Bình luận
0
Bài viết này sẽ không đi sâu vào sự kiến giải xem sự truyền tụng về đức độ, phép thuật phi phàm cũng như việc dân gian quan niệm đồng nhất Dương Không Lộ - Nguyễn Minh Không là đúng hay sai? Cũng không cắt nghĩa hai Ngài là hai người hay là một.
Chỉ biết rằng, tính danh và sự nghiệp, trí huệ và niềm tin, sự thật và thêu dệt về hai vị cao tăng thời Lý góp phần làm cho văn hoá Phật giáo Đại Việt thêm lung linh vi diệu những sắc màu.
Theo sử sách, Dương Không Lộ (楊空路, 1016-1094), tên thật là Dương Minh Nghiêm, pháp hiệu là Thông Huyền chân nhân, hay Vân Du Tường, quê ở xã Hải Thanh, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định (cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình).
Ông xuất thân làm nghề chài lưới, nhưng giỏi văn chương và mộ đạo Phật. Không Lộ là một thiền sư triều Lý, vì có công trạng chữa bệnh cho vua Lý Thánh Tông nên được phong làm Quốc sư. Ngài đã từng tu ở các chùa: Nghiêm Quang (chùa Keo), Hà Trạch, Chúc Thánh.
Dương Không Lộ cũng được coi là vị tổ nghề đúc đồng. Không Lộ vừa được coi là thiền sư thuộc dòng thiền Vô Ngôn Thông vừa được cho là thuộc thiền phái Thảo Đường.
Tuy nhiên, theo sách "Tân biên Nam Định tỉnh địa dư chí lược" (Phòng Địa chí - Thư viện tỉnh Nam Định chế bản) tại trang 146, trong mục chùa Keo thì: Không Lộ tên chính là Nguyễn Chí Thành người xã Điềm Xá, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình cùng Nguyễn Viết Y người xã Loa Điền Hải Thanh kết bạn với nhau, Chí Thành đạo hiệu là Không Lộ, Viên Y đạo hiệu là Giác Hải, sau gặp sư Từ Đạo Hạnh người Yên Lãng cùng sang Tây Trúc học đạo đều thành.
Về nội dung này của sách, tiểu sử, tính danh và sự nghiệp của Dương Không Lộ có nhiều nét đồng nhất với Thiền sư Nguyễn Minh Không.
Không chỉ là một vị Quốc sư, thánh tăng phi phàm, Dương Không Lộ còn là một nhà thơ nổi tiếng thời Lý. Bằng bút pháp tài hoa, phóng khoáng hiếm thấy, thơ của Ngài thể hiện tình yêu cuộc sống, yêu đất nước, gắn bó với thiên nhiên, tạo vật và con người – điều này vô cùng hiếm có và đặc biệt bởi một vị chân tu.
Trong truyền thuyết dân gian, hình tượng Dương Không Lộ thường được hình dung là ông Khổng Lồ có thể đi trên mặt nước, bay trên không trung, có tài đúc chuông, lấy nón làm thuyền, lấy gậy tích trượng làm mái chèo, chở hết cả kho đồng xứ Bắc về nước Nam…
Căn cứ vào truyền thuyết dân gian, một số nhà nghiên cứu cho rằng Dương Không Lộ là một mô típ độc đáo trong nền văn hoá của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước ở Đồng bằng Bắc bộ nói chung và vùng Keo nói riêng. Dương Không Lộ là một nhân vật được xây dựng từ những mảnh vụn huyền thoại, được lịch sử hoá để trở thành một ông Không Lộ - có yếu tố của một anh hùng văn hoá.
Theo sử sách chép lại, Thiền sư Nguyễn Minh Không (1066-1141) tên thật là Nguyễn Chí Thành, người làng Điền Xá, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.
Thiền sư Minh Không thuộc thế hệ thứ 13 của dòng Pháp Tỳ Ni Đa Lưu Chi. Từ nhỏ Minh Không đã bộc lộ tài trí hơn người, bản tính ham học hỏi, thường đi du lãm khắp nơi. Một ngày đến chùa Thiên Phúc, ngài được Thiền sư Từ Đạo Hạnh yêu mến, thu nhận đi theo.
Qua 17 năm trời khổ cực, ngài được Thiền sư Từ Đạo Hạnh ban tâm ấn, cho tên là Minh Không. Khi vua Lý Thần Tông mắc bệnh “hóa hổ”, các lương y trong thiên hạ đều bất lực, vô phương cứu chữa. Ngài bằng pháp thuật cao cường đã chữa khỏi bệnh cho vua nên được phong làm Quốc sư. Thân thế và sự nghiệp của Ngài được cả chính sử lẫn dã sử đề cập, trong đó đáng chú ý có một số yếu tố nhuốm màu huyền thoại.
Thiền sư Nguyễn Minh Không cũng được dân gian suy tôn là Tổ nghề đúc đồng. Dân gian lưu truyền rằng Ngài là người có công đúc nên “Tứ đại khí” nổi danh thời Lý gồm Tháp báo Thiên, chuông Quy Điền, tượng Phật Quỳnh Lâm, vạc Phổ Minh.
Nhiều làng nghề đúc đồng nổi tiếng như làng Chè, Rỵ (Thanh Hóa), làng Tống Xá (Nam Định), Lò Đúc, Ngũ Xã (Hà Nội)... đều thờ Thiền sư Nguyễn Minh Không làm Tổ nghề.
Đặc biệt, theo văn bia tại chùa Cổ Lễ (tại huyện Trực Ninh, Nam Định) - ngôi chùa nổi tiếng mà ngài Nguyễn Minh Không xây dựng, đúc chuông có ghi: “Thuở thiếu thời, ngài Nguyễn Minh Không làm nghề chài lưới của cha ông, năm 29 tuổi xuất gia đầu Phật. Ngài đã “Văn - Tư - Tu đốn Tức Minh Tâm kiến tính quán càn khôn”, và ngài còn là nhà Y sư nổi tiếng, đã cứu chữa cho vua Lý Thần Tông khỏi bệnh nan y và được nhà vua phong làm “Lý Triều Quốc sư”.
Ngài cùng Thiền Sư Giác Hải và Thiền Sư Từ Đạo Hạnh kết nghĩa anh em sang Tây vực (Bắc Ấn Độ), tầm học phép “Tam vô lậu” đắc “Giới - Định - Tuệ viên dung nhập Thánh siêu phàm du nhật nguyệt”. Ba vị Thiền sư sau khi đắc lục trí thần thông trở về nước, Đức Thánh tổ Từ Đạo Hạnh trụ trì chùa Sài Sơn, Đức Thánh tổ Nguyễn Minh Không trụ trì chùa Thần Quang, Đức Giác Hải Thiền sư trụ trì chùa Diên Phúc. Từ đó 3 vị thiền sư trở thành “Nam Thiên tam vị Thánh Tổ”.
Với nội dung văn bia này, về thân thế, sự nghiệp của Ngài Nguyễn Minh Không có nhiều điểm trùng khớp với Ngài Dương Không Lộ.
Vi diệu hai vị Thánh Tổ “tuy hai mà một, tuy một mà hai”
Như vậy, có thể thấy, căn cứ theo tài liệu sử sách về thân thế, sự nghiệp của hai vị Thánh tăng Không Lộ - Minh Không thì hai vị là hai người khác biệt, có tiểu sử rõ ràng.
Cả hai ngài đều là Quốc sư đời Lý nhưng theo lịch sử thì Dương Không Lộ là Quốc sư đời vua Lý Thánh Tông (1054-1072) và Nguyễn Minh Không là quốc sư đời vua Lý Thần Tông (1128-1138).
Có thể nói, ngài Nguyễn Minh Không thuộc thế hệ sau ngài Dương Không Lộ. Không Lộ ở thế hệ cùng với Giác Hải và Từ Đạo Hạnh. Còn Minh Không ở thế thệ sau và là học trò của Từ Đạo Hạnh.
Cả hai vị, ngoài tài năng đức độ phi phàm của bậc Thiền sư thì còn là thần y, đều đã từng chữa khỏi bệnh cho hai vua Lý Nhân Tông và Lý Thần Tông. Hai ngài đều được vua phong là Quốc sư, được tín ngưỡng dân gian phong thần, gọi Đức Thánh tổ.
Tuy nhiên, có lẽ vô cùng cảm kính đức độ, tài năng của các ngài, truyền thuyết trong dân gian về Thiền sư Nguyễn Minh Không đôi khi có sự đồng nhất với Thiền sư Dương Không Lộ. Chẳng hạn văn bia chùa Cổ Lễ như đã nói ở phần trên. Tương tự, Không Lộ thiền sư ký ngữ lục lưu giữ tại chùa Keo (Thái Bình) thuật lại tiểu sử Dương Không Lộ, chỉ khác tên họ, quê quán, còn lại sự tích hoàn toàn trùng khớp với Nguyễn Minh Không.
Không chỉ trong tâm thức dân gian, đôi khi các tài liệu chính sử cũng có những kiến giải gần như đồng nhất hai vị Thánh tăng. Chẳng hạn, trong cuốn Đại Việt sử ký toàn thư hoàn toàn không có nhân vật Dương Không Lộ, chỉ thấy 3 đoạn ghi chép về đại sư Minh Không.
Chỉ biết rằng, tính danh và sự nghiệp, trí huệ và niềm tin, sự thật và thêu dệt về hai vị cao tăng thời Lý khiến cho văn hoá Phật giáo Đại Việt thêm lung linh vi diệu những sắc màu...
Dân Việt gửi đến bạn 16 lời chúc Valentine 2026 hay, phù hợp với nhiều giai đoạn tình cảm – từ mới yêu đến đã bên nhau nhiều năm.
Chia sẻ
Khi vua Lê Thái Tông lớn, đã có hiểu biết phán đoán, Lê Sát vẫn còn tham quyền cố vị, nhiều lúc muốn lấn át cả vua cho nên vua càng chán ghét ông, muốn loại trừ ông để tự mình thâu tóm quyền hành. Sự ghét bỏ của vua Thái Tông đối với Lê Sát càng ngày càng rõ, rất tiếc là Lê Sát nhận biết điều này quá chậm.
Chia sẻ
Trong đêm 13/2 (tức 26 tháng Chạp), hàng nghìn người đã đổ về nhiều khu chợ, tuyến phố thời trang ở Hà Nội mua sắm quần áo Tết. Tại chợ Phùng Khoang, Hà Nội do lượng người quá đông, có lúc nơi đây xảy ra tình trạng ùn tắc kéo dài.
Chia sẻ
Chu Thế Tông Quách Uy được các sử gia Trung Quốc đánh giá là vị hoàng đế xuất sắc nhất thời Ngũ Đại Thập Quốc, thậm chí có người cho rằng nếu ông không mất sớm, việc thống nhất Trung Quốc có thể đã diễn ra sớm hơn và không cần đến sự xuất hiện của nhà Tống.
Chia sẻ
Trợ lý Ngoại trưởng Michael DeSombre khẳng định, Hoa Kỳ coi trọng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Việt Nam, ủng hộ Việt Nam mạnh, độc lập và thịnh vượng; mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam ở tầm chiến lược cả trong quan hệ song phương và các vấn đề quốc tế, khu vực.
Chia sẻ
Trong không gian sang trọng tại Lotte Hanoi Sky – tầng cao nhất của Lotte Center Hà Nội, sự kiện “Blue Dream Above 65” đã mang đến một đêm hội tụ giữa thời trang, nghệ thuật và tư duy kinh doanh hiện đại. Tiền đạo Nguyễn Văn Toàn là một trong những khách mời gây chú ý khi xuất hiện và bày tỏ sự thích thú với các bộ sưu tập được trình diễn.
Chia sẻ
“Không để hàng hóa kém chất lượng thâm nhập vào đời sống. Tuyên chiến với hàng nhái, hàng giả”, Thủ tướng nhấn mạnh tại phiên bế mạc Hội chợ Mùa Xuân năm 2026 tại Hà Nội.
Chia sẻ
Một chiến dịch quân sự quy mô lớn liên quan đến Odessa có thể diễn ra trong năm 2026, theo nhận định của chuyên gia quân sự Nga Alexander Artamonov. Ông cho rằng đã xuất hiện những dấu hiệu cho thấy kịch bản này và các đánh giá tương tự cũng đã xuất hiện trong giới phân tích phương Tây.
Chia sẻ
Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Ninh Bình vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với một chủ cơ sở sản xuất giò chả trên địa bàn vì hành vi sử dụng hàn the trong chế biến thực phẩm.
Chia sẻ
Nhiều người dân sống ở khu vực đường Tôn Đức Thắng, TP. Hải Phòng kinh hoàng khi 5 nắp hố ga bất ngờ nổ bung lên mặt vỉa hè.
Chia sẻ
Xuân mới đang về với rẻo cao Tủa Thàng (Điện Biên) cái lạnh cắt da và sương muối như tan chảy trước hơi ấm của tình người. Vượt qua hàng nghìn cây số từ TP Hồ Chí Minh, những món quà thiết thực của doanh nhân Xà Thụy Hà Vy và nhóm bạn, qua cầu nối tin cậy Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt/điện tử Trang Trại Việt đã kịp thời đến tay các em học sinh. Đó không chỉ là vật chất giúp bữa cơm bán trú thêm tròn vị, mà còn là ngọn lửa niềm tin, sưởi ấm hành trình nhọc nhằn tìm con chữ giữa đại ngàn.
Chia sẻ
Đông Á Thanh Hoá được tập đoàn tỷ đô "giải cứu”?; 3 cầu thủ M.U sắp trở lại ĐT Anh; sao trẻ HAGL sánh ngang thành tích với Tiến Linh; Cầu thủ M.U thất vọng với phát biểu của Sir Jim Ratcliffe; Ronaldo “mất” 5 bàn thắng sau 3 trận “đình công”.
Chia sẻ
Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Trong đó, phát hiện hàng loạt doanh nghiệp lớn sử dụng tiền trái phiếu trái quy định.
Chia sẻ
Ngày 13/2 (26 Tết), xe khách 50 chỗ bất ngờ bốc cháy tại khu vực ngã tư Quốc lộ 14B và cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, song lực lượng Cảnh sát giao thông Công an TP Đà Nẵng đã kịp thời khống chế đám cháy, di tản an toàn 39 hành khách, không để xảy ra thiệt hại về người.
Chia sẻ
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình vừa ra quyết định khởi tố bị can đối với Đỗ Việt Linh ở Ninh Bình về hành vi đổ trái phép hơn 113 tấn chất thải rắn ra môi trường.
Chia sẻ
Tổng Thư ký NATO hôm thứ Sáu cho biết Nga đang phải hứng chịu “tổn thất khủng khiếp” trong cuộc chiến tại Ukraine, đồng thời kêu gọi không sa vào các luận điệu mô tả Moscow như một “con gấu hùng mạnh”.
Chia sẻ
Dấu tích lăng mộ Trần Anh Tông, hay còn gọi là Thái lăng, nằm trên một đỉnh đồi thấp có tên là Trán Quỷ (phường Đông Triều, Quảng Ninh).
Chia sẻ
Những chiếc lì xì đỏ, lời chúc mừng năm mới là sự khích lệ để các em học sinh Trường Marie Curie bước vào năm mới với tâm thế hứng khởi, tự tin và quyết tâm chinh phục những mục tiêu phía trước.
Chia sẻ
Ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ Tết kéo dài 9 ngày, cuộc "hành quân" về quê ăn Tết chính thức bắt đầu. Ghi nhận tại các tuyến đường cửa ngõ, dòng người và phương tiện đổ về quê ăn Tết tăng đột biến khiến giao thông "căng thẳng".
Chia sẻ
Ngày 13/2 (25 tháng Chạp), hàng nghìn người đã có mặt tại sảnh, hành lang sân bay Đà Nẵng để đón người thân từ nước ngoài về quê ăn Tết. Công an cửa khẩu CHKQT Đà Nẵng đã tăng cường triển khai đồng bộ các biện pháp chuyên môn nhằm đảm bảo an ninh, trật tự.
Chia sẻ
Nhân dịp chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng đã gửi thư tới "phụ huynh" của các cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.
Chia sẻ
Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski phàn nàn rằng các nước châu Âu không tham gia vào các cuộc đàm phán giữa Nga và Mỹ về Ukraine, mặc dù đã cung cấp viện trợ tài chính cho Kiev.
Chia sẻ
Ban Bí thư yêu cầu thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính, kỷ luật đảng, với tinh thần "ăn Tết gọn, làm việc sớm, vào việc ngay", không để thời gian nghỉ Tết ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các nhiệm vụ.
Chia sẻ
Chiều tối 13/2, ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lượng người và phương tiện rời Hà Nội về quê nghỉ Tết tăng mạnh khiến nhiều tuyến đường cửa ngõ Thủ đô rơi vào tình trạng ùn tắc kéo dài. Dòng xe ken đặc tại các trục hướng ra ngoại thành Hà Nội.
Chia sẻ
Ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, sân bay Tân Sơn Nhất bước vào cao điểm khai thác khi lượng hành khách rời TP.HCM về quê tăng mạnh. Khu vực nhà ga quốc nội đông kín người làm thủ tục khi tổng lượng chuyến bay và hành khách trong ngày dự kiến vượt 1.000 chuyến và gần 165.000 lượt khách.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, trước Tết Nguyên đán, 4 con giáp sẽ hoàn toàn rũ bỏ những khó khăn, vất vả trong quá khứ, mở ra một hành trình mới suôn sẻ.
Chia sẻ
Năm 1946, người trí thức Trần Đại Nghĩa, sau cuộc gặp với Bác Hồ ở Pháp đã quyết định theo Bác về nước chiến đấu. Ông trở thành Cục trưởng đầu tiên của Cục quân giới và được mệnh danh là “Ông vua vũ khí” của Việt Nam.
Chia sẻ
Nhà sản xuất – đạo diễn Thu Trang mới đây đã có những chia sẻ về hành trình thực hiện bộ phim "Ai thương ai mến" sau khi tác phẩm chính thức rời rạp.
Chia sẻ
Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các đơn vị thuộc TKV bố trí hơn 300 chuyến xe, đưa gần 12.000 người lao động cùng người thân về quê đón Tết.
Chia sẻ
AFC đổ lỗi cho Việt Nam vụ bê bối nhập tịch của ĐT Malaysia? Nottingham Forest chốt xong HLV mới; Indonesia lỡ hẹn ASIAD 2026 dù đã gửi danh sách; HLV Tuchel "mở cửa" cho 3 ngôi sao M.U trở lại ĐT Anh; Trao áo đấu, Quế Ngọc Hải gửi thông điệp World Cup cho Nguyễn Đình Bắc.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Thiện Tâm (Theo báo PLVN)
