Thua một trận bóng, nhưng đừng để thua cả sự tử tế

Hiệp đấu của ngôn từ trên mạng xã hội

U23 Việt Nam thua U23 Trung Quốc - một trận thua không dễ "nuốt trôi". Nhưng điều đọng lại sau 90 phút thi đấu không chỉ là những bàn thua mà còn là một “hiệp đấu khác” diễn ra dữ dội không kém: Hiệp đấu của ngôn từ trên mạng xã hội.

Chỉ sau vài giờ, nhiều cầu thủ U23 Việt Nam trở thành tâm điểm của những lời chỉ trích gay gắt, thậm chí cay nghiệt. Có người bị quy kết “đá như mơ ngủ”, có người bị gọi là “tội đồ”, có người bị đem ra so sánh, mỉa mai, xúc phạm. Trong cơn thất vọng tập thể, sự cảm thông dường như bị gạt sang một bên, nhường chỗ cho cơn giận dữ bộc phát.

Một trận thua của bóng đá trẻ, rốt cuộc đã phơi bày nhiều vấn đề không chỉ nằm trên sân cỏ.

Khi thất bại bị biến thành tội lỗi

Trận đấu với U23 Trung Quốc cho thấy rõ những hạn chế của U23 Việt Nam: Hàng thủ chơi thiếu chắc chắn, nhiều thời điểm để lộ khoảng trống, đặc biệt ở hai biên. Các pha bọc lót không đủ nhanh, sự phối hợp giữa trung vệ và hậu vệ biên thiếu ăn ý khiến đối thủ có nhiều cơ hội tiếp cận khung thành.

Tình huống Hiểu Minh dính chấn thương nặng là một khoảnh khắc khiến bất kỳ ai theo dõi trận đấu cũng phải chùng xuống. Một cầu thủ trẻ, đang nỗ lực khẳng định mình, buộc phải rời sân trong đau đớn. Đó là rủi ro nghề nghiệp, là mặt khắc nghiệt của bóng đá đỉnh cao, đặc biệt với các cầu thủ còn rất trẻ. Nhưng trong dòng chảy bình luận sau trận, chấn thương ấy nhanh chóng bị lãng quên, nhường chỗ cho những lời phán xét lạnh lùng về “chất lượng cầu thủ”.

Lý Đức nhận thẻ đỏ - một tình huống không ai mong muốn. Có thể đó là pha vào bóng thiếu kinh nghiệm, có thể là phản xạ trong tích tắc khi đội nhà đang chịu sức ép lớn. Nhưng thay vì được đặt trong bối cảnh áp lực trận đấu, nhiều bình luận lập tức quy chụp, coi đó là biểu hiện của sự “non nớt”, “kém bản lĩnh”, thậm chí là “phá đội”.

Thất bại trong bóng đá, đáng lẽ phải được mổ xẻ bằng chuyên môn, bằng dữ liệu, bằng góc nhìn dài hạn. Nhưng rất nhanh, nó bị biến thành tội lỗi cá nhân. Cầu thủ không còn là những con người đang thi đấu trong điều kiện áp lực cao, mà trở thành đối tượng để trút giận.

Một câu hỏi cần được đặt ra một cách nghiêm túc: người hâm mộ Việt Nam đang kỳ vọng điều gì ở U23 Việt Nam?

Nếu kỳ vọng đó là chiến thắng tuyệt đối, là việc phải vượt qua mọi đối thủ, kể cả những đội bóng được đầu tư bài bản như Trung Quốc, thì có lẽ chính kỳ vọng ấy đang đi ngược thực tế. Bóng đá trẻ vốn là không gian của thử nghiệm, của sai lầm, của những cú vấp cần thiết cho quá trình trưởng thành.

U23 Việt Nam không phải đội tuyển quốc gia ở đỉnh cao phong độ, cũng không phải tập thể đã đạt độ chín về kinh nghiệm. Những lỗ hổng nơi hàng thủ, sự lúng túng trong tổ chức phòng ngự hay khả năng kiểm soát trận đấu chưa tốt đều là điều đã được cảnh báo từ trước. Vấn đề là sau mỗi thất bại, người ta có đủ kiên nhẫn để nhìn nhận đó như một bước trong quá trình phát triển, hay chỉ chăm chăm đòi hỏi kết quả tức thì?

Cách người hâm mộ phản ứng sau trận thua cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: bóng đá Việt Nam đã thành công đến mức người xem không còn quen với thất bại? Từ chỗ đồng hành, chia sẻ, một bộ phận người hâm mộ dần chuyển sang tâm thế của “người đòi hỏi”, thậm chí là “người phán xét”.

Chiến thắng liên tiếp trong nhiều năm qua đã vô tình tạo ra một chuẩn mực khắc nghiệt: tuyển Việt Nam – dù ở cấp độ nào – cũng phải thắng. Và khi chuẩn mực ấy không được đáp ứng, sự thất vọng biến thành cơn giận dữ.

Có thể thua trận bóng, nhưng đừng thua cả sự tử tế

Cần phân biệt rạch ròi giữa phê bình và công kích. Phê bình là chỉ ra vấn đề, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp. Công kích là hạ thấp nhân phẩm, xúc phạm cá nhân, phủ nhận nỗ lực.

Sau trận thua U23 Trung Quốc, không ít ý kiến đã vượt qua ranh giới phê bình. Những lời lẽ nhắm thẳng vào cầu thủ, từ năng lực chuyên môn cho đến ngoại hình, xuất thân, cho thấy một xu hướng đáng lo ngại: bạo lực ngôn từ đang ngày càng được bình thường hóa trong không gian mạng.

Đáng nói hơn, những cầu thủ bị công kích phần lớn đều mới ngoài 20 tuổi. Ở độ tuổi ấy, họ vẫn đang hoàn thiện cả chuyên môn lẫn tâm lý. Áp lực từ khán đài đã lớn, áp lực từ mạng xã hội còn lớn hơn. Một lời chê trách đúng mực có thể giúp họ nhìn lại mình, nhưng hàng trăm, hàng nghìn bình luận tiêu cực hoàn toàn có thể bào mòn sự tự tin.

Bóng đá chuyên nghiệp đòi hỏi bản lĩnh, nhưng không ai trưởng thành trong môi trường chỉ toàn chỉ trích và phủ định.

Có một sự thật không mấy dễ chịu: Một bộ phận người xem bóng đá hiện nay không hẳn yêu bóng đá, mà yêu cảm giác chiến thắng mà bóng đá mang lại. Khi đội nhà thắng, họ thấy mình được chia sẻ vinh quang. Khi đội nhà thua, cảm giác ấy biến mất, kéo theo sự hụt hẫng và giận dữ.

Trong tâm thế đó, cầu thủ trở thành “người mang lại cảm xúc”. Nếu cảm xúc tích cực - họ được tung hô. Nếu cảm xúc tiêu cực - họ bị chỉ trích không thương tiếc. Mối quan hệ giữa người xem và cầu thủ vì thế trở nên lệch lạc, thiếu sự đồng cảm.

Bóng đá, suy cho cùng, là một quá trình dài. Không có nền bóng đá nào phát triển chỉ bằng những chiến thắng liên tiếp, không có sai lầm. Những thất bại như trước U23 Trung Quốc, những chấn thương như của Hiểu Minh, hay những tấm thẻ đỏ như của Lý Đức đều là một phần của hành trình ấy.

Điều quan trọng nhất sau trận thua không phải là tìm ai để trách, mà là học được gì. Hàng thủ U23 Việt Nam cần cải thiện điều gì? Khả năng chống bóng bổng, bọc lót, tổ chức đội hình khi mất người cần được điều chỉnh ra sao? Công tác đào tạo, chuẩn bị tâm lý cho cầu thủ trẻ có đang theo kịp áp lực ngày càng lớn từ người hâm mộ?

Những câu hỏi đó đáng được đặt ra nhiều hơn những lời mạt sát vô nghĩa. Bởi chỉ khi nhìn thẳng vào vấn đề, bóng đá Việt Nam mới có thể tiến lên bền vững.

U23 Việt Nam rồi sẽ còn thi đấu, còn va vấp, còn thắng và còn thua. Nhưng nếu mỗi lần thất bại đều đi kèm với làn sóng công kích từ chính khán giả nhà, thì tổn thất không chỉ nằm ở tỷ số, mà còn ở niềm tin và động lực của những người trong cuộc.

Bóng đá có thể thua hôm nay và thắng ngày mai. Một cầu thủ có thể mắc sai lầm ở trận này và trưởng thành ở trận khác. Nhưng sự tử tế trong cách ứng xử, nếu đã đánh mất, sẽ rất khó lấy lại.

U23 Việt Nam thua U23 Trung Quốc là một kết quả đáng tiếc. Nhưng cách một bộ phận người hâm mộ phản ứng sau trận đấu còn đáng tiếc hơn. Bởi nó cho thấy chúng ta đang đòi hỏi quá nhiều từ những cầu thủ trẻ, trong khi lại quá ít kiên nhẫn để đồng hành cùng họ.

Một nền bóng đá mạnh không chỉ được xây bằng chiến thắng, mà còn được nuôi dưỡng bởi sự hiểu biết, cảm thông và văn minh của chính những người yêu bóng đá. Và có lẽ, sau trận thua này, điều bóng đá Việt Nam cần nhìn lại không chỉ là hàng thủ chơi chưa tốt, mà là cách chúng ta đối diện với thất bại - trên sân cỏ lẫn ngoài đời.

×