Thắng kiện gần 3 năm, sổ đỏ của dân vẫn “nằm trên giấy” vì UBND xã bắt bẻ câu chữ

Dù được cả hai cấp Tòa án (sơ thẩm và phúc thẩm) tuyên bố đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2023, nhưng đến nay, ông Trần Viết Tài (ngụ TP.HCM) vẫn phải mòn mỏi chờ đợi. Lý do mới nhất được chính quyền đưa ra để trì hoãn là... chờ tòa giải thích từ ngữ trong bản án.

Nghịch lý sau 3 năm thắng kiện: Chờ định nghĩa "nhiệm vụ công vụ"

Cầm trên tay hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm có hiệu lực pháp luật từ cuối năm 2023, ông Trần Viết Tài cứ ngỡ hành trình gian nan đi tìm quyền lợi hợp pháp cho mảnh đất của mình đã khép lại. Thế nhưng tính đến nay, sau gần 3 năm ròng rã, cuốn sổ đỏ của ông vẫn chỉ là lời hứa trên giấy.

Mới đây nhất, ngày 19/3/2026, UBND xã Long Sơn đã phát hành văn bản số 871/UBND-VP gửi Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM để yêu cầu giải thích bản án. Đây được xem là nút thắt mới nhất từ phía cơ quan quản lý khi họ bắt bẻ câu chữ của cơ quan xét xử.

Cụ thể, tại bản án sơ thẩm, Tòa tuyên: “Buộc UBND thực hiện nhiệm vụ giải quyết hồ sơ, cấp sổ cho ông Tài”. Tuy nhiên, tại bản án phúc thẩm (tuyên giữ nguyên bản án sơ thẩm, bác đơn kháng cáo của chính quyền), phần tuyên xử lại ghi: “Buộc thực hiện nhiệm vụ công vụ theo quy định”.

Từ sự khác biệt này, UBND xã Long Sơn đặt câu hỏi ngược lại cho phía Tòa án: Bản án phúc thẩm nghĩa là buộc chính quyền phải tiếp nhận hồ sơ rồi xét duyệt lại từ đầu (nếu không đủ điều kiện theo Luật Đất đai thì vẫn có quyền từ chối), hay là bắt buộc phải cấp sổ cho người dân như bản án sơ thẩm?

Việc vin vào câu chữ này đã vô hình trung treo lại quyền lợi hợp pháp của người dân thắng kiện suốt nhiều năm qua.

Đất đủ điều kiện cấp sổ, chính quyền sai phạm

Nhìn lại toàn bộ vụ kiện hành chính này, các cấp Tòa án đã từng đưa ra những nhận định cho thấy sự thiếu căn cứ trong việc từ chối cấp sổ cho dân của cơ quan quản lý đất đai.

Trước đó, cơ quan chức năng từ chối nhận hồ sơ của ông Tài vì cho rằng toàn bộ diện tích 28.107m² (thuộc thửa 82, tờ bản đồ 09 tại xã Long Sơn, TP Vũng Tàu - nay là xã Long Sơn, TP.HCM) nằm trong ranh giới đất rừng phòng hộ ven biển, dựa theo các quyết định lập nông trường từ năm 1977, 1978 của tỉnh Đồng Nai (cũ) và quyết định năm 1998, 2002 của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm ngày 8/6/2023, Hội đồng xét xử chỉ rõ: Các quyết định từ năm 1977, 1978 được phía chính quyền đưa ra thực chất chỉ là bản photo, không có dấu mộc, không rõ người ký. Đáng nói, các tài liệu này được sao lục vào năm 2021, đồng nghĩa với việc suốt nhiều thập kỷ qua chúng không hề được công khai, không được tổ chức triển khai trên thực tế và chính quyền cũng không có hồ sơ chứng minh các quyết định này đã được thực hiện.

Tòa khẳng định khu đất này có nguồn gốc rõ ràng, được người dân khai phá, canh tác và sử dụng ổn định, liên tục từ trước năm 1987 (trước khi có các quyết định về rừng phòng hộ). Do đó, việc cắm mốc ranh giới thực địa không phải là căn cứ để từ chối. Đất của ông Tài hoàn toàn đủ điều kiện được cấp sổ đỏ theo quy định của pháp luật đất đai. Việc chính quyền né tránh, không thực hiện nhiệm vụ cấp sổ cho dân là trái pháp luật.

Văn bản UBND xã Long Sơn hỏi Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM

Hành trình đòi quyền lợi gian truân của người dân

Theo hồ sơ vụ việc, khu đất diện tích 50.000m² tại thửa 82 ban đầu do bà Nguyễn Thị Dễ khai phá từ năm 1978. Đến năm 1987, bà để lại cho con gái là Bùi Thanh Vân sử dụng. Năm 2002, ông Trần Viết Tài nhận chuyển nhượng lại 28.107m² và sử dụng ổn định từ đó đến nay.

Đến tháng 3/2022, ông Tài nộp hồ sơ xin cấp sổ đỏ thì bị Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai và UBND TP Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước dây) liên tục trả hồ sơ, bác khiếu nại với lý do "vướng đất rừng". Bức xúc trước việc đất đai của gia đình có nguồn gốc rõ ràng nhưng bị gạt tên, ông Tài buộc phải đâm đơn khởi kiện hành chính.

Thắng kiện từ tòa sơ thẩm đến phúc thẩm, nhưng cho đến nay, công lý của ông Tài vẫn phải dừng lại trước "cửa" của cơ quan thi hành án. Ghi nhận động thái mới nhất vào ngày 6/6/2026, sau khi cơ quan báo chí vào cuộc chất vấn về lý do chậm trễ thi hành án, UBND xã Long Sơn mới chỉ ra văn bản giao Phòng Kinh tế rà soát hồ sơ để... tham mưu trả lời báo chí.

Việc một bản án đã có hiệu lực pháp luật gần 3 năm nhưng vẫn bị trì hoãn bởi những lý do mang tính "bắt bẻ câu chữ" không chỉ kéo dài nỗi khổ của người dân, mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về tính thượng tôn pháp luật của các cơ quan quản lý hành chính tại địa phương.

Tòa hai cấp đã nêu rõ nội dung cần thi hành án

Luật sư Bùi Thị Lương (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết: Căn cứ Điều 19 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015 và Nghị định 71/2016 năm 2016 của Chính phủ quy định thời hạn, trình tự, thủ tục thi hành án hành chính và xử lý trách nhiệm đối với người không thi hành bản án, quyết định của tòa nêu rõ: UBND cấp tỉnh, cấp huyện phải chỉ đạo UBND cấp dưới và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND nghiêm chỉnh thi hành án hành chính. UBND các cấp phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ của người phải thi hành án... Đồng thời, nghị định 71 cũng quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân cố ý không chấp hành án hoặc cản trở thi hành án có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, bồi thường thiệt hại... Tuy nhiên, căn cứ Điều 365 BLTTHS năm 2015 thì đương sự liên quan đến việc thi hành án có quyền yêu cầu tòa án giải thích bản án.
“Theo tôi, trong vụ án này, Tòa hai cấp đã nêu rõ nội dung cần thi hành án. Trong bản án cũng nhận định đất ông Tài đủ căn cứ cấp sổ. Sau đó, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai cũng đã thẩm định hồ sơ và đưa ra kiến nghị cấp sổ cho ông Tài. UBND xã Long Sơn cấp sổ cho ông Tài là đúng quy định. Không thể lấy câu chữ để nhận định bản án tuyên chưa rõ ràng mà đi hỏi làm kéo dài thời gian thi hành án, ảnh hưởng đến quyền lợi của người được thi hành án”, LS Bùi Thị Lương cho biết thêm.

×