Thu hút FDI thuộc top đầu cả nước, tỉnh Đồng Nai vẫn trăn trở bài toán thiếu doanh nghiệp đầu tàu

Hội thảo tập trung làm rõ các nội dung cốt lõi của điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai, từ việc định hình lại động lực tăng trưởng, tái cấu trúc không gian phát triển đến hoàn thiện quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, cơ chế chính sách. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng phát triển dài hạn, khắc phục tình trạng chồng chéo, manh mún trong quá trình triển khai quy hoạch thời gian qua.

Đồng Nai thu hút FDI mạnh nhưng còn thiếu doanh nghiệp đầu tàu

Theo ông Nguyễn Bảo Long - Phó Giám đốc Hợp danh Công ty TNHH The Boston Consulting Group, đại diện liên danh tư vấn, Đồng Nai hiện nằm trong top 4 cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), xếp thứ 4/34 tỉnh, thành và chiếm khoảng 9,6% tổng vốn FDI của Việt Nam năm 2024.

Tuy nhiên, nghịch lý đặt ra là dù thu hút FDI lớn, nhưng chỉ khoảng 5% doanh nghiệp trên địa bàn có quy mô đầu tư lớn, thấp hơn đáng kể so với TP.HCM và Hà Nội. “Việc thiếu các tập đoàn đầu tàu dẫn dắt chuỗi giá trị khiến khả năng lan tỏa công nghệ, kích thích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất còn hạn chế”, ông Long nói.

Nhóm tư vấn cũng chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn trong phát triển của tỉnh. Thứ nhất là sự chênh lệch rõ rệt giữa khu vực phía Bắc và phía Nam. GRDP bình quân đầu người khu vực phía Bắc thấp hơn khoảng 45% so với phía Nam, tỷ lệ hộ nghèo dao động 3,8–4,5%, cao gần gấp đôi mức trung bình vùng Đông Nam Bộ. Dân cư nông thôn chiếm tới 80–85%, trong khi chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục còn hạn chế.

Thứ hai là kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, mất cân đối Bắc - Nam. Nhiều khu vực phía Bắc chưa có đường cao tốc, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch mới khoảng 60%, ảnh hưởng trực tiếp đến sức hấp dẫn đầu tư. Thứ ba là chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chỉ khoảng 26%.

Ngoài ra, áp lực môi trường gia tăng tại các khu công nghiệp phát triển nóng như Biên Hòa, Nhơn Trạch, khi tỷ lệ xử lý nước thải mới đạt khoảng 70%. Việc điều phối không gian phát triển sau sáp nhập địa giới hành chính cũng đặt ra thách thức lớn về đồng bộ hóa pháp lý, ngân sách, quy hoạch và dữ liệu đất đai.

Cơ hội và kịch bản phát triển Đồng Nai gắn với Long Thành

Ở chiều ngược lại, quy hoạch tỉnh Đồng Nai đang đứng trước nhiều cơ hội lớn. Nghị quyết 24-NQ/TW năm 2022 xác định vùng Đông Nam Bộ là động lực tăng trưởng quốc gia, ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh, tạo điều kiện để Đồng Nai tiếp cận nguồn lực lớn cho phát triển.

Động lực then chốt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng hệ thống cao tốc kết nối vùng. Khi sân bay dự kiến khai thác thương mại từ năm 2026, hệ sinh thái đô thị - công nghiệp - logistics dịch vụ hàng không sẽ hình thành, mở ra dư địa mới để thu hút FDI chất lượng cao và phát triển dịch vụ giá trị gia tăng.

Theo kịch bản của nhóm tư vấn, giai đoạn 2026-2030, Đồng Nai sẽ chuyển dịch mạnh sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, điện tử - bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ thế hệ mới gắn với logistics hàng không. Song song đó là phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và hạ tầng xã hội nhằm nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Ngành dịch vụ được dự báo tăng trưởng mạnh, đặc biệt là vận tải - logistics, thương mại, bán lẻ, du lịch gắn với mô hình đô thị - sân bay. Nông nghiệp cũng được định hướng theo hướng xanh, thông minh, tuần hoàn, đẩy mạnh chế biến sâu và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Góp ý tại hội thảo, PGS.TS. Bùi Thị Mai Hoài, Viện trưởng Viện Tài chính bền vững, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) đánh giá báo cáo quy hoạch có cách tiếp cận toàn diện, công phu, nhận diện được các động lực phát triển quan trọng. Tuy nhiên, các động lực hiện còn đặt cạnh nhau theo logic ngành, thiếu mối liên kết trung tâm, yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng bền vững.

Theo TS. Hoài, quy hoạch cần xác định công nghệ cao là trục tổ chức lại chuỗi giá trị xuyên ngành, xuyên không gian; phát triển cụm công nghiệp sinh thái gắn với cộng sinh công nghiệp và bảo tồn môi trường. Đồng thời, kinh tế tuần hoàn chỉ thực sự hiệu quả khi phụ phẩm được coi là tài nguyên ngay từ khâu quy hoạch, đi kèm cơ chế chính sách đủ mạnh.

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Hồ Văn Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai cho biết, đây là lần thứ 2 tỉnh tổ chức hội thảo lấy ý kiến cho quy hoạch mới, với mục tiêu phê duyệt trước ngày 28/2/2026.

Theo ông Hà, quy hoạch tổng thể không phải “cái gì cũng cho vào”, mà là cơ hội phân bổ lại không gian phát triển, xác định rõ đâu là hướng đi nhanh, đâu là bước đi chắc.

Với tầm nhìn đến năm 2050, quy hoạch tỉnh Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản đạt tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương, GRDP bình quân đầu người trên 250 triệu đồng, tỷ lệ đô thị hóa 55%, hoàn thành ít nhất 65.000 căn nhà ở xã hội, tạo nền tảng cho phát triển bền vững và bao trùm trong dài hạn.

×