Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu: Những dấu hiệu không ngẫu nhiên trong vụ cướp ngân hàng ở Gia Lai

Khoảng 16h ngày 19/1, hai đối tượng giả làm tài xế xe ôm công nghệ bất ngờ xông vào Phòng Giao dịch Trà Bá của một ngân hàng chi nhánh Gia Lai. Các đối tượng sử dụng vật giống súng uy hiếp nhân viên và bảo vệ, sau đó cướp khoảng 1,8 tỷ đồng tiền mặt rồi tẩu thoát bằng xe máy.

Công an tỉnh Gia Lai xác định hai nghi phạm là nam giới, mặc trang phục và đội mũ bảo hiểm màu xanh giống tài xế xe công nghệ, sử dụng xe máy Yamaha Exciter màu vàng - đen gắn biển số giả.

Ngày 25/1, lực lượng chức năng phát hiện một xe máy nghi là phương tiện gây án bị chôn giấu dưới hố sâu khoảng 1 m, cách hiện trường khoảng 5 km, phía trên được che phủ bằng bạt. Gần khu vực này còn có dấu vết đốt quần áo và các trang bị có thể đã được sử dụng trong quá trình gây án.

Đến nay, cơ quan chức năng vẫn đang khẩn trương truy xét các đối tượng liên quan.

Trao đổi với PV Dân Việt, Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học, nhận định dưới góc độ tội phạm học, đây không phải là hành vi bột phát mà "mang đầy đủ dấu hiệu của tội phạm có tổ chức ở mức độ nhất định, được chuẩn bị và tính toán kỹ từ trước".

Theo ông Hiếu, tâm lý chung của các nhóm cướp tài sản, đặc biệt là cướp ngân hàng, là sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để đổi lấy lợi ích lớn trong thời gian rất ngắn. "Các đối tượng thường tin rằng nếu hành động đủ nhanh, đủ táo bạo và gây sốc, chúng có thể làm tê liệt khả năng phản ứng của nạn nhân trong 'khoảng thời gian vàng' chỉ vài chục giây đến vài phút", ông nói.

Việc giả dạng tài xế xe ôm công nghệ, sử dụng phương tiện phổ biến, che kín mặt, phân vai rõ ràng (uy hiếp, khống chế, cảnh giới), lựa chọn phương tiện tẩu thoát linh hoạt cho thấy nhận thức pháp luật của các đối tượng không thấp và có sự học hỏi từ các vụ án trước đó. Đây là dạng tội phạm đã chuẩn bị tâm lý, sẵn sàng sử dụng hoặc đe dọa sử dụng bạo lực để đạt mục đích.

Chuyên gia tội phạm học cho rằng khả năng cao các đối tượng đã quan sát, thu thập thông tin trước khi ra tay. Trong thực tiễn điều tra, những vụ cướp ngân hàng "thành công bước đầu" thường gắn với việc đối tượng nắm được các yếu tố như khung giờ giao dịch đông người, thời điểm kết quỹ, lịch vận chuyển tiền hoặc thời gian lực lượng bảo vệ có độ "chùng" nhất.

"Việc lựa chọn thời điểm buổi chiều, sát giờ kết thúc giao dịch không phải là ngẫu nhiên. Đây thường là lúc lượng tiền mặt tại quầy có thể cao hơn bình thường, trong khi tâm lý nhân viên dễ mệt mỏi, giảm cảnh giác", ông Hiếu phân tích. Tuy nhiên, theo ông, các đối tượng không nhất thiết phải biết chính xác số tiền trong ngân hàng, mà chỉ cần tin rằng "xác suất có nhiều tiền là cao" để hành động.

Dưới góc nhìn nghiệp vụ, Thượng tá Đào Trung Hiếu nhận định việc phương tiện nghi của 2 đối tượng được chôn giấu và đốt bỏ trang phục "rất nhiều khả năng đã được tính toán sẵn trong kịch bản tẩu thoát, chứ không phải phản ứng ngẫu nhiên sau khi gây án".

Theo ông, điều này phản ánh đặc điểm tâm lý điển hình của tội phạm cướp có chuẩn bị, với ý thức rất rõ về việc xóa dấu vết vật chứng. "Phương tiện, quần áo, mũ bảo hiểm, găng tay… đều là những 'điểm chết' nếu bị truy nguyên. Việc chôn xe thay vì vứt bỏ cho thấy các đối tượng hiểu rằng phương tiện có thể bị truy tìm nhanh qua camera, nhân chứng và hệ thống kiểm soát giao thông", ông nói.

Tuy nhiên, trên thực tế, chính những hành vi tưởng như xóa dấu vết triệt để này lại thường để lộ dấu vết gián tiếp, từ địa điểm chôn giấu, thời gian di chuyển đến các mối liên hệ hậu cần xung quanh.

Ông Hiếu nhấn mạnh, trong các vụ án mà đối tượng che giấu danh tính tốt, sử dụng biển số giả và cải trang tinh vi, vai trò của người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thậm chí mang tính quyết định. "Lực lượng công an có nghiệp vụ, công cụ kỹ thuật và hệ thống dữ liệu, nhưng người dân mới là những 'mắt xích sống' của xã hội - những người nhìn thấy chi tiết bất thường, nghe được thông tin rời rạc, hoặc vô tình chứng kiến những hành vi mà đối tượng tưởng không ai để ý", ông nói.

Thực tiễn điều tra cho thấy, nhiều vụ án tưởng như bế tắc đã được phá từ những tin báo nhỏ nhưng đúng thời điểm, như một chiếc xe xuất hiện bất thường, một người đột ngột tiêu tiền nhiều sau thời gian khó khăn, hay một chi tiết không khớp trong lời kể. Việc công an công khai kêu gọi tố giác, cam kết bảo mật và treo thưởng không chỉ là biện pháp nghiệp vụ mà còn là thông điệp xã hội rõ ràng về trách nhiệm chung trong đấu tranh phòng, chống tội phạm "đấu tranh phòng, chống tội phạm là trách nhiệm chung và mỗi người dân đều có thể góp phần bảo vệ sự an toàn của cộng đồng".

×