lớn của xác tàu được bao phủ bởi những rạn san hô vàng óng và dầy đặc, là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật biển càng làm tăng sự thích thú, khám phá của du khách.

Đặc biệt, những người lặn giải trí có thể tiếp cận phần phía trên của xác tàu, trong khi việc khám phá các khu vực sâu hơn đòi hỏi trình độ và thiết bị lặn chuyên nghiệp hơn.

Lịch sử của tàu sân bay USS Oriskany

USS Oriskany (CV/CVA-34), còn được biết đến với các biệt danh Mighty O, The O-boat và Toasted O, là một trong 24 tàu sân bay lớp Essex của Hải quân Mỹ được chế tạo trong hoặc ngay sau Thế chiến II.

Đây là tàu chiến thứ ba của Hải quân Mỹ mang tên Oriskany, được đặt theo trận Oriskany trong Chiến tranh giành độc lập của Mỹ.

So với các tàu cùng lớp, Oriskany có lịch sử khá đặc biệt. Con tàu ban đầu được thiết kế theo phiên bản thân dài của lớp Essex, đôi khi còn được xếp vào lớp Ticonderoga. Tuy nhiên, quá trình chế tạo bị đình lại vào năm 1947.

Sau khi được cải tiến theo chương trình hiện đại hóa SCB-27, Oriskany chính thức đi vào hoạt động năm 1950. Những thay đổi trên con tàu sau đó trở thành hình mẫu để Hải quân Mỹ nâng cấp thêm 14 tàu sân bay cùng lớp.

Theo dữ liệu kỹ thuật của Hải quân Hoa Kỳ, Oriskany có lượng choán nước khoảng 27.100 tấn, dài 888 feet, tương đương khoảng 270,7 m, chiều rộng cực đại tại boong bay 147 feet 6 inch, khoảng 45 m, mớn nước 31 feet, tốc độ tối đa 33 knot, tức khoảng 61 km/h. Biên chế có thể lên tới khoảng 3.460 người và tàu có khả năng mang hơn 80 máy bay.

Vũ khí của Oriskany gồm 8 khẩu pháo 5 inch và 28 khẩu pháo 3 inch (76,2 mm). Đây chủ yếu là hỏa lực phòng vệ, đặc biệt nhằm đối phó máy bay và các mối đe dọa ở cự ly gần trong thời kỳ tàu mới hoạt động. Tuy nhiên, số lượng pháo trên Oriskany không cố định trong toàn bộ 26 năm phục vụ.

Qua các lần hiện đại hóa, một phần pháo phòng không đời cũ được tháo bỏ để dành không gian và giảm tải trọng phía trên, trong khi vai trò chiến đấu ngày càng tập trung vào không đoàn trên hạm.

(Nguồn tham khảo: www.history.navy.mil, Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ)

×