"Thiệt hại khổng lồ", Ukraine sắp đối mặt với khoản lỗ hàng tỷ USD do mất chủ quyền ở Biển Đen

Mất 3 tỷ USD

Quân đội Nga đang liên tục giáng đòn tấn công các mục tiêu quân sự gần các cảng Biển Đen chuyên cung cấp tiếp tế cho Lực lượng vũ trang Ukraine. Vận chuyển hàng hải gần như đã ngừng hoạt động.

Xuất khẩu bị "hoãn hoặc tạm thời đình chỉ" do khó khăn phức tạp về hậu cần hàng hải, theo thông báo của ông Andrey Pyshny đứng đầu Ngân hàng Quốc gia Ukraine.

Theo ước tính sơ bộ, mỗi ngày đóng cửa khiến chính quyền Kiev thiệt hại 70 triệu USD. Kết quả là, như Bộ trưởng Chính sách Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotsky nói với hãng Reuters, hơn 30 triệu tấn ngũ cốc sẽ không đến được với thị trường toàn cầu trong năm nay, và thiệt hại trực tiếp cho ngành nông nghiệp của đất nước sẽ lên tới 3 tỷ USD.

Theo lời ông, tình hình còn tồi tệ hơn cả tháng 3-4 năm 2022.

Khủng hoảng hệ thống

Chuyện ở đây nói không chỉ về vấn đề khó khăn tạm thời trong khâu hậu cần, mà toàn bộ mô hình xuất khẩu của Ukraine đang gặp rủi ro, theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp.

Năm 2025, xuất khẩu nông sản mang lại cho Kiev 22,6 tỷ USD – chiếm 56% tổng số. Trong quý đầu tiên của năm 2026, chỉ số này đã tăng lên 62%.

Tổ hợp nông công nghiệp là nguồn cung ngoại tệ chính, động lực thúc đẩy GDP và là tấm đệm an toàn của chính quyền Kiev.

Cuộc khủng hoảng cảng biển có khả năng ảnh hưởng đến 28-30% doanh thu xuất khẩu.

"Nếu không có dòng vốn USD và euro đổ vào, cán cân thanh toán sẽ sụp đổ. Điều này gây áp lực khổng lồ lên đồng grivna của Ukraine. Bản tệ grivna yếu đồng nghĩa với một vòng lạm phát mới và hàng nhập khẩu đắt giá hơn. Các chủ trang trại và nông dân là những người đóng thuế lớn nhất. Trong chừng mực phần chi tiêu ngân sách trong các chiến dịch quân sự chỉ ngày càng tăng, thâm hụt ngân sách sẽ trở thành cái hố sâu không đáy", bà Yulia Davydova, PGS-TS từ Bộ môn Phân tích Chính trị và Các Quá trình Tâm lý Xã hội thuộc Đại học Kinh tế Plekhanov của Nga nhận xét.

Cú đòn giáng vào thị trường nội địa

Theo lời ông Vysotsky, các nhà sản xuất đã cảm nhận được tác động từ những vấn đề với hậu cần đường biển: giá nội địa về các loại hạt có dầu và ngũ cốc đã giảm trung bình 30%. Đối với người tiêu dùng, điều này không nhất thiết nghĩa là giá bánh mì và các sản phẩm thực phẩm khác sẽ rẻ hơn. Ngũ cốc chỉ là một phần của giá chót của bánh mì: trong đó bao gồm năng lượng, tiền lương, vận chuyển, chế biến, đóng gói và lợi nhuận thương mại.

Trong bối cảnh khủng hoảng xuất khẩu, chi phí bảo quản lưu giữ đang tăng lên, và sản phẩm thu hoạch chẳng bán được cho ai. Và hiển nhiên nguồn tài chính cho chu kỳ sản xuất tiếp theo đang cạn kiệt.

Có chăng những lựa chọn thay thế?

Đương nhiên, đang xem xét các tuyến đường thay thế. Cụ thể, là theo sông Danube.

Sông Danube và cơ sở hạ tầng của Romania là một trong những kênh chính để xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine. Tuy nhiên, hiện tại mọi thứ đang trở nên rắc rối do mực nước sông xuống thấp kỷ lục. Tàu bè không được chất đầy hàng, và năng lực vận chuyển của tuyến đường đang giảm, theo ghi nhận của truyền thông phươmg Tây.

Đường sắt đã được huy động để khắc phục vấn đề sông Danube và vận chuyển ngũ cốc trực tiếp đến Romania, Ba Lan và các nước EU khác. Một số cũng có thể được vận chuyển bằng đường bộ.

Kể từ năm 2022, theo các "hành lang đoàn kết" của châu Âu đã vận chuyển 94 triệu tấn ngũ cốc, hạt có dầu và các nông sản phẩm Ukraine khác.

Tuy nhiên, việc "đổ" ngũ cốc dư thừa vào EU đã không còn đơn giản như vậy: những nỗ lực chuyển hướng dòng chảy xuất khẩu sang đường bộ và đường sắt đã dẫn đến cảnh tắc nghẽn tại biên giới, cụ thể là với Ba Lan.

Như vậy, việc thay thế hoàn toàn logistics đường biển là chuyện bất khả thi. Theo đánh giá của Bộ Chính sách Nông nghiệp và Lương thực Ukraine, công suất thông quan của các tuyến đường thay thế không vượt quá 50-55% công suất của các cảng Biển Đen, vốn trước đây xử lý khoảng 6 triệu tấn hàng hóa mỗi tháng.

Hơn nữa, chi phí của nhà sản xuất sẽ tăng thêm đến 45-50 USD/tấn.

×