Thay đổi quan trọng về tài khoản ngân hàng, tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến thuế người dân cần nắm rõ từ tháng 7/2026

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 252/2026/NĐ-CP (có hiệu lực ngay từ ngày 1/7/2026) để hướng dẫn chi tiết Luật Quản lý thuế 2025.

Luật sư Ma Văn Giang, Văn phòng luật sư Nam Hồng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội cho hay, đây là một văn bản "hợp nhất" quan trọng, thay thế cùng lúc 5 nghị định trước đây nhằm chuẩn hóa quy trình, đồng bộ với các sắc thuế mới và đáp ứng làn sóng chuyển đổi số. Nghị định 252 đã đưa ra những quy định rõ ràng, minh bạch và "dễ thở" hơn cho người nộp thuế.

Thay đổi về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế

Cụ thể, theo quy định mới, ngay khi người nộp thuế (NNT) đáp ứng điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh trên Hệ thống thông tin quản lý thuế để gửi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Trên cơ sở thông báo của cơ quan thuế, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.

Trước đây, cơ quan thuế thực hiện việc ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh trong thời hạn 24 giờ làm việc kể từ khi NNT hoàn thành nghĩa vụ thuế. Việc rút ngắn thời gian xử lý theo quy định mới giúp NNT nhanh chóng được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan nhà nước.

Ngoài ra, nhằm tạo điều kiện để NNT khắc phục vi phạm và sớm được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung quy định về điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với thực tiễn.

Trước đây, NNT chỉ được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh sau khi đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, theo quy định mới, cơ quan thuế thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi số tiền thuế nợ còn phải nộp dưới 50 triệu đồng đối với cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh hoặc dưới 500 triệu đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.

Đối với NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, cơ quan thuế thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi NNT đã thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế (MST), hoàn thành nghĩa vụ khai thuế, nộp thuế để số tiền thuế nợ còn dưới ngưỡng nêu trên hoặc khi được chấm dứt hiệu lực MST theo quy định.

Việc mở rộng điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh giúp NNT được xem xét hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh ngay sau khi đã cơ bản khắc phục nghĩa vụ thuế, thay vì phải hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ thuế như trước đây. Đồng thời, quy định mới khuyến khích NNT chủ động thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, hoàn thiện tình trạng pháp lý về MST theo quy định, qua đó vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của NNT, vừa nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Song song với đó, nếu người dân đã nộp tiền mặt/chuyển khoản tại ngân hàng nhưng hệ thống thuế chưa kịp cập nhật (bị trễ dữ liệu), người dân được phép gửi bản chụp chứng từ nộp tiền qua hệ thống điện tử để cơ quan thuế kiểm tra và gỡ bỏ lệnh hoãn xuất cảnh ngay, tránh ảnh hưởng đến lịch trình bay.

Ngân hàng phải cung cấp số dư và giao dịch bất thường cho cơ quan thuế

Nghị định cũng nêu rõ, các ngân hàng (trong nước, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam), trung gian thanh toán và đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán quốc tế phải cung cấp thông tin tài khoản của người nộp cho cơ quan thuế. Họ cũng cần phối hợp với cơ quan thuế để kiểm tra khi phát hiện trường hợp giao dịch bất thường.

Thông tin cung cấp gồm tên chủ tài khoản, số, nơi mở, ngày mở - đóng tài khoản. Dữ liệu được gửi bằng phương thức điện tử, định kỳ trước ngày 10 hàng tháng cho cơ quan thuế.

Ngoài định danh tài khoản, các ngân hàng phải cung cấp dữ liệu về giao dịch, gồm số lượng, giá trị, nội dung chuyển tiền, thông tin người gửi - nhận (cả trong nước và xuyên biên giới), số dư và các khoản thu nhập phát sinh từ tài khoản.

Khi có yêu cầu kiểm tra/thanh tra, ngân hàng phải cung cấp chi tiết số dư, lịch sử giao dịch (số lượng, số tiền, thông tin người gửi/nhận cả trong và ngoài nước).

Đối với các giao dịch đáng ngờ, các tổ chức tín dụng phải chủ động chia sẻ dữ liệu về các giao dịch bất thường, đáng ngờ theo quy định phòng chống rửa tiền để cơ quan thuế kiểm tra mức độ rủi ro né thuế.

Quản lý chặt thuế thương mại điện tử, livestream kinh doanh

Nghị định 252 siết chặt việc quản lý dòng tiền từ các nền tảng mạng xã hội và sàn TMĐT. Các sàn TMĐT và nhà cung cấp nước ngoài sẽ có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế cho các cá nhân kinh doanh trên sàn.

Việc này giúp các cá nhân, streamer, hộ kinh doanh online tránh được việc quên kê khai dẫn đến bị phạt, đồng thời chống thất thu thuế tối đa.

Điều 11 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế hiện nay bao gồm:

Người nộp thuế chỉ có hoạt động, kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế theo quy định của pháp luật về thuế, trừ trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có mức doanh thu hằng năm thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và thuộc đối tượng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân thực hiện theo quy định tại Nghị định 141/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Tổ chức, cá nhân trả thu nhập, cá nhân trực tiếp khai thuế với cơ quan thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4 và Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, trừ các trường hợp được miễn thuế quy định tại các khoản 1, 2, 17 Điều 4, thu nhập của chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo quy định tại khoản 19 Điều 4 và các khoản 2, 3, 4 Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Doanh nghiệp chế xuất chỉ có hoạt động chế xuất thì không phải nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng. Người nộp thuế trong thời gian tạm ngừng hoạt động, kinh doanh theo quy định tại điểm c.1 khoản 1 Điều 7 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

Người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế, trừ hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm chấm dứt hiệu lực mã số thuế và hồ sơ khai thuế đối với nghĩa vụ thuế phát sinh sau thời điểm nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Người khai thuế thu nhập cá nhân là tổ chức, cá nhân trả thu nhập thuộc trường hợp khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng, quý mà trong tháng, quý đó không phát sinh việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của đối tượng nhận thu nhập.

Trường hợp tháng, quý cuối cùng trong năm hoặc tháng, quý phát sinh việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động không phát sinh việc khấu trừ thuế và thuộc trường hợp không phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính thì tổ chức, cá nhân trả thu nhập vẫn phải nộp hồ sơ khai thuế thu nhập cá nhân của tháng, quý cuối cùng trong năm hoặc tháng, quý phát sinh việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động.

Trường hợp tổ chức, cá nhân không phát sinh trả thu nhập từ tiền lương, tiền công thì không phải nộp hồ sơ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Tổ chức, cá nhân là bên Việt Nam khấu trừ, nộp thay thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp của nhà thầu nước ngoài theo quy định của pháp luật thuế và thực hiện khai thuế theo tháng mà trong tháng đó không phát sinh việc khấu trừ thuế.

Người nộp thuế thuộc diện được hoàn thuế theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng không phải nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng trong các trường hợp sau:

Chủ chương trình, dự án hoặc nhà thầu chính (bao gồm cả văn phòng điều hành của nhà thầu chính tại Việt Nam), tổ chức do phía nhà tài trợ nước ngoài chỉ định việc quản lý chương trình, dự án sử dụng vốn Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) không hoàn lại (bao gồm cả văn phòng điều hành của nhà tài trợ hoặc tổ chức quản lý, thực hiện chương trình, dự án do nhà tài trợ chỉ định);

Tổ chức ở Việt Nam sử dụng tiền viện trợ không hoàn lại, tiền viện trợ nhân đạo của tổ chức, cá nhân nước ngoài để mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho chương trình, dự án viện trợ không hoàn lại, viện trợ nhân đạo tại Việt Nam;Tổ chức, cá nhân được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao theo quy định của pháp luật về ngoại giao mua hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam.

Trường hợp việc tính thuế, khoản thu khác, thông báo thuế, khoản thu khác do cơ quan thuế thực hiện mà cơ quan thuế đã kết nối, chia sẻ, sử dụng được thông tin có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính, phiếu chuyển thông tin do cơ quan có thẩm quyền chuyển đến và các thông tin, dữ liệu này bảo đảm đủ căn cứ để tính thuế, khoản thu khác theo quy định thì người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế, khoản thu khác, trừ trường hợp người nộp thuế có đề nghị miễn, giảm trên hồ sơ khai thuế, khoản thu khác.

Cơ quan thuế công bố công khai trên Hệ thống thông tin quản lý thuế các loại hồ sơ khai thuế, khoản thu khác đủ điều kiện thực hiện theo quy định tại khoản này.

Bên Việt Nam phát sinh việc trả thu nhập cho tổ chức, cá nhân nước ngoài từ đầu tư trái phiếu quốc tế của Chính phủ Việt Nam, từ các khoản chọ vay đối với Nhà nước, Chính phủ Việt Nam thuộc trường hợp không chịu thuế giá trị gia tăng và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật thuế thì không phải nộp hồ sơ khai thuế.

Tổ chức thu phí, lệ phí không phải khai phí, lệ phí theo quy định của pháp luật phí, lệ phí thì không phải nộp hồ sơ khai phí, lệ phí.

Tổ chức, cá nhân được miễn thuế tài nguyên không thuộc trường hợp cơ quan thuế thông báo, quyết định miễn, giảm thuế theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính thì không phải nộp hồ sơ khai thuế tài nguyên.

Quy định mới về cấp mã số thuế

Điều 8 của Nghị định cũng quy định người nộp thuế phải ghi mã số thuế được cấp vào hóa đơn, chứng từ, tài liệu khi thực hiện các giao dịch kinh doanh, tài chính có liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ thuế; mở tài khoản tiền gửi tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; khai thuế, nộp thuế, miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, đăng ký tờ khai hải quan và thực hiện các giao dịch về thuế khác đối với tất cả các nghĩa vụ phải nộp ngân sách nhà nước, kể cả trường hợp người nộp thuế hoạt động sản xuất, kinh doanh tại nhiều địa bàn khác nhau.

Người nộp thuế phải cung cấp đầy đủ, chính xác mã số thuế cho tổ chức, cá nhân thực hiện khấu trừ, nộp thay thuế hoặc khai thay, nộp thay thuế; cung cấp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phục vụ quản lý thuế theo quy định của pháp luật; ghi mã số thuế trên hồ sơ khi thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông với cơ quan quản lý thuế, cơ quan, tổ chức liên quan.

Cơ quan quản lý thuế, Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phối hợp thu ngân sách nhà nước, tổ chức được cơ quan quản lý thuế ủy nhiệm thu thuế sử dụng mã số thuế của người nộp thuế trong các chứng từ giao dịch có liên quan đến nghĩa vụ thuế theo quy định và thu thuế, các khoản thu khác, tiền chậm nộp và tiền phạt vào ngân sách nhà nước.

Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán phải ghi mã số thuế trong hồ sơ mở tài khoản và các chứng từ giao dịch qua tài khoản của người nộp thuế.

Mã số thuế không được sử dụng trong các giao dịch quy định tại khoản 1 Điều này sau khi đã bị cơ quan thuế chấm dứt hiệu lực và chỉ được tiếp tục sử dụng sau khi được khôi phục. Đối với người nộp thuế bị cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký chỉ được sử dụng mã số thuế để thực hiện các giao dịch phục vụ thực hiện chấm dứt hoặc khôi phục mã số thuế theo quy định.

×