Thông điệp từ Diễn đàn nghề nuôi ong bền vững ở Ninh Bình: Chìa khoá là chuỗi liên kết, xây dựng thương hiệu mạnh

Hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn

Trong hai ngày 21-22/7, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề "Giải pháp phát triển nuôi ong bền vững gắn với thương hiệu sản phẩm" tại xã Giao Ninh và Giao Minh, tỉnh Ninh Bình.

Điểm nhấn của Diễn đàn này là mô hình nuôi ong gắn với bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy. Đây là dự án khuyến nông trung ương khai thác nguồn hoa sú, vẹt tự nhiên để tạo sản phẩm mật ong đặc trưng, gắn với nhãn hiệu chứng nhận "Mật ong rừng sú vẹt Vườn quốc gia Xuân Thủy".

Kết quả bước đầu dự án cho năng suất mật đạt 25,7 kg/đàn trong 7 tháng; hiệu quả kinh tế tăng trên 375.000 đồng/đàn; toàn bộ sản lượng của các hộ tham gia được doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh ký hợp đồng bao tiêu. Sản phẩm "Mật ong Sú vẹt" đã được công nhận OCOP 4 sao năm 2025, khẳng định hướng đi hiệu quả trong gắn kết bảo vệ đa dạng sinh học với phát triển thương hiệu sản phẩm.

Thông tin thêm về mô hình tại Diễn đàn, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Xuân Thủy Vũ Quốc Đạt nhấn mạnh: Nghề nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn đã và đang trở thành mô hình sinh kế mang lại hiệu quả rõ nét.

Những năm gần đây, với sự hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn, các tổ chức, mô hình nuôi ong gắn với bảo tồn rừng ngập mặn đã từng bước được nhân rộng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo vệ rừng và đa dạng sinh học.

Điển hình, từ năm 2025, với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Vườn quốc gia Xuân Thủy đang triển khai xây dựng và hoàn thiện mô hình nuôi ong ngoại để góp phần phát triển thương hiệu “Mật ong sú vẹt”. Mô hình đã triển khai được 2 năm tại 6 điểm với 12 hộ dân tham gia.

Sau khi triển khai mô hình, sản phẩm Mật ong rừng sú vẹt Vườn quốc gia Xuân Thủy đã từng bước khẳng định được chất lượng, được người tiêu dùng biết đến và đang có nhiều cơ hội phát triển theo hướng xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường. Hiện nay sản phẩm đã được cấp chứng nhận OCOP, được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận là nhãn hiệu chứng nhận, được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2025.

Tuy nhiên, cũng theo Phó Giám đốc Vườn quốc gia Xuân Thủy, nghề nuôi ong hiện nay vẫn còn không ít khó khăn như quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ; liên kết giữa người nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa thật sự bền chặt; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc còn hạn chế; công tác quảng bá, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường chưa tương xứng với tiềm năng...

Tại diễn đàn, ông Vũ Quốc Đạt bày tỏ mong muốn sẽ nhận được nhiều ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện mô hình nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn, từng bước đưa thương hiệu Mật ong rừng sú vẹt Vườn quốc gia Xuân Thủy trở thành sản phẩm đặc trưng của vùng đất ngập nước cửa sông Ba Lạt.

Phát triển nghề nuôi ong bền vững phải gắn với xây dựng thương hiệu

Trong khuôn khổ diễn đàn, đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp đã chia sẻ nhiều nội dung quan trọng về định hướng, giải pháp phát triển nghề nuôi ong bền vững. Các chuyên gia đều thống nhất rằng, chìa khóa để nâng cao giá trị ngành ong không nằm ở việc tăng đàn, sản lượng mà ở việc xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ sản xuất, kiểm soát chất lượng đến thương hiệu và thị trường.

Chia sẻ từ kinh nghiệm triển khai các mô hình, TS. Nguyễn Thị Hải - Trưởng phòng Khuyến nông Chăn nuôi và Thú y, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, thông qua các dự án khuyến nông trung ương, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với nhiều địa phương xây dựng mô hình nuôi ong theo hướng nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng, liên kết tiêu thụ và phát triển thương hiệu.

Một số mô hình tiêu biểu tại các tỉnh Hà Tĩnh, Phú Thọ, Lào Cai, Lâm Đồng... đã tạo được sản phẩm cụ thể, có nhận diện thị trường và khả năng nhân rộng.

Kết quả từ các mô hình khuyến nông cho thấy, sản phẩm ong chỉ có thể nâng cao giá trị và phát triển bền vững khi chất lượng được kiểm soát, nguồn gốc được xác định rõ, người nuôi ong được tổ chức sản xuất, có hợp tác xã hoặc doanh nghiệp làm đầu mối liên kết và thương hiệu được xây dựng, quản trị gắn với nhu cầu của thị trường.

Để có thể nhân rộng, mô hình cần đảm bảo những yếu tố gồm: lựa chọn giống ong, quy trình kỹ thuật phù hợp; tổ chức sản xuất theo tổ hợp tác, hợp tác xã; kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc; hình thành sản phẩm cụ thể có bao bì, nhãn hiệu, chứng nhận OCOP hoặc nhãn hiệu chứng nhận; đồng thời thiết lập được liên kết tiêu thụ ổn định với doanh nghiệp và hệ thống phân phối.

Còn theo bà Tạ Thị Hương Giang, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện thuộc nhóm các quốc gia xuất khẩu mật ong lớn của thế giới, trong đó thị trường Mỹ chiếm tới 90-95% sản lượng mật xuất khẩu.

Nhằm phát huy lợi thế của nghề nuôi ong và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt Đề án “Phát triển bền vững ngành Ong đến năm 2030”, xác định phát triển ngành ong theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gắn với chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm ong.

Tuy nhiên, ngành ong Việt Nam vẫn đang chịu tác động của các rào cản thương mại quốc tế và yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là sau sự kiện Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán phá giá đối với mật ong Việt Nam

Theo bà Giang, để phát triển bền vững, ngành ong cần đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ trong chọn tạo giống và nâng cao chất lượng sản phẩm; đặc biệt, cần xây dựng thương hiệu quốc gia cho mật ong Việt Nam, tăng cường hợp tác quốc tế về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, chứng nhận nguồn gốc và tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế nhằm từng bước giảm thuế chống bán phá giá tại thị trường Hoa Kỳ...

Từ góc độ kỹ thuật, ông Trần Văn Toàn - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ong và Nuôi ong nhiệt đới (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho biết, mô hình nuôi ong thùng kế là giải pháp giúp nâng cao cả năng suất lẫn chất lượng mật ong, đồng thời tạo ra nhiều dòng sản phẩm đa dạng.

Theo chuyên gia phân tích, nhờ giữ ong chúa ở tầng dưới, mật thu hoạch tại tầng kế hoàn toàn không lẫn ấu trùng, bảo đảm độ tinh khiết và chất lượng. Tùy phương pháp khai thác, người nuôi có thể tạo ra nhiều dòng sản phẩm như mật ong ly tâm hoặc mật ong bánh tổ - loại mật vẫn được lưu giữ nguyên trong các lỗ tổ và cắt thành từng miếng để đóng gói.

Tuy có sự chênh lệch do đặc thù của từng địa phương, kết quả triển khai mô hình tại Sơn La, Bắc Giang, Nghệ An và Lâm Đồng cho thấy năng suất mật ong khá tốt, đạt lần lượt 48 kg, 44 kg, 43,3 kg và 39,6 kg/đàn/năm.

"Kết quả này khẳng định việc áp dụng quy trình nuôi ong ngoại trên thùng kế theo hướng VietGAP không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng mật ong mà còn tạo nền tảng để phát triển nghề nuôi ong theo hướng bền vững", ông Toàn nhấn mạnh.

×