Theo dấu nghề nấu hương thơm ở Hà Tĩnh

Radio online: Theo dấu nghề nấu hương thơm ở Hà Tĩnh

Trong một ngày mưa cuối tháng Hai, tại Hợp tác xã Thọ Điền, những nồi mật mía sánh mịn vẫn đều đặn ra lò để phân phối đi nhiều tỉnh, thành. Làng nghề đã tồn tại gần 50 năm, hiện có hơn 30 ha mía, mỗi năm cung cấp khoảng 190 tấn mật, doanh thu đạt từ 5 - 6 tỷ đồng. Sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ qua các mối quen lâu năm và khách đặt mua quanh năm.

Để có được một thìa mật sóng sánh là chuỗi ngày lao động nhọc nhằn. Từ tờ mờ sáng, mía được chặt ngoài ruộng, ép lấy nước rồi đưa lên chảo lớn nấu liên tục 5 đến 7 giờ. Người nấu phải canh lửa, đảo đều tay để nước mía dần sánh lại, chuyển màu nâu óng và tỏa hương thơm đặc trưng.

Anh Lương Sỹ Đức (31 tuổi, 1 hộ nấu mật mía lớn của xã Vũ Quang) chia sẻ: “Việc nấu là lâu nhất, lắng lọc rồi nấu, nhiều công đoạn lắm. Ngồi bên bếp lửa mà mưa lạnh như này cũng vui, ấm áp. Nấu nhiều để dự trữ cho những mùa sau nữa”.

Không chỉ là sản vật buôn bán, mật mía còn hiện diện trong đời sống thường nhật như một vị thuốc dân gian. Trong những ngày rét, một cốc nước ấm pha mật giúp dịu cổ họng, giữ ấm cơ thể. Mật mía còn chứa các khoáng chất như sắt, canxi, magie, kali và có hàm lượng chất chống oxy hóa tự nhiên cao.

Tuy nhiên, thiên tai luôn là nỗi ám ảnh. Biến đổi khí hậu khiến hạn hán kéo dài, mưa lũ thất thường làm giảm độ đường trong mía, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mật.

Ông Nguyễn Văn Thú (65 tuổi) cho biết, thông thường một tấn mía có thể nấu được khoảng một tạ mật. Thế nhưng vào mùa mưa bão, khi mía đổ rạp trước kỳ thu hoạch, độ ngọt giảm đáng kể, sản lượng mật vì thế cũng sụt theo. Nếu trước đây mỗi chảo có thể cho ra khoảng 25kg mật thành phẩm thì nay chỉ còn chừng 17kg. Mưa bão khiến khoảng một nửa diện tích mía, tương đương gần 15ha, bị đổ ngã, ảnh hưởng nặng nề đến năng suất.

Không chỉ thiên tai, nỗi lo lớn hơn là sự mai một của nghề khi nhiều người trẻ rời quê tìm công việc khác. Khoảng 5 năm trước, khi giá mật xuống thấp, đầu ra bấp bênh, nhiều hộ dân từng phải bỏ nghề , những nồi mật nguội lạnh.

Bước ngoặt đến khi mật mía Vũ Quang được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Theo bà Đoàn Thị Nhàn, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ mật mía Sơn Thọ, sự công nhận này giúp sản phẩm có chỗ đứng vững vàng hơn trên thị trường, thắp lại niềm tin cho người làm nghề. “Chúng tôi muốn xây dựng làng nghề truyền thống này ngày càng phát triển và lưu giữ lại nghề ông cha gây dựng”, bà Nhàn nói.

Câu chuyện về những nồi mật mía ở Vũ Quang vì thế không chỉ dừng lại ở con số 190 tấn mỗi năm hay vài chục hecta mía trải dài trên triền đồi. Đó còn là câu chuyện của những con người đã chọn ở lại, chọn giữ lửa giữa mưa nguồn Hà Tĩnh.

Chừng nào còn người đứng bên bếp lửa, còn những chảo mật sôi lên giữa chiều mưa miền sơn cước, thì vị ngọt quê nhà vẫn sẽ tiếp tục lan xa như cách một làng nghề âm thầm bền bỉ đi qua gần nửa thế kỷ.

*Trong bài có sử dụng âm thanh của tiết mục “Về thăm quê mẹ Vũ Quang” do ca sĩ Thanh Tài thể hiện trên kênh Youtube Núi Hồng Sông Lam. Một sáng tác của Nhạc sĩ Lê Trọng Tạo, với phần lời thơ được chắp bút bởi Nguyễn Trọng Tạo và Lê Văn Vy.

Thính giả có thể nghe thêm các sản phẩm Radio Nông dân hấp dẫn khác tại đây.

Mọi thông tin góp ý, cộng tác bài vở xin gửi về địa chỉ email: radionongdan@gmail.com

×