"Đối thực” giữa cung nữ và thái giám trong cung là gì mà Chu Nguyên Chương cấm đoán, Hán Vũ Đế nổi giận?

Bài thơ 《Nam Hán cung từ》 từng viết:

“Mạc quái cung nhân khoa đối thực,

Thượng y đa bán trạng nguyên lang”.

Ý thơ có thể hiểu rằng: Đừng ngạc nhiên khi các cung nữ thường khoe chuyện "đối thực", bởi người làm ở Thượng y cục phần nhiều đều là những thái giám có học thức như trạng nguyên. Vào thời kỳ này, những cặp "đối thực" được xem là có trình độ văn hóa cao nhất trong hoàng cung.

"Đối thực" thực chất là gì?

Nếu hiểu theo mặt chữ, "đối thực" (对食) nghĩa là "ngồi đối diện nhau dùng bữa". Tuy nhiên, trong lịch sử, khái niệm này mang ý nghĩa rộng hơn rất nhiều.

Trong hậu cung của hoàng đế, người đàn ông duy nhất có địa vị chính thức là vua. Xung quanh ông chỉ có phi tần, cung nữ và các thái giám đã bị tịnh thân. Phần lớn cung nữ cả đời không có cơ hội được hoàng đế để mắt tới, còn thái giám cũng phải sống trong cảnh cô độc suốt quãng đời còn lại.

Chính sự cô đơn ấy khiến nhiều người tự nguyện kết thành những cặp "vợ chồng trên danh nghĩa". Họ chăm sóc nhau, ăn cơm cùng nhau, chia sẻ cuộc sống thường ngày, an ủi tinh thần lẫn nhau. Tuy nhiên, vì điều kiện sinh lý của thái giám, mối quan hệ này thường không có đời sống vợ chồng đúng nghĩa. Chính vì vậy, hình thức gắn bó đặc biệt ấy được gọi là "đối thực”.

Có thời kỳ "đối thực" bị coi là trọng tội

Những mối quan hệ tương tự thực ra đã xuất hiện từ thời Tần - Hán.

Dù là thái giám nhưng không phải ai cũng sống độc thân. Chẳng hạn, đại hoạn quan Triệu Cao thời nhà Tần được ghi chép là có con rể tên Diêm Nhạc, cho thấy ông từng có gia đình hoặc ít nhất là có quan hệ hôn nhân trên danh nghĩa. Tuy nhiên, đây có phải hình thức "đối thực" hay không thì sử sách không nói rõ.

Đến thời Tây Hán, hình thức "đối thực" chính thức được ghi nhận. Điều đặc biệt là những cặp đầu tiên lại không phải giữa thái giám và cung nữ, mà là giữa hai cung nữ.

Theo 《Hán thư》, cung nữ Tào Cung và nữ tỳ Đạo Phòng từng là một cặp "đối thực". Tào Cung vốn là người dạy lễ nghi trong cung của Triệu Phi Yến, vì xinh đẹp và tài giỏi nên tình cờ được Hán Thành Đế sủng hạnh và mang thai.

Ngoài mối quan hệ với hoàng đế, Tào Cung còn duy trì quan hệ "đối thực" với Đạo Phòng. Tuy nhiên, kết cục của bà vô cùng bi thảm. Do sự ghen tuông của hai chị em Triệu Phi Yến và Triệu Hợp Đức, cả mẹ lẫn con cuối cùng đều bị sát hại.

Hoàng hậu Trần A Kiều cũng từng "đối thực"

Thậm chí, ngay cả Hoàng hậu Trần A Kiều - người nổi tiếng với điển tích "Kim ốc tàng kiều" - cũng từng vướng vào chuyện này.

Khi còn trẻ, bà được Hán Vũ Đế vô cùng sủng ái. Nhưng sau khi Vệ Tử Phu xuất hiện, Trần A Kiều dần thất sủng.

Trong nỗi cô độc, bà để một số cung nữ mặc trang phục nam giới, cùng ăn ở, sinh hoạt với mình. Sử sách mô tả mối quan hệ ấy là: "Thường cùng hoàng hậu ngủ nghỉ, yêu thương nhau như vợ chồng”.

Sau khi biết chuyện, Hán Vũ Đế nổi giận, cuối cùng phế bỏ ngôi hoàng hậu của Trần A Kiều. Điều đó cho thấy triều đình nhà Hán hoàn toàn không chấp nhận hình thức "đối thực”.

Chu Nguyên Chương từng xử cực nặng thái giám "kết đôi"

Đến đầu thời Minh, Chu Nguyên Chương còn nghiêm khắc hơn.

Ông quy định nếu phát hiện thái giám tự ý "lấy vợ", dù chỉ là trên danh nghĩa, cũng có thể bị xử lột da - một trong những hình phạt tàn khốc nhất thời bấy giờ.

Theo quan điểm của vị hoàng đế khai quốc này, một khi đã trở thành thái giám hay cung nữ thì phải chấp nhận sống cô độc cả đời.

Tuy nhiên, sau khi Chu Nguyên Chương qua đời, chính sách dần thay đổi. Cùng với việc quyền lực của thái giám ngày càng lớn, triều đình bắt đầu ngầm chấp nhận hiện tượng "đối thực".

Đến cuối thời Minh, việc này thậm chí trở nên công khai đến mức hoàng đế hoặc hoàng hậu còn có thể hỏi một thái giám: "Ngươi có thái hộ (菜户) chưa?"

Và người được hỏi hoàn toàn có thể thẳng thắn trả lời. Trái lại, những thái giám hoặc cung nữ không tìm được người "đối thực" đôi khi còn bị chế giễu là kẻ vô dụng.

Từ "đối thực" đến "thái hộ" – mối quan hệ gắn bó suốt đời

Ban đầu, "đối thực" chỉ đơn giản là cùng ăn cơm, trò chuyện, giúp đỡ nhau trong sinh hoạt thường ngày. Phần lớn đây chỉ là những mối quan hệ tạm thời.

Nếu hai bên xảy ra mâu thuẫn, họ có thể chấm dứt rồi tìm người khác để "đối thực". Điều này khá giống việc những người tha hương tạm thời sống chung để nương tựa lẫn nhau.

Tuy nhiên, theo thời gian, không ít cặp nảy sinh tình cảm thực sự. Họ coi nhau là người thân duy nhất trong chốn cung đình lạnh lẽo, cùng hứa hẹn gắn bó trọn đời.

Khi mối quan hệ phát triển đến mức ổn định và lâu dài, nó được gọi là "thái hộ" (菜户). Đây được xem là hình thức "vợ chồng" bền vững hơn, có thể được thiết lập giữa thái giám với cung nữ hoặc giữa hai cung nữ với nhau.

Dù không được pháp luật chính thức công nhận là hôn nhân, "thái hộ" phản ánh nhu cầu rất đời thường của con người: được sẻ chia, được yêu thương và có người đồng hành trong cuộc sống. Nó cũng là một lát cắt đặc biệt cho thấy cuộc sống cô quạnh phía sau những bức tường son của hoàng cung Trung Hoa thời phong kiến.

Một khi thái giám và cung nữ kết thành "thái hộ" (菜户), mối quan hệ giữa họ không còn đơn thuần như lúc mới "đối thực" nữa.

Trong cung, hai người sẽ hết lòng chăm sóc lẫn nhau. Cung nữ không nỡ để người mình thương phải làm việc nặng nhọc, luôn tìm cách san sẻ công việc. Ngược lại, thái giám cũng tận tâm giúp đỡ người bạn đời của mình trong mọi việc có thể. Cách họ đối đãi với nhau chẳng khác gì một đôi vợ chồng thực sự.

Sau khi chính thức nên duyên, mối quan hệ này mang tính độc chiếm. Nếu một trong hai thay lòng đổi dạ, người còn lại thường đau khổ đến tột cùng.

Vào thời Vạn Lịch nhà Minh có một thái giám tên Tống Bảo. Người cung nữ từng kết "đối thực" với ông sau đó nảy sinh tình cảm với người khác. Quá tuyệt vọng, Tống Bảo chán nản mọi sự, xin rời khỏi hoàng cung rồi xuống tóc đi tu.

Câu chuyện của Tống Bảo cho thấy, dù thái giám không còn khả năng sinh lý như đàn ông bình thường, họ vẫn có đầy đủ tình cảm và khát vọng yêu thương. Chỉ là những cảm xúc ấy được thể hiện theo một cách khác. Khi bị phản bội hay tổn thương, họ cũng đau đớn chẳng khác gì những người đàn ông khác. Trong giới hoạn quan thậm chí cũng từng xảy ra những vụ "cướp vợ", tất cả đều xuất phát từ tình cảm.

Điều khác biệt là, so với hôn nhân thông thường, nhiều mối quan hệ "thái hộ" giữa thái giám và cung nữ lại vô cùng bền chặt. Không ít trường hợp sau khi một người qua đời, người còn lại ở vậy đến hết cuộc đời để tưởng nhớ bạn đời.

"Đối thực" cũng có thể trở thành công cụ chính trị

Đối với những thái giám và cung nữ bình thường, "đối thực" chỉ đơn giản là cách để nương tựa nhau, xua tan nỗi cô đơn trong cung cấm.

Nhưng với những kẻ ham mê quyền lực, nó lại trở thành một công cụ chính trị.

Khi các thái giám nắm đại quyền, nhiều quan lại trong triều chủ động lấy lòng họ bằng cách gả chính con gái ruột của mình cho thái giám, lập nên quan hệ "đối thực". Đối với người phụ nữ, đó có thể là một bi kịch, nhưng đối với người cha thì lại là con đường dẫn tới công danh phú quý.

Một ví dụ nổi tiếng xảy ra dưới thời Đường Huyền Tông. Lã Huyền Ngộ, vốn chỉ là một viên lại quèn, đã gả em gái là Lã Quốc Thục cho đại thái giám Cao Lực Sĩ. Nhờ đó, ông nhanh chóng được thăng chức, từ Thiếu khanh đến Thứ sử, trở thành một đại thần trấn giữ địa phương.

Đến thời Đường Túc Tông, Nguyên Trạc cũng gả con gái ruột cho đại thái giám Lý Phụ Quốc, nhờ vậy được cất nhắc làm Thứ sử Lương Châu.

Chiều ngược lại, cũng có những thái giám lợi dụng chính người "vợ" của mình để mưu cầu quyền thế.

Thời Ngũ Đại, thái giám Vương Thừa Hưu kết thành "thái hộ" với bà Nghiêm thị. Khi biết Nghiêm thị tư thông với vua nước Thục là Vương Diễn, ông chẳng những không nổi giận mà còn vô cùng vui mừng. Vương Thừa Hưu thậm chí còn khuyến khích Nghiêm thị tiếp tục thân thiết với nhà vua để bản thân được hưởng lợi. Quả nhiên sau đó ông được phong làm Tiết độ sứ Thiên Hùng quân.

Có lẽ Vương Thừa Hưu nghĩ rất thực dụng: bản thân mình vốn không thể làm chồng theo nghĩa thông thường, vậy chi bằng biến người vợ danh nghĩa thành công cụ giúp mình thăng quan tiến chức.

Vị hoàng đế bắt trạng nguyên phải trở thành thái giám

Một câu chuyện kỳ quái khác diễn ra dưới thời Nam Hán.

Hoàng đế Lưu Nghiễm (Lưu Yển) từng ban một đạo thánh chỉ nổi tiếng: "Ai đỗ Trạng nguyên đều phải chịu cung hình trước."

Đó là một mệnh lệnh hết sức dị thường, khiến nhiều nhân tài trong thiên hạ buộc phải trở thành thái giám nếu muốn bước lên đỉnh cao khoa cử.

Bởi vậy mới có câu thơ trong 《Nam Hán cung từ》:

Đừng ngạc nhiên khi cung nữ thích chuyện đối thực,

Người ở Thượng y cục phần lớn đều là các 'trạng nguyên’.

Có thể nói, đây là thời kỳ mà những cặp "đối thực" có học vấn cao nhất trong lịch sử, bởi rất nhiều thái giám đều từng là Trạng nguyên hoặc người đỗ đạt cao.

Khí tiết của tầng lớp sĩ phu bị một đạo thánh chỉ chặt đứt, nhưng vì danh lợi mà vẫn có rất nhiều người chấp nhận. Nếu nhà thơ Đào Uyên Minh, người nổi tiếng với câu nói "không khom lưng vì năm đấu gạo", còn sống vào thời ấy, hẳn ông sẽ vô cùng phẫn nộ.

Ngụy Trung Hiền – bậc thầy lợi dụng "đối thực"

Người thành công nhất trong việc sử dụng quan hệ "đối thực" có lẽ chính là đại thái giám Ngụy Trung Hiền dưới thời Minh Hy Tông.

Khi mới nhập cung, Ngụy Trung Hiền chỉ là một thái giám vô danh. Đáng chú ý, ông vốn đã có vợ trước khi bị tịnh thân.

Để nhanh chóng nắm quyền lực, ông kết nghĩa huynh đệ với đại thái giám Ngụy Triều, rồi thông qua người này tiếp cận Khách thị - nhũ mẫu đồng thời cũng là người tình của Minh Hy Tông.

Lúc đó, Khách thị và Ngụy Triều vốn đang là một cặp "đối thực".

Muốn chiếm được hoàn toàn Khách thị, Ngụy Trung Hiền phát động cuộc đấu đá quyết liệt với chính người từng nâng đỡ mình là Ngụy Triều. Kết quả, ông giành chiến thắng, không chỉ cướp được Khách thị làm bạn "đối thực" mà còn đẩy Ngụy Triều vào chỗ chết.

Thực ra, Ngụy Trung Hiền có thật lòng yêu Khách thị hay không?

Có lẽ là không.

Đối với ông, Khách thị chỉ là một quân cờ chính trị. Nhờ lợi dụng ảnh hưởng của bà với hoàng đế, Ngụy Trung Hiền thao túng triều chính, trở thành nhân vật quyền lực nhất dưới một người mà trên vạn người, được người đời gọi là "Cửu thiên cửu bách tuế".

×