Thứ trưởng Bộ Tài chính nói về "lá chắn" tài chính cho nông nghiệp

Những năm gần đây, những đợt thiên tai dồn khiến các nhà sản xuất nông nghiệp, người nông dân phải đối mặt với những thách thức to lớn. Chỉ trong khoảng chưa đầy hai năm, hai cơn bão lịch sử là cơn bão số 3 (Yagi) vào cuối năm 2024 và cơn bão số 11 (Matmo) vào tháng 10/2025 đã khiến hoạt động sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương thiệt hại năng. Từ đó, khả năng phục hồi, tái cơ cấu vốn sau thiên tai trở thành nỗi nỗi lo thường trực không dễ giải quyết.

Trong khi đó, giải pháp được coi như “tấm lá chắn” quan trọng là bảo hiểm nông nghiệp lại chưa thực sự có nhiều đóng góp, chưa trở thành điểm tựa giúp đỡ nông dân vượt qua khó khăn.

Công cụ tài chính quan trọng

Chia sẻ với riêng Dân Việt về câu chuyện bảo hiểm nông nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, hiện nay, chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp thực hiện theo Nghị định số 58/2018/NĐ-CP ngày 18/4/2018 của Chính phủ.

Theo đó, Bảo hiểm nông nghiệp được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện thỏa thuận, không giới hạn tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm, đối tượng bảo hiểm, rủi ro được bảo hiểm và phạm vi địa bàn; Chính phủ hỗ trợ phí bảo hiểm cho một số đối tượng nhằm thực hiện chính sách an sinh xã hội và phát triển nông nghiệp.

Sau đó, ngày 9/5/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg về thực hiện chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp. Quyết định này quy định đối tượng bảo hiểm được hỗ trợ (các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản: cây lúa, cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, trâu, bò, lợn, tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra); địa bàn được hỗ trợ (29 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương);

Rủi ro được bảo hiểm (cây lúa: 19 rủi ro thiên tai, 12 rủi ro dịch bệnh; cây cao su, hồ tiêu, điều, cà phê: 9 rủi ro thiên tai; trâu, bò, lợn: 17 rủi ro thiên tai, 4 rủi ro dịch bệnh; tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra: 16 rủi ro thiên tai), cơ bản bao trùm các rủi ro trong sản xuất nông nghiệp.

Thực tiễn triển khai chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp đã tạo điều kiện hình thành thị trường bảo hiểm nông nghiệp; đã có được kết quả khả quan trọng, được nhiều người dân hưởng ứng và tham gia.

Ngoài ra, bảo hiểm nông nghiệp đã tạo cho tổ chức, cá nhân sản xuất nông nghiệp ý thức và thói quen tuân thủ quy trình sản xuất, canh tác, nuôi thủy sản, qua đó tiến tới sản xuất hàng hóa toàn diện, theo quy trình, quy chuẩn quốc tế.

Theo Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045: “Nông nghiệp là lợi thế quốc gia, trụ đỡ của nền kinh tế”.

Tuy nhiên, do sản xuất nông nghiệp diễn ra ngoài trời, trên diện rộng nên nông nghiệp chủ yếu dễ bị tổn thất do thiên tai, bão lũ..., đặc biệt là điều kiện thời tiết cực đoan khó lường, khó dự báo.

Để phòng ngừa và giảm nhẹ thiệt hại đối với lĩnh vực nông nghiệp do thiên tai gây ra, bảo hiểm nông nghiệp là công cụ tài chính quan trọng và hiệu quả kinh tế. Việc triển khai bảo hiểm nông nghiệp là cần thiết và cấp bách, góp phần duy trì sự phát triển, ổn định sản xuất nông nghiệp, nâng cao hiệu quả hoạt động của các nguồn lực tài chính, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Để bảo hiểm nông nghiệp được triển khai hiệu quả, phù hợp với tình hình mới (về đối tượng được bảo hiểm, rủi ro được bảo hiểm, địa bàn triển khai, giám định tổn thất, tái bảo hiểm...) thì việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 58/2018/NĐ-CP là cần thiết.

"Bắt bệnh" để đưa ra giải pháp

Trong những năm qua, thiên tai liên tiếp xảy ra càng cho thấy sự cần thiết của thị trường bảo hiểm nông nghiệp, nhưng cần thừa nhận rằng quá trình triển khai đã quá chậm. Chính vì vậy, cần tìm ra nút thắt để tạo giải pháp giúp bảo hiểm nông nghiệp thực sự được đồng hành cùng người nông dân.

Lý giải về những khó khăn đối với việc phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp, Thứ trưởng Lê Tuấn Cận cho hay, do đặc thù vị trí địa lý của Việt Nam trải dài từ bắc tới nam, đối tượng bảo hiểm nông nghiệp cơ bản giá trị không cao, phân bố rộng, dễ bị tổn thất do dịch bệnh, thiên tai, bão lũ..., đặc biệt trong bối cảnh rủi ro khí hậu và thiên tai ngày càng trở nên khó lường và gây thiệt hại vô cùng lớn.

Do vậy, việc thiết kế các sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp phục vụ cho từng vùng miền, cây, con cụ thể cũng đặt nhiều thách thức cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Bên cạnh đó, với khả năng tài chính của mình, các doanh nghiệp bảo hiểm cơ bản phải tái bảo hiểm ra nước ngoài cho các nhà tái bảo hiểm quốc tế về sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp. Ngoài ra, người dân chưa có nhiều thói quen tham gia bảo hiểm, chưa hiểu biết nhiều về sự cần thiết và quyền lợi khi tham gia bảo hiểm nông nghiệp, mặc dù mức hỗ trợ phí của Nhà nước là khá cao.

Xuất phát từ những thực tế nêu trên, Bộ Tài chính đang nghiên cứu, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP ngày 18/4/2018 của Chính phủ về bảo hiểm nông nghiệp theo hướng: Đối với chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp, phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động lựa chọn đối tượng bảo hiểm, rủi ro được bảo hiểm, địa bàn thực hiện chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp... để phù hợp với cây trồng, vật nuôi chủ lực của từng địa phương, cũng như đặc điểm vùng miền, khí hậu, rủi ro thiên tai của từng nơi. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp bảo hiểm có thể cung cấp sản phẩm bảo hiểm phù hợp.

Kỳ vọng lớn trong năm 2026

Từ những thực trạng nêu trên, với vai trò chủ chốt trong xây dựng chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp, đại diện Bộ Tài chính đã đưa ra thông tin tạo ra kỳ vọng chuyển biến theo hướng tích cực đối với thị trường bảo hiểm nông nghiệp ngay trong năm 2026.

Cụ thể, Thứ trưởng Lê Tấn Cận nêu rõ: Trong năm 2026, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP, thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 5/2026".

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, mặc dù không thể phủ nhận việc triển khai mạnh mẽ bảo hiểm nông nghiệp ở Việt Nam là rất cần thiết, đặc biệt là trong bối cảnh thiên tai, biến đổi khí hậu tác động rất mạnh như thời gian gần đây; tuy vậy, để bảo hiểm nông nghiệp phát huy được vai trò trong thực tiễn và được người dân tích cực tham gia, thì cần sự vào cuộc thực sự của nhiều bên.

Cùng với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương và doanh nghiệp bảo hiểm đóng vai trò rất lớn để tăng hiệu quả. Chỉ có quyết tâm chính trị rất cao và vào cuộc thực sự thì chúng ta mới khắc phục được những khó khăn trong triển khai chính sách bảo hiểm nông nghiệp, đặc biệt là tình trạng sản xuất nông nghiệp còn mang tính sản xuất nhỏ lẻ như hiện nay.

"Trong thời gian tới, hy vọng, cùng với quyết tâm của các bên tham gia và các quy định tại Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP, bảo hiểm nông nghiệp sẽ đạt được những kết quả tích cực hơn", Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tuấn Cận chia sẻ.

×