Thủy tinh lỏng là gì mà bị cảnh báo “bào mòn” gan, thận và đe dọa sức khỏe người tiêu dùng?

Thuỷ tinh lỏng là gì và gây hại sức khoẻ thế nào?

Thủy tinh lỏng, còn được gọi là natri silicate (Na₂SiO₃), là một hợp chất hóa học gồm ion natri và anion silicat. Trong đời sống, chất này chủ yếu được sử dụng trong các ngành công nghiệp như sản xuất vật liệu xây dựng, giấy, dệt may, chất tẩy rửa, với vai trò làm keo kết dính, chống thấm hoặc phủ bề mặt vật liệu.

Ở trạng thái thông thường, natri silicate là chất lỏng không màu hoặc trắng đục. Tuy nhiên, trong dạng thương mại, dung dịch này thường có màu xanh lục hoặc xanh dương do lẫn tạp chất sắt. Đây là hóa chất có tính kiềm rất mạnh, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.

Khi xâm nhập vào cơ thể, natri silicate được chuyển hóa chủ yếu tại gan và đào thải qua thận. Việc tiếp xúc hoặc tiêu thụ với liều lượng lớn, đặc biệt trong thời gian dài, có thể khiến gan và thận bị quá tải, dẫn đến nguy cơ suy giảm chức năng nghiêm trọng.

Mối lo ngại này càng gia tăng sau khi, ngày 27/1, Công an TP.HCM triệt phá một đường dây quy mô lớn chuyên sơ chế thịt ốc bằng hóa chất natri silicate. Theo kết quả điều tra, đối tượng Huỳnh Văn Trường đã tổ chức hoạt động này từ năm 2021, sử dụng khoảng 500 tấn hóa chất để xử lý hơn 3.000 tấn thịt ốc bươu trước khi tuồn ra thị trường.

Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM xác định toàn bộ mẫu thịt ốc bị thu giữ đều chứa natri silicate – một hóa chất công nghiệp không được phép xuất hiện trong thực phẩm. Thông tin này khiến nhiều người tiêu dùng không khỏi lo lắng về những nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe nếu đã từng sử dụng các sản phẩm nhiễm hóa chất này.

Theo Tiến sĩ Khuất Quang Sơn (Đại học Phòng cháy Chữa cháy), natri silicate thường được dùng trong xây dựng để pha keo trám, dán tường hoặc phủ bề mặt vật liệu. Nhờ độ nhớt cao, chất này tạo ra mạng lưới kết dính tương tự thủy tinh và sẽ hóa rắn khi khô, từ đó có tên gọi là “thủy tinh lỏng”.

Tuy nhiên, do có tính kiềm mạnh, hóa chất này đã bị lạm dụng trong sơ chế hải sản, đặc biệt là ốc. Natri silicate làm thay đổi cấu trúc protein, giúp thịt ốc săn chắc, giòn hơn, giữ nước tốt hơn nên trông nặng cân và tươi ngon. Ngoài ra, môi trường kiềm còn giúp tẩy sạch nhớt, khử mùi hôi và kéo dài thời gian bảo quản.

Về tác hại trước mắt, việc ăn phải thực phẩm nhiễm natri silicate có thể gây kích ứng hoặc bỏng niêm mạc đường tiêu hóa. Người sử dụng dễ gặp các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, rát họng. Trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến viêm loét dạ dày, ruột, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh lý nền về tiêu hóa.

Về lâu dài, việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm chứa natri silicate có thể gây tổn thương mạn tính niêm mạc tiêu hóa, làm rối loạn hấp thu dinh dưỡng và ảnh hưởng chức năng gan, thận do cơ thể phải liên tục đào thải độc tố. Nguy cơ viêm đường tiêu hóa kéo dài cũng gia tăng đáng kể.

Bác sĩ CKI Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cảnh báo, natri silicate có khả năng gây bỏng hóa học khi tiếp xúc trực tiếp với da và mắt. Nếu nuốt phải ở nồng độ cao, chất này có thể gây kích ứng nghiêm trọng miệng, thực quản và dạ dày. Việc “nạp” hóa chất không rõ liều lượng trong thời gian dài sẽ khiến gan và thận bị quá tải, làm tăng nguy cơ suy gan, suy thận.

Thủy tinh lỏng được ứng dụng ra sao trong đời sống và công nghiệp?

Bên cạnh những nguy cơ nếu bị lạm dụng trong thực phẩm, natri silicate vẫn là vật liệu được sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất công nghiệp.

Trong sản xuất thủy tinh và pha lê, natri silicate là nguyên liệu quan trọng giúp tăng độ bền, độ trong và tính thẩm mỹ cho sản phẩm. Nhiều đồ gia dụng quen thuộc như ly, chén, bát, chai lọ, bình hoa thủy tinh đều được sản xuất từ loại vật liệu này và được đánh giá cao về độ an toàn cũng như vẻ ngoài sang trọng.

Trong nông nghiệp, thuỷ tinh lỏng được dùng để phủ lên cây giống nhằm hạn chế nấm mốc, tăng sức đề kháng cho cây trồng, góp phần giảm nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Trong ngành xây dựng, natri silicate được ứng dụng để sản xuất xi măng, vật liệu chịu nhiệt, chất cách điện, vật liệu chống thấm, chống ăn mòn hoặc làm chất độn trong bê tông.

Trong lĩnh vực y tế, natri silicate được sử dụng để phủ bề mặt các thiết bị cấy ghép, ống thông, ống nghiệm hoặc vết khâu. Với thành phần chính từ cát thạch anh, bề mặt thủy tinh lỏng có khả năng hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và được đánh giá là thân thiện với môi trường.

Ngoài ra, chất này còn xuất hiện trong nhiều ngành công nghiệp khác như sản xuất giấy, dệt – nhuộm, sản xuất silica gel, chất tẩy rửa, chất kết dính que hàn, chất chống cháy, xử lý nước, xử lý gỗ và bảo vệ bề mặt vật liệu. Trong một số ứng dụng kỹ thuật, thủy tinh lỏng còn có khả năng chịu nhiệt từ 40–45 độ C và hạn chế tác động của tia cực tím.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng, dù có nhiều ứng dụng hữu ích trong công nghiệp và kỹ thuật, natri silicate tuyệt đối không được sử dụng trong thực phẩm, bởi nguy cơ gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người.

×