Thế giới có dùng xăng E10 không?

Mỹ và Brazil là hai quốc gia tiên phong. Trong đó, Mỹ là thị trường tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới. Xăng E10 đã trở thành tiêu chuẩn mặc định tại các cây xăng ở Mỹ từ những năm 1980–1990. Gần như 100% xăng xe con tại Mỹ hiện nay là E10. Thậm chí, họ đang dần phổ cập dòng E15 (15% ethanol) cho các xe đời mới.

Brazil có ngành công nghiệp mía đường cực kỳ phát triển nên đi rất xa trong mảng nhiên liệu sinh học. Xăng tiêu chuẩn ở Brazil có tỷ lệ pha trộn bắt buộc rất cao, từ E20 đến E27. Họ cũng sử dụng phổ biến xăng E85 hoặc 100% ethanol cho các dòng xe trang bị động cơ "Flex-fuel" (động cơ linh hoạt nhiên liệu).

Tại châu Âu, các nước như Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan... đã đưa E10 vào thị trường từ lâu để thay thế dần xăng E5 nhằm đạt các mục tiêu khắt khe về giảm phát thải carbon. Theo quy định của Liên minh Châu Âu, các trạm xăng có quy mô vừa và lớn bắt buộc phải có cột bơm E10. Trong khi đó ở Anh đã chính thức đưa E10 trở thành loại xăng không chì tiêu chuẩn tại các trạm dọc đất nước kể từ tháng 9/2021.

Ở khu vực Đông Nam Á và Châu Á, Thái Lan Là nước đi đầu khu vực về nhiên liệu sinh học nhờ nguồn nông sản dồi dào. Họ không chỉ dùng E10 từ lâu mà đã thương mại hóa rộng rãi dòng E20 và E85 tại các trạm xăng lớn.

Còn Philippines cũng bắt buộc áp dụng tỷ lệ pha trộn tối thiểu E10 cho toàn bộ thị trường xăng dầu từ nhiều năm trước. Thị trường xăng E10 tại Philippines là một trong những mô hình chuyển đổi nhiên liệu sinh học phát triển bài bản và có tính ràng buộc pháp lý rất cao tại khu vực Đông Nam Á.

Đạo luật Nhiên liệu sinh học (Biofuels Act - RA 9367): Được thông qua từ năm 2006, đây là nền móng bắt buộc thị trường phải sử dụng nhiên liệu sinh học.

Lộ trình áp dụng:Philippines bắt đầu bắt buộc pha trộn 5% ethanol (E5) vào năm 2009, và chính thức nâng mức bắt buộc lên E10 trên toàn quốc từ năm 2013. Điều này có nghĩa là tất cả xăng thương mại thông thường lưu hành tại các cây xăng ở Philippines đều phải đạt tỷ lệ tối thiểu 10% ethanol.

Thị trường xăng dầu Philippines đang tăng trưởng mạnh mẽ nhờ lượng tiêu thụ xe hơi cá nhân tăng cao (tăng trưởng doanh số xe khoảng 9% mỗi năm). Tổng nhu cầu tiêu thụ bioethanol cho cự ly đường bộ của Philippines đạt khoảng 840 triệu lít.

Philippines cực kỳ ưu tiên sử dụng ethanol sản xuất trong nước. Hiện quốc gia này có khoảng 14 nhà máy sản xuất bioethanol được cấp phép với tổng công suất thiết kế khoảng 508 triệu lít/năm. Tuy nhiên, do thiếu hụt nguyên liệu thô, các nhà máy chỉ vận hành thực tế đạt khoảng gần 400 triệu lít/năm.

Nguồn cung trong nước hiện chỉ đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu thị trường E10. 50% còn lại bắt buộc phải nhập khẩu, trong đó Mỹ là nhà cung cấp lớn nhất (chiếm tới 85% lượng cồn nhập khẩu của Philippines) nhờ giá thành cồn từ ngô (corn-ethanol) của Mỹ cạnh tranh hơn rất nhiều.

Khác với Mỹ (dùng ngô) hay Brazil (dùng mía trực tiếp), ngành công nghiệp ethanol của Philippines phụ thuộc lớn vào mật rỉ đường (molasses) và một phần mía đường.

Do diện tích canh tác mía đường tại Philippines có xu hướng thu hẹp, giá mật rỉ tăng cao dẫn đến chi phí sản xuất ethanol nội địa bị đắt đỏ. Đây là lý do vì sao các doanh nghiệp xăng dầu nước này liên tục phải xin hạn ngạch nhập khẩu cồn để bù đắp lượng thiếu hụt nhằm duy trì tỷ lệ E10 bắt buộc.

Ở Úc, xăng E10 là loại nhiên liệu cực kỳ quen thuộc và có mức giá tiết kiệm, được người dân lựa chọn phổ biến cho các dòng xe thông thường.

Xe máy, ô tô chạy E10 có an toàn không?

Đây là thắc mắc lớn nhất của người tiêu dùng khi chuyển sang dùng xăng sinh học. Câu trả lời từ các hiệp hội xe và nhà sản xuất lớn (Toyota, Honda, Hyundai, Ford...) là: Tuyệt đối an toàn cho hầu hết các dòng xe hiện đại. Sách hướng dẫn sử dụng xe (Owner's Manual) của các hãng từ sau năm 2000 đều có mục quy định rõ ràng về việc hệ thống nhiên liệu tương thích hoàn toàn với xăng có hàm lượng ethanol lên đến 10% (E10).

Đối với ô tô, gần như toàn bộ ô tô chạy xăng sản xuất từ sau năm 2000 (đặc biệt là xe từ năm 2011 trở đi) đều được thiết kế vật liệu hệ thống ống dẫn, gioăng cao su chịu được đặc tính ăn mòn nhẹ của cồn (ethanol) ở mức 10%.

Đối với xe máy: Các dòng xe máy đời mới, đặc biệt là xe sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, hoạt động hoàn toàn bình thường với E10.

Ngoại lệ, chỉ có các dòng xe cổ (sản xuất trước năm 1990–1995), xe sử dụng bộ chế hòa khí cũ hoặc một vài dòng mô tô đặc chủng, hiệu suất rất cao mới cần lưu ý kiểm tra sách hướng dẫn và cân nhắc dùng xăng khoáng nguyên chất (như dòng Super không chì) để bảo vệ các chi tiết kim loại và ron cao su cũ.

Dùng xăng E10 có hao xăng không?

Về mặt lý thuyết kỹ thuật, xăng E10 có làm hao xăng hơn một chút so với xăng khoáng nguyên chất (như RON 95 hoặc RON 92 thông thường). Tuy nhiên, mức độ hao này rất nhỏ và khó có thể nhận biết rõ ràng trong điều kiện vận hành thực tế hàng ngày.

Theo các nghiên cứu thử nghiệm từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Quốc tế (SAE International): Khi chuyển từ xăng khoáng hoàn toàn sang xăng E10, quãng đường đi được trên mỗi lít xăng (mức tiêu hao nhiên liệu) của xe sẽ giảm khoảng 3% - 4%.

Ví dụ trực quan: Nếu bình thường xe của bạn đổ đầy bình xăng khoáng chạy được 100 km, thì khi đổi sang xăng E10, với cùng một lượng xăng đó xe sẽ chạy được khoảng 96 - 97 km (hụt đi khoảng 3 - 4 km).

Điểm cộng bù lại của xăng E10 là gì?

Tài liệu kỹ thuật của AFDC (Trung tâm Dữ liệu Nhiên liệu Thay thế trực thuộc Bộ Năng lượng Mỹ - DOE) khẳng định, cồn ethanol có chỉ số Octane tự nhiên rất cao (khoảng 108). Khi các nhà lọc dầu phối trộn cồn vào xăng khoáng nền có Octane thấp, nó đóng vai trò như một chất tăng chỉ số kích nổ (Octane booster) tự nhiên để đạt chuẩn Octane thương mại (như chuẩn 87 ở Mỹ hoặc RON 92, RON 95 ở các nước khác). IEA AMF (Chương trình Hợp tác Nhiên liệu Tiên tiến của Cơ quan Năng lượng Quốc tế) cũng có các báo cáo hóa học và vật lý nhiên liệu của IEA chỉ rõ trị số Octane phối trộn (blending RON) của ethanol đạt tới mức 120–135. Khả năng chịu nén tốt này giúp hỗn hợp E10 cháy triệt để hơn trong buồng đốt, làm giảm hiện tượng gõ động cơ (kích nổ sớm) và tối ưu hóa hiệu suất nhiệt.

Báo cáo Triển vọng Nông nghiệp của OECD và FAO (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế / Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc): Chương nghiên cứu về Nhiên liệu sinh học toàn cầu chỉ ra rằng từ thập niên 2000 đến nay, thị trường nhiên liệu sinh học được định hình phần lớn bởi chính sách chính phủ dưới ba hình thức: quy định tỷ lệ trộn bắt buộc (mandates), miễn giảm thuế tiêu thụ đặc biệt/thuế môi trường cho phần xăng sinh học, và hỗ trợ tín dụng cho nhà máy sản xuất. Điều này giúp giá bán lẻ của xăng sinh học tại cột bơm cạnh tranh hơn xăng khoáng thuần túy.

Xu hướng dịch chuyển: Hướng tới E15 và E20

Mặc dù E10 vẫn là xương sống của thị trường xăng dầu Philippines, quốc gia này đang có những bước đi mạnh mẽ để nâng cao tỷ lệ pha trộn nhằm giảm phụ thuộc vào việc nhập khẩu xăng khoáng thành phẩm (hiện Philippines phải nhập tới 70% lượng xăng khoáng):

Chương trình E20 tự nguyện: Bộ Năng lượng Philippines (DOE) đã phê duyệt và cho phép các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu triển khai dòng xăng E20 (pha 20% ethanol) trên cơ sở tự nguyện. Việc này giúp tăng tính cạnh tranh, hạ giá thành xăng tại cây xăng cho người tiêu dùng.

Sức ép nâng chuẩn lên E15: Ủy ban Nông nghiệp Philippines và Hiệp hội các nhà sản xuất Ethanol đang tích cực thúc đẩy Chính phủ nâng mức bắt buộc từ E10 lên E15. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ giải cứu ngành mía đường trong nước khi tạo ra đầu ra lớn cho phụ phẩm mật rỉ, đồng thời kìm hãm đà tăng giá xăng dầu thế giới tác động vào thị trường nội địa.

Tóm lại, thị trường E10 ở Philippines là một thị trường có cầu vượt quá cung nội địa, vận hành ổn định nhờ luật định khắt khe nhưng đang đứng trước áp lực phải mở rộng lên E15/E20 để giải quyết bài toán an ninh năng lượng và hỗ trợ nông nghiệp nội địa.

×