Thương mại nông sản Việt Nam - Campuchia: Xuất khẩu tăng mạnh nhưng nhập siêu vẫn lớn, Bộ Công Thương chỉ rõ vướng mắc

Thương mại nông sản Việt Nam - Campuchia tăng mạnh

Số liệu từ Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, thương mại nông sản 2 chiều Việt Nam - Campuchia tăng mạnh trong 5 năm gần đây.

Năm 2024, thương mại nông lâm thủy sản Việt Nam – Campuchia đạt 2,7 tỷ USD, tăng 22,7%. Chỉ 7 tháng đầu năm 2025 đã đạt 2,26 tỷ USD, tăng 26,9%.

Xuất khẩu Việt Nam duy trì đà tăng, từ 332,7 triệu USD năm 2020 lên 523,3 triệu USD năm 2024. Riêng 7 tháng 2025 đạt 369,3 triệu USD, tăng gần 30%.

Các mặt hàng chính gồm phân bón, thức ăn gia súc, gỗ, thủy sản, rau quả, cà phê; trong đó rau quả tăng 57%, cà phê tăng 114%, gạo giảm 21%.

Ngược lại, nhập khẩu từ Campuchia vẫn áp đảo. Sau mức đỉnh 3,48 tỷ USD năm 2021, kim ngạch giảm rồi tăng lại 2,2 tỷ USD năm 2024. 7 tháng 2025, nhập khẩu đạt 1,9 tỷ USD, tăng hơn 26%, chủ yếu hạt điều 1,38 tỷ USD, cao su 500 triệu USD cùng rau quả, đậu tương và gỗ.

Như vậy, Việt Nam nhập siêu lớn từ Campuchia. Năm 2024, mức thâm hụt thương mại nông sản là 1,7 tỷ USD, riêng 7 tháng đầu năm 2025 đã là 1,5 tỷ USD.

Từ kết quả đạt được, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đánh giá, nông sản chiếm tỷ trọng lớn trong nhập khẩu từ Campuchia, trong khi đó Việt Nam xuất khẩu nhiều hàng công nghiệp và năng lượng. Cơ cấu này có tính bổ sung nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nhập siêu theo mùa vụ.

Theo vị này, Việt Nam có thế mạnh về trái cây nhiệt đới và thủy sản, Campuchia có lợi thế điều và cao su. Cơ cấu hàng hóa bổ sung cho nhau, nhưng nhập siêu lớn cho thấy Việt Nam cần tận dụng tốt hơn thị trường này để cân bằng cán cân.

Ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, tiềm năng hợp tác rất lớn. Việt Nam có lợi thế về sản xuất đa dạng, nguồn hàng quanh năm, công nghệ chế biến ngày càng hiện đại.

Ông Mười nhấn mạnh, rau quả Việt Nam có thể đáp ứng nhu cầu Campuchia về sản phẩm tươi và chế biến.

Thương mại nông sản Việt Nam - Campuchia còn vướng mắc

Thương mại nông sản Việt Nam – Campuchia được đánh giá là có nhiều cơ hội nhờ vị trí địa lý thuận lợi, chi phí vận chuyển thấp và thị hiếu tiêu dùng gần gũi. Các hiệp định thương mại trong ASEAN giúp hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế, nhiều mặt hàng thuế suất 0%.

Campuchia có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu trái cây tươi, thủy sản và thực phẩm chế biến tăng cao.

Khi Campuchia hạn chế nhập rau quả từ Thái Lan, đây là cơ hội lớn cho Việt Nam. Xuất khẩu phân bón hữu cơ và phân vi sinh sang Campuchia cũng đang tăng trưởng mạnh.

Tuy nhiên, khó khăn không nhỏ.

Thứ nhất là cơ cấu xuất nhập khẩu mất cân đối, Việt Nam nhập siêu lớn. Thứ hai là sự cạnh tranh từ Thái Lan và Trung Quốc. Hai quốc gia này có chuỗi logistics phát triển hơn và thường xuyên điều chỉnh chính sách. Thứ ba là sự thay đổi bất ngờ về quy định, kiểm dịch hay hạn ngạch từ phía Campuchia khiến doanh nghiệp khó chủ động.

Một khó khăn khác được Bộ Công Thương chỉ ra là hạ tầng thương mại biên giới còn thiếu đồng bộ. Nhiều chợ biên giới xuống cấp, dịch vụ logistics chưa phát triển, kho bãi thiếu. Riêng tại cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh), lượng hàng hóa và phương tiện thông quan quá lớn, thường xuyên ùn tắc, kéo dài thời gian giao nhận.

Bà Trịnh Thị Xuân Diệu, CEO của Công ty TNHH Logsun Global Logistics cho rằng logistics là chìa khóa để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào Campuchia.

Các kho lạnh mà doanh nghiệp này đầu tư ở tỉnh Tây Ninh giúp giảm thiệt hại hàng tươi từ 20-40%.

“Logsun Global đang cần hợp tác với đối tác bản địa để đưa hàng Việt vào siêu thị và kênh bán lẻ Campuchia, chứ không chỉ dừng ở cửa khẩu”, bà Diệu nhấn mạnh.

Ở góc nhìn từ Campuchia, ông Oknha Leng Rithy - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam - Campuchia nhấn mạnh, cần tổ chức nhiều sự kiện kết nối để doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, tìm cơ hội mới.

Ông Rithy cho rằng nên tập trung vào các ngành then chốt như nông nghiệp, chế biến nông sản, logistics, xây dựng chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ.

Giải pháp thúc đẩy hợp tác nông sản Việt Nam - Campuchia

Đại diện Công ty CP TM-DV Tổng hợp WinCommerce (Tập đoàn Masan) cho biết họ có lợi thế về nguồn cung rau quả, thịt mát cùng hệ thống logistics hiện đại.

Doanh nghiệp này kỳ vọng mở rộng mạng lưới bán lẻ sang biên giới và nông thôn Campuchia, đồng thời kiến nghị Nhà nước hỗ trợ về mặt bằng, thuế và chính sách đầu tư.

Ông Bùi Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhìn nhận, công tác xúc tiến thương mại Việt Nam - Campuchia vẫn còn nhiều khó khăn.

Hạ tầng giao thông, kho bãi, logistics ở một số cửa khẩu chưa đồng bộ, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả lưu thông. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính, nhân sự và kinh nghiệm xúc tiến thương mại của doanh nghiệp hai nước còn hạn chế.

“Điều này đòi hỏi phải có giải pháp phối hợp đồng bộ, từ thông tin, cơ chế đến hạ tầng, để hỗ trợ doanh nghiệp hai bên nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại”, ông Hưng nói.

Để khắc phục, Cục Xuất nhập khẩu kiến nghị cần phát triển thương mại theo cụm hành lang kinh tế biên giới thay vì khai thác từng địa phương riêng lẻ.

Cụm Tây Nguyên và Nam Trung bộ có thể trở thành trung tâm sản xuất cà phê, hồ tiêu, cao su. Cụm Đông Nam bộ gồm Đồng Nai, Tây Ninh có thể đảm nhận vai trò trung chuyển hàng hóa sang Campuchia. Cụm ĐBSCL với lợi thế thủy sản, lúa gạo, trái cây sẽ phát triển mạnh thương mại đường thủy qua sông Mekong.

Một giải pháp khác là đầu tư hạ tầng. Cần mở rộng cửa khẩu quốc tế, xây dựng kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm logistics hiện đại tại biên giới. Đồng thời, ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử để rút ngắn thời gian giao dịch, tăng minh bạch và giảm chi phí, Cục Xuất nhập khẩu chia sẻ.

×