“Thông điệp đặc biệt” của Chủ tịch Quốc hội về các ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Chủ tịch Quốc hội mong muốn dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi cần rà soát, đánh giá để thay thế “kinh doanh có điều kiện” bằng các quy định quản lý hiện đại. Đồng thời, người đứng đầu Quốc hội mong muốn Luật Đầu tư xây dựng theo hướng mở không gian, không hạn chế quyền gia nhập thị trường của mọi đối tượng nếu họ đáp ứng đúng quy định, tiêu chuẩn.

Cần thay đổi quan điểm về “kinh doanh có điều kiện”

Chiều nay 3/8, phát biểu tại thảo luận tổ của Quốc hội về các dự thảo sửa đổi một số điều của Luật Đầu tư, Nghị quyết cơ chế đặc thù cho Phú Quốc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027… Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đưa ra hàng loạt thông điệp của Quốc hội khoá mới.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, hiện cộng đồng doanh nghiệp đang đặc biệt quan tâm đến việc sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa Kết luận số 18 của Trung ương về cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Tuy nhiên, việc cắt giảm không chỉ hướng đến số lượng mà phải bảo đảm thực chất.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, quá trình xây dựng dự án luật đã được tham vấn rộng rãi với cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp nhằm nâng cao hiệu quả cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh. Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức nhiều cuộc tham vấn. Dự án luật cũng đã được Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra kỹ lưỡng trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.

Chủ tịch Quốc hội thông tin: Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện lần đầu được quy định tập trung tại Luật Đầu tư năm 2014 với 267 ngành, nghề. Sau các lần sửa đổi, số lượng giảm còn 243 ngành, nghề vào năm 2016, 227 ngành, nghề theo Luật Đầu tư năm 2020 và 198 ngành, nghề theo Luật Đầu tư năm 2025 danh mục ngành nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện còn 198 ngành nghề.

Theo Chủ tịch Quốc hội: Dù số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã giảm đáng kể, nhưng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp vẫn chưa giảm tương xứng. Nhiều lĩnh vực vẫn phải đáp ứng đồng thời nhiều loại giấy phép, văn bản chấp thuận của các cơ quan quản lý, cùng các điều kiện kỹ thuật, tiêu chuẩn và thủ tục hành chính. Đây là bất cập cần tiếp tục rà soát, xử lý trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu từ khi trình dự thảo Luật đến khi Quốc hội nhấn nút thông qua, đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra rà soát thật kỹ theo hướng làm sao danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chỉ áp dụng đối với những ngành nghề thật sự cần thiết. 

Theo Chủ tịch Quốc hội, những ngành nghề đó kinh doanh có điều kiện cần tập trung vào các ngành nghề, lĩnh vực liên quan đến quốc phòng an ninh trật tự an toàn xã hội, đạo đức, xã hội sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường…

Chủ tịch Trần Thanh Mẫn lưu ý rà soát sự cần thiết của từng ngành nghề trên nguyên tắc là có phát sinh rủi ro với quốc phòng, an ninh, cộng đồng và xã hội hay không? Có thể thay thế điều kiện đầu tư kinh doanh bằng các cái công cụ quản lý khác như là tiêu chuẩn kỹ thuật, hậu kiểm, chế tài xử lý vi phạm hay không?

“Đối với những ngành nghề đã phát triển ổn định doanh nghiệp có khả năng tự chịu trách nhiệm, cơ chế hậu kiểm đầy đủ thì nên xem xét bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh”, Chủ tịch Quốc hội nêu.

Thay đổi cách tiếp cận và xử lý về vi phạm của doanh nghiệp

Ông nhấn mạnh: Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các cái doanh nghiệp để đảm bảo sản xuất kinh doanh có bình đẳng công bằng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ, tăng cái trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Tăng cường thanh tra theo mức độ rủi ro và áp dụng công nghệ số trong thanh tra giám sát.

“Chúng ta thực Nghị quyết 57, áp dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo AI… phải đẩy mạnh vấn đề này”, ông Mẫn nêu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo luật đã bãi bỏ 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, song cần tiếp tục rà soát để đưa thêm các ngành, nghề không còn cần thiết ra khỏi danh mục. Việc cắt giảm phải gắn với cơ chế hậu kiểm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay thế, đồng thời không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép, chứng nhận; tăng cường cơ sở dữ liệu quản lý, năng lực thanh tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hạn chế tình trạng điều kiện kinh doanh được quy định phân tán ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật, với các quy định mang tính định tính, thiếu tiêu chí định lượng, gây khó khăn trong thực hiện và kiểm tra.

Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ chế rà soát định kỳ để loại bỏ các ngành, nghề và điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, đổi mới sáng tạo và tài chính số, bảo đảm cân bằng giữa quản lý rủi ro và tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về điều khoản chuyển tiếp theo hướng xác định rõ nguyên tắc xử lý đối với các trường hợp đang thực hiện giấy phép, chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh đã được cấp, cũng như các quyền và nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm luật có hiệu lực.

Lãnh đạo Quốc hội cũng đề nghị hoàn thiện quy định về điều khoản chuyển tiếp, xác định rõ nguyên tắc xử lý đối với các trường hợp đang thực hiện giấy phép, chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và các quyền, nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm luật có hiệu lực.

×