Thanh tra Chính phủ: Có tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất công do cấp bộ quản lý

99 cơ sở nhà đất chưa đảm bảo hồ sơ pháp lý

Tổng số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp là 834 cơ sở. Sau khi thực hiện sắp xếp bộ máy, tinh gọn tổ chức và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn hệ thống xác định có 397 cơ sở nhà, đất dôi dư.

Trong số này, có 26 cơ sở dôi dư phát sinh trước ngày 1/3/2025, 361 cơ sở dôi dư từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026 và 10 cơ sở nhà, đất dôi dư từ ngày 1/5/2025 đến ngày 15/6/2026.

Tính đến thời điểm thanh tra, các đơn vị đã bàn giao được 327 cơ sở và hiện còn lại 70 cơ sở dôi dư chưa bàn giao.

Theo kết luận thanh tra, việc kịp thời điều chuyển, bố trí sử dụng một số cơ sở dôi dư đã góp phần tiết kiệm ngân sách Nhà nước, hạn chế đầu tư xây dựng mới và tạo nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động của Nhà nước.

Tuy nhiên, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, sử dụng và xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư tại Bộ Tư pháp.

Trong số đó, đáng chú ý, theo kết luận thanh tra là công tác chỉ đạo, kiểm tra hiện trạng cơ sở nhà, đất của Cục Quản lý Thi hành án dân sự (THADS) được đánh giá chưa quyết liệt, chưa sâu sát, dẫn đến 99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý theo quy định tại Điều 31 Luật Đất đai năm 2024.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc các đơn vị đang trực tiếp quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất này.

Bên cạnh đó, việc cập nhật dữ liệu cơ sở nhà, đất vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công tại nhiều cơ quan THADS địa phương còn chậm. Nhiều đơn vị gặp khó khăn khi truy cập hệ thống, không đăng nhập được để thực hiện kê khai, đồng bộ và chuẩn hóa dữ liệu, dẫn đến việc cập nhật thông tin chưa kịp thời theo quy định.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện 3 cơ sở nhà, đất chưa thực hiện đăng ký biến động quyền sử dụng đất, chưa đúng quy định tại Điều 133 Luật Đất đai năm 2024. Các cơ sở này gồm trụ sở Cục Quản lý THADS và Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản tại TP.HCM…

Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra rằng sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình mới, nhiều cơ quan THADS khu vực vẫn phải hoạt động trên hai trụ sở khác nhau, gây khó khăn cho công tác quản lý, điều hành.

Một số trụ sở chưa đáp ứng tiêu chuẩn, định mức sử dụng; việc bố trí diện tích làm việc và không gian dùng chung còn chưa phù hợp với quy định hiện hành.

Việc xây dựng phương án sắp xếp cơ sở nhà, đất của các cơ quan THADS còn thiếu tính tổng quát, khiến quá trình thực hiện phát sinh nhiều thay đổi; Cục Quản lý THADS còn chậm tham mưu thủ tục chuyển giao cơ sở nhà, đất về địa phương.

Có tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất công

Theo kết luận thanh tra, cơ sở nhà, đất tại 139 Nguyễn Thái Học (Ba Đình, Hà Nội), có diện tích 1.270 m², diện tích sàn sử dụng 2.838 m² được điều chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Tư pháp quản lý từ năm 2017 nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn tồn tại tình trạng tranh chấp, lấn chiếm.

Tại khu đất này hiện có hai ki-ốt với diện tích khoảng 36,6 m² đang được người dân sử dụng để kinh doanh; một khu bể nước ngầm khoảng 35,1 m² phía sau trụ sở có nhà cấp 4 phục vụ sinh hoạt cộng đồng và một căn nhà 4 tầng khoảng 40 m² do hộ dân sử dụng làm nhà ở.

Bộ Tư pháp đã hai lần có văn bản đề nghị phối hợp xử lý nhưng chưa nhận được phản hồi. Đến thời điểm thanh tra, tình trạng tranh chấp, lấn chiếm vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Bên cạnh đó, trong 70 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa bàn giao, có 56 cơ sở đủ điều kiện để xử lý ngay vì không còn vướng mắc về pháp lý, trong khi 14 cơ sở vẫn chưa đủ điều kiện do đang trong quá trình quyết toán đầu tư, sử dụng tạm làm kho vật chứng hoặc còn thiếu thủ tục pháp lý để bàn giao.

Chưa hết, cơ sở nhà đất tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 12 - tỉnh Phú Thọ thực hiện chưa đúng quy định tại Điều 38 Luật Quản lý tài sản công. Nhà, đất này được xác định dôi dư, đã có phương án sắp xếp được phê duyệt nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn chưa thực hiện bàn giao do có sự sai lệch diện tích và mốc giới.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tư pháp chỉ đạo các đơn vị khẩn trương khắc phục các hạn chế, hoàn thiện thủ tục để bàn giao dứt điểm 70 cơ sở dôi dư cho địa phương và hoàn thiện hồ sơ pháp lý cho 99 cơ sở nhà, đất.

Đồng thời, Bộ Tư pháp cần phối hợp với các cơ  quan thẩm quyền giải quyết dứt điểm việc lấn chiếm, tranh chấp tại số 139 Nguyễn Thái Học, tiến hành rà soát làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Bộ Nội vụ chỉ đạo các cơ quan thuộc quyền quản lý tổ chức kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với các thiếu sót trong thời kỳ trước khi chuyển giao tài sản sang Bộ Tư pháp.

×