Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng đã được giao về cấp xã

Chiều 3/9, tại họp báo Chính phủ thường kỳ, trả lời câu hỏi của phóng viên về các giải pháp để gỡ khó cho xuất khẩu sầu riêng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang có những tín hiệu tích cực, với kim ngạch 7 tháng đầu năm ước đạt khoảng 49,3 tỷ USD.

Đáng chú ý, sầu riêng tiếp tục là một trong những mặt hàng có giá trị xuất khẩu cao của ngành trồng trọt. Việt Nam hiện có khoảng 200.000 ha sầu riêng, sản lượng khoảng 2,08 triệu tấn.

Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tăng mạnh trong những năm gần đây, từ 177 triệu USD năm 2021 lên 3,85 tỷ USD năm 2025. Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, sầu riêng hiện "đóng góp khoảng 40% sản lượng xuất khẩu của ngành trồng trọt".

Trong 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu sầu riêng ước đạt khoảng 1,95 tỷ USD. Riêng thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, chiếm tới 95% tổng kim ngạch.

"Những con số cho thấy đây là sản phẩm rất có giá trị. Chính vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt quan tâm, triển khai các giải pháp để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển trong thời gian vừa qua", Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nói.

Gỡ vướng mã vùng trồng, tăng truy xuất nguồn gốc

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, thời gian qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cử các đoàn công tác làm việc trực tiếp với những địa phương có diện tích sầu riêng lớn, đặc biệt tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ để tháo gỡ khó khăn cho vùng sản xuất.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc trên nền tảng chuyển đổi số của Bộ từ ngày 1/7.

"Khách hàng nước ngoài, khách hàng trong nước có thể truy cập dữ liệu từ khâu trồng trọt, chăm sóc, phân bón hay nuôi trồng của các loại nông sản, trong đó có sầu riêng", ông cho biết.

Theo Thứ trưởng, việc số hóa thông tin giúp khách hàng kiểm tra quá trình sản xuất, qua đó tạo niềm tin đối với nông sản Việt Nam. Các tham tán thương mại của Mỹ và Trung Quốc cũng đánh giá cao việc Việt Nam lần đầu triển khai truy xuất nguồn gốc trên hệ thống của Bộ.

Bộ đồng thời tập trung tháo gỡ vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, vốn là một trong những điểm nghẽn đối với hoạt động xuất khẩu.

Ông Điệp cũng cho biết. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ dự thảo và ban hành Nghị quyết 36 về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong cấp mã số vùng trồng đối với các loại cây trồng.

Đáng chú ý, việc cấp mã vùng trồng được phân cấp mạnh hơn cho địa phương.

"Tất cả các loại sầu riêng bây giờ được phân cấp cho cấp phường, cấp xã cấp mã vùng trồng, cấp mã đóng gói", ông nói.

Theo ông Đặng Ngọc Điệp, cách làm này cũng tháo gỡ khó khăn đối với những vùng sản xuất xen canh.

"Hiện nay, xen canh cũng được giao cho cấp phường, xã cấp mã vùng trồng, tạo thuận tiện cho xuất khẩu sầu riêng của chúng ta", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay.

Một kết quả khác là sau chuyến làm việc tại Trung Quốc ngày 14/8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cấp thêm 567 mã vùng trồng sầu riêng của Việt Nam, nâng tổng số mã vùng trồng lên hơn 1.800.

Hiện Việt Nam có khoảng 1.599 mã vùng trồng sầu riêng và 281 cơ sở đóng gói.

"Đây là những kết quả chúng tôi đã đạt được và chúng tôi đang làm các thủ tục còn lại để đưa xuất khẩu sầu riêng trong cuối năm nay ít nhất đạt bằng năm ngoái là 3,85 tỷ USD hoặc có thể cao hơn, đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026", Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nói.

Trung Quốc chiếm 95%, Việt Nam tìm thêm thị trường mới

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá ngành sầu riêng vẫn tồn tại một số hạn chế.

Theo Thứ trưởng, tốc độ tăng trưởng diện tích nhanh nhưng chưa gắn chặt với tổ chức chuỗi giá trị. Một số địa phương còn mở rộng diện tích tự phát, chưa tính đầy đủ đến điều kiện đất đai, nguồn nước, trong khi liên kết giữa sản xuất, logistics và xuất khẩu còn hạn chế.

"Yêu cầu về kỹ thuật thị trường ngày càng cao hơn. Hiện nay, phía bạn đang có những yêu cầu rất cao về chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, cơ sở dữ liệu phải đầy đủ", ông nói.

Ngành sầu riêng Việt Nam cũng phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với các nước trong khu vực như Malaysia và Thái Lan, khi những quốc gia này đang triển khai nhiều chính sách thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Trong bối cảnh Trung Quốc hiện chiếm khoảng 95% kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam, đa dạng hóa thị trường được Bộ xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.

Theo Thứ trưởng, Bộ sẽ tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường, tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Australia và New Zealand, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng đông lạnh và các sản phẩm chế biến.

Đáng chú ý, trong tháng 7, Ấn Độ đã đồng ý cho Việt Nam xuất khẩu sầu riêng.

"Đây là một thị trường tỷ dân và có nhu cầu rất lớn thời gian tới, đặc biệt có những khách hàng siêu giàu. Chúng tôi đang triển khai mở rộng thị trường xuất khẩu sang Ấn Độ", Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết.

Bộ cũng sẽ tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, kết nối cung cầu, đồng thời nâng cao năng lực phân tích và dự báo thị trường để định hướng sản xuất, thu hoạch và tiêu thụ.

Giảm thất thoát, nâng chất lượng sầu riêng

Cùng với mở rộng thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu bền vững, rà soát quy hoạch phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và khí hậu.

Hạ tầng vùng nguyên liệu sẽ được phát triển theo hướng gắn sản xuất với sơ chế, chế biến, bảo quản, tiêu thụ và xuất khẩu; tăng liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Một vấn đề được Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp đặc biệt lưu ý là tỷ lệ hao hụt trong quá trình từ sản xuất đến khi sản phẩm đến tay khách hàng còn cao.

"Trong quá trình từ trồng trọt, sản xuất đến lưu thông hàng hóa, đến tay khách hàng, tỷ lệ thất thoát, khấu hao rất nhiều do chúng ta chưa có hệ thống nhà máy sản xuất sơ chế đủ điều kiện", ông nói.

Do đó, Bộ sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thêm các nhà máy sơ chế, chế biến và hệ thống bảo quản tại vùng nguyên liệu.

"Mục tiêu là làm sao giữ được sản phẩm của chúng ta có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục chuẩn hóa chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Theo ông Đặng Ngọc Điệp, hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện cho phép khách hàng kiểm tra các thông tin về quá trình sản xuất, từ tưới tiêu, sử dụng phân bón đến thu hoạch và đóng gói.

"Tất cả đã được số hóa lại, giúp khách hàng có thể tra được và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng", ông nói.

Bộ cũng xác định phát triển hạ tầng bảo quản, chế biến và logistics là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, trong đó khuyến khích đầu tư kho lạnh, kho sơ chế, bảo quản tại các vùng sản xuất tập trung; đa dạng hóa sản phẩm và phương thức vận chuyển nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng.

Hạ tầng thủy lợi, giao thông phục vụ vùng nguyên liệu cũng sẽ được tiếp tục đầu tư, nâng cấp.

Thêm phòng kiểm nghiệm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu

Một trong những yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu là năng lực kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục mở rộng, củng cố hệ thống phòng thí nghiệm; xã hội hóa, mở cửa các phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện, đồng thời ưu tiên thiết bị và nâng cao năng lực kiểm nghiệm các chỉ tiêu như cadimi, vàng ô và những tiêu chí khác theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Việc hoàn thiện phương pháp kiểm nghiệm cũng được đặt ra nhằm đáp ứng yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tại nước nhập khẩu.

"Vừa rồi Việt Nam đã đàm phán với phía Trung Quốc và Trung Quốc đã đồng ý cho chúng ta được 52 phòng kiểm nghiệm sản phẩm đáp ứng yêu cầu rất khắt khe và điều kiện xuất khẩu", Thứ trưởng cho biết.

Theo ông, thời gian tới Bộ sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan chức năng để phát triển thêm các phòng kiểm nghiệm đủ năng lực kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi xuất khẩu.

Với việc đồng thời mở rộng thị trường, tăng mã số vùng trồng, chuẩn hóa chất lượng, phát triển hệ thống chế biến và nâng năng lực kiểm nghiệm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng sầu riêng Việt Nam có thể phục hồi kim ngạch xuất khẩu và hướng tới mốc khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026.

×