Tiền mừng tuổi của trẻ: Ứng xử sao cho hợp lý?

Tiền mừng tuổi có là tài sản của trẻ?

Đây không chỉ là câu chuyện riêng của một gia đình. Phong tục mừng tuổi đã gắn liền với Tết Việt từ bao đời nay. Người lớn trao cho trẻ những phong bao lì xì đỏ kèm lời chúc may mắn, học giỏi, lớn khôn. Nhưng khi đặt trong khuôn khổ pháp luật, liệu tiền mừng tuổi có thực sự là tài sản của trẻ em không? Và nếu có, cha mẹ được làm gì với số tiền đó?

Pháp luật Việt Nam hiện nay khẳng định tiền mừng tuổi là tài sản thuộc quyền sở hữu của trẻ em. Điều 20 Luật Trẻ em 2016 quy định “Trẻ em có quyền sở hữu, thừa kế và các quyền khác đối với tài sản theo quy định của pháp luật”. Tiền mừng tuổi, dù được tặng cho dưới hình thức tượng trưng trong dịp lễ Tết, về bản chất vẫn là tài sản được người khác tặng cho trẻ. Khoản tiền này thuộc quyền sở hữu của trẻ ngay từ khi nhận được, không phải của cha mẹ.

Nhiều người cho rằng vì trẻ nhỏ chưa biết quản lý tiền bạc nên cha mẹ có quyền tịch thu toàn bộ. Quan niệm này không hoàn toàn sai nhưng cũng không chính xác. Khoản 1 Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người giám hộ của người chưa thành niên và người mất năng lực hành vi dân sự có trách nhiệm quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của chính mình và được thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người được giám hộ.

Cha mẹ có quyền quản lý tiền mừng tuổi của con nhưng chỉ được sử dụng vì lợi ích của trẻ, đây là nguyên tắc bắt buộc.

Vậy “vì lợi ích của trẻ” là gì? Pháp luật không liệt kê cụ thể nhưng dựa trên nguyên tắc chung, cha mẹ có thể dùng tiền mừng tuổi để chi trả học phí, sách vở, quần áo, dinh dưỡng, y tế cho con. Thậm chí gửi tiết kiệm hoặc đầu tư an toàn để tăng trưởng tài sản cho trẻ cũng được coi là hợp pháp. Ngược lại dùng tiền của con để trả nợ cá nhân, mua sắm cho người lớn hoặc chi tiêu không liên quan đến nhu cầu của trẻ đều vi phạm quy định về giám hộ.

Trên thực tế nhiều bậc cha mẹ vẫn coi tiền mừng tuổi như nguồn thu nhập chung của gia đình hoặc tiền để dành không rõ mục đích. Có người lấy lý do “con còn nhỏ chưa biết gì” để tự ý sử dụng, rồi đến khi con lớn hỏi lại thì mới nhận ra đã không còn khoản tiền nào. Điều này không chỉ gây tổn hại về vật chất mà còn ảnh hưởng đến lòng tin của trẻ đối với cha mẹ, đồng thời vi phạm trách nhiệm quản lý tài sản theo luật định.

Khoản 1 Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015 còn quy định người giám hộ không được đem tài sản của người được giám hộ tặng cho người khác. Có nhiều trường hợp dịp Tết, cha mẹ lấy tiền mừng tuổi của con để biếu lại người thân, cho rằng đây là phép lịch sự và văn hóa ứng xử. Nếu tiền mừng tuổi được coi là tài sản riêng được tặng cho riêng của con thì việc cha mẹ sử dụng khoản tiền này phải phù hợp quy định về quản lý và định đoạt tài sản riêng của con. 

Trường hợp việc sử dụng không vì lợi ích của con thì có thể bị coi là không phù hợp với quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình. Cha mẹ không được tùy ý sử dụng hoặc định đoạt tài sản riêng của con. Việc định đoạt nếu do cha mẹ quản lý thì phải vì lợi ích của con và tuân theo điều kiện của Luật Hôn nhân và gia đình, tùy theo độ tuổi và tính chất tài sản.

Ứng xử thế nào với tiền mừng tuổi của trẻ ?

Một số cha mẹ lo ngại nếu để trẻ giữ tiền mừng tuổi, trẻ sẽ tiêu xài lung tung. Lo lắng này có cơ sở, đặc biệt với trẻ nhỏ chưa có ý thức về giá trị tiền bạc. Nhưng giải pháp không phải là tịch thu mà là giáo dục. Cha mẹ có thể mở sổ tiết kiệm riêng cho con, ghi chép minh bạch các khoản thu chi từ tiền mừng tuổi, cho trẻ tham gia quyết định sử dụng một phần nhỏ. Cách làm này vừa đảm bảo quyền lợi của trẻ, vừa dạy con quản lý tài chính từ sớm.

Đối với những khoản tiền mừng tuổi lớn, cha mẹ nên trao đổi với người tặng về mục đích sử dụng. Nếu ông bà, cô chú cho tiền với mong muốn con cháu dùng vào học hành, cha mẹ có trách nhiệm thực hiện đúng ý nguyện đó. Minh bạch trong quản lý không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách xây dựng lòng tin trong gia đình.

Khi cha mẹ hiểu đúng vai trò người giám hộ, quản lý tài sản của con một cách minh bạch, có trách nhiệm, vì lợi ích tốt nhất của trẻ thì không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn giáo dục con về trách nhiệm, lòng tin và sự tôn trọng. Khi trẻ em được tôn trọng quyền sở hữu từ nhỏ thì chúng học được rằng quyền lợi đi đôi với trách nhiệm và sự minh bạch là nền tảng của mọi mối quan hệ.

Để thực hiện tốt việc quản lý tiền mừng tuổi của trẻ em, cha mẹ nên: Thứ nhất, xác định rõ nguyên tắc “tiền mừng tuổi là tài sản của con” và giải thích cho trẻ hiểu quyền lợi của mình. Thứ hai, mở sổ tiết kiệm riêng hoặc tài khoản riêng cho con, ghi chép đầy đủ các khoản thu chi từ tiền mừng tuổi.

Thứ ba, chỉ sử dụng tiền của con cho những nhu cầu trực tiếp liên quan đến trẻ, tránh dùng cho mục đích cá nhân của người lớn. Thứ tư, với trẻ lớn hơn, cho con tham gia quyết định sử dụng một phần tiền để rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính. Thứ năm, định kỳ thông báo với con về tình trạng tài sản, tạo thói quen minh bạch ngay từ nhỏ.

Đối với những người cho tiền mừng tuổi, nếu muốn số tiền được sử dụng đúng mục đích cụ thể ví dụ như làm học phí hay mua sách vở…, nên nói rõ với cha mẹ trẻ ngay khi trao tặng.

Với những khoản tiền lớn, thay vì trao tiền mặt, có thể cân nhắc mở sổ tiết kiệm mang tên trẻ để đảm bảo số tiền được bảo quản an toàn và sinh lời. Sau đó không nên ngại việc theo dõi, quan tâm đến việc số tiền đã cho có thực sự được sử dụng đúng ý nguyện hay không. Đây không phải là biểu hiện của sự nghi ngờ mà là trách nhiệm của người tặng đối với món quà của mình.

Tiền mừng tuổi là của con, đây là quy định rõ ràng của pháp luật. Nhưng cha mẹ có quyền và nghĩa vụ quản lý số tiền đó một cách có trách nhiệm, minh bạch và vì lợi ích tốt nhất của trẻ. Khi hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định này, cha mẹ không chỉ bảo vệ quyền lợi cho trẻ mà còn xây dựng một môi trường giáo dục tài chính lành mạnh, nơi lòng tin và trách nhiệm được đặt làm nền tảng.

Phong tục mừng tuổi là một trong những nét đẹp văn hóa Việt Nam. Những phong bao lì xì đỏ thắm không chỉ chứa tiền mà còn chứa tình thương, lời chúc phúc, niềm hy vọng vào một thế hệ trẻ khôn lớn, thành đạt. Pháp luật về quyền tài sản của trẻ em không đi ngược lại giá trị văn hóa này, trái lại nó bảo vệ để phong tục đẹp không bị biến tướng thành công cụ lạm dụng.

×