Thuế đối ứng đẩy tổng thuế một mặt hàng lên 50%, doanh nghiệp tính lại đường vào Mỹ

Trong số các ngành chịu tác động rõ rệt từ thuế đối ứng, thủy sản là lĩnh vực đang gặp nhiều khó khăn khi xuất khẩu sang Mỹ.

Doanh nghiệp xuất khẩu xoay xở trước sức ép từ thuế đối ứng

Theo số liệu Hải quan Việt Nam, tháng 1/2026, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam đạt hơn 75 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, riêng thị trường Mỹ lại giảm khoảng 6%.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của cá ngừ Việt Nam với kim ngạch khoảng 24 triệu USD, chiếm 32% tổng xuất khẩu mặt hàng này.

Dù vậy, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khi đưa hàng vào Mỹ do các quy định nhập khẩu ngày càng chặt chẽ, trong khi thuế đối ứng cũng làm gia tăng áp lực chi phí.

Một rào cản đáng chú ý là quy định của Đạo luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA) có hiệu lực từ ngày 1/1. Theo đó, các sản phẩm từ nghề cá bị “từ chối so sánh tương đương” (tức không được Mỹ công nhận có tiêu chuẩn bảo vệ nguồn lợi biển tương đương quy định của Mỹ) sẽ bị cấm nhập khẩu.

Ngoài ra, những sản phẩm có cùng nước xuất xứ và mã HTS với mặt hàng bị cấm phải nộp giấy chứng nhận thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Mỹ (COA) để chứng minh không thuộc diện bị cấm.

Theo VASEP, việc bổ sung hồ sơ và tăng kiểm tra khiến nhiều lô hàng phát sinh chi phí, thậm chí chậm thông quan. Doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguồn nguyên liệu đến hồ sơ xuất khẩu; nếu sai mã HS hoặc thiếu chứng từ, lô hàng có thể bị giữ lại.

Trong bối cảnh đó, thuế đối ứng càng khiến doanh nghiệp thận trọng khi ký hợp đồng mới.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký VASEP cho biết ngoài thuế đối ứng, doanh nghiệp còn chịu thêm thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp. “Nếu cộng tất cả các loại thuế, có sản phẩm tôm phải chịu tổng thuế gần 50%, gần như không thể xuất khẩu sang Mỹ”, bà Hằng nói.

Theo bà Hằng, việc Mỹ tạm thời áp mức thuế nhập khẩu 10% trong 150 ngày giúp doanh nghiệp có thêm thời gian xử lý đơn hàng và thương lượng giá với đối tác, nhưng đây chỉ là giải pháp ngắn hạn khi rủi ro từ thuế đối ứng vẫn còn lớn.

Trước đó, Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết trong vụ kiện liên quan việc áp thuế đối ứng dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Theo phán quyết, Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao quyền cho tổng thống áp thuế nhập khẩu, vì quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội.

PGS Nguyễn Thu Trang - Đại học Luật Temple, thành viên Viện Nghiên cứu Luật Mỹ – Châu Á cho rằng, điều này khiến cơ sở pháp lý của một số mức thuế đối ứng trước đây bị vô hiệu.

Tuy vậy, Nhà Trắng vẫn ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu toàn cầu 10% trong 150 ngày, có thể nâng lên 15%.

Thuế đối ứng tiếp tục là biến số lớn với thương mại Việt Nam

Không chỉ ngành thủy sản, nhiều lĩnh vực xuất khẩu khác của Việt Nam cũng đang theo dõi sát các thay đổi liên quan đến thuế đối ứng của Mỹ.

Tại hội thảo “Thuế đối ứng của Mỹ: Kịch bản sau phán quyết của Tối cao Pháp viện và khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt” tổ chức mới đây tại TP.HCM, nhiều chuyên gia nhận định, trước những rủi ro từ thị trường Mỹ, doanh nghiệp Việt đang phải tính toán lại chiến lược thị trường.

Một xu hướng đang diễn ra là tăng cường tìm kiếm thị trường mới nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ, đặc biệt với các ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn.

Ông Trần Chí Dũng - Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Logistics Việt Nam cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở mức thuế đối ứng mà ở sự thay đổi liên tục của chính sách thương mại.

“Doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt hơn về dữ liệu, quản trị chuỗi cung ứng và hệ thống theo dõi chính sách để phản ứng nhanh khi thuế đối ứng thay đổi,” ông Dũng cho biết.

Theo các chuyên gia, việc Nhà Trắng ký sắc lệnh áp dụng mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10% trong 150 ngày và để ngỏ khả năng tăng lên 15% cho thấy, thuế đối ứng vẫn sẽ là công cụ quan trọng trong chính sách thương mại của Mỹ.

Ông Đinh Trường Hinh - Chủ tịch Công ty EGAT, nguyên chuyên gia kinh tế cao cấp của Ngân hàng Thế giới cho biết, trong năm 2025, thuế suất hiệu dụng (mức thuế thực tế mà 1 mặt hàng phải chịu sau khi cộng hoặc trừ tất cả các yếu tố liên quan) đối với hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ khoảng 33%, trong khi hàng hóa Việt Nam vào khoảng 12-13%.

Dù vậy, thâm hụt thương mại của Mỹ vẫn ở mức rất cao. Năm 2024, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ khoảng 1.200 tỷ USD và sang năm 2025 con số này gần như không thay đổi đáng kể.

Theo ông Hinh, điều này cho thấy Mỹ nhiều khả năng vẫn tiếp tục sử dụng các biện pháp thuế quan, trong đó có thuế đối ứng, để điều chỉnh cán cân thương mại.

Với Việt Nam, những biến động liên quan đến thuế đối ứng được dự báo sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu, đặc biệt với các ngành phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ như thủy sản, dệt may, gỗ và điện tử.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không chỉ cần theo dõi sát chính sách thuế đối ứng mà còn phải chủ động đa dạng hóa thị trường, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa hồ sơ xuất khẩu. Đây được xem là cách để giảm rủi ro khi các rào cản thương mại ngày càng gia tăng.

×