Tỉnh Đồng Tháp (gồm Tiền Giang cũ), được cấp 3.496 mã số vùng trồng, 565 mã số đóng gói xuất khẩu trái cây chính ngạch

Trái cây Đồng Tháp (gồm Tiền Giang cũ): Áp lực đổi mới từ xu thế thị trường

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Thị Hồng Phượng nhận định, ngành nông nghiệp địa phương đang đứng trước những thách thức mang tính bước ngoặt.

Biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, dòng chảy hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng cùng làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ đòi hỏi một tư duy hoàn toàn mới từ cả nhà quản lý lẫn người sản xuất.

Thị trường hiện đại đã không còn dễ tính; năng suất cao không còn là chiếc "chìa khóa" duy nhất. Thay vào đó, người tiêu dùng và các đối tác xuất khẩu đòi hỏi khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng và quy trình canh tác bền vững.

Theo bà Phượng, giải pháp căn cơ để bứt phá là phải thực hiện ba chuyển dịch cốt lõi: từ tư duy sản xuất nông nghiệp thuần túy sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang mô hình liên kết chuỗi giá trị chặt chẽ; và đặc biệt là từ việc "bán cái mình có" sang "sản xuất theo đúng nhu cầu thị trường".

Trong guồng quay đổi mới đó, người nông dân bắt buộc phải trở thành chủ thể trung tâm. Họ không chỉ cần cù trên đồng ruộng mà phải biết ứng dụng công nghệ hiện đại, chủ động liên kết hợp tác, nhạy biến tiếp cận thị trường và làm chủ toàn bộ dữ liệu sản xuất của chính mình.

Song song với đó, việc xây dựng bài bản các vùng nguyên liệu có tổ chức là điều kiện tiên quyết để đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn từ doanh nghiệp.

Được cấp 3.496 mã số vùng trồng và 565 mã số cơ sở đóng gói trái cây xuất khẩu chính ngạch

Chia sẻ về thực trạng địa phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, nhờ nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, bộ mặt các vùng nguyên liệu đã có sự thay đổi rõ rệt.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 466.200 ha đất sản xuất nông nghiệp; trong đó diện tích cây ăn trái chiếm trên 134.000 ha với nhiều ngành hàng chủ lực như sầu riêng, xoài, mít, khóm, thanh long, nhãn và dừa.

Đồng Tháp, hệ thống giao thông liên vùng được đầu tư kết nối đồng bộ, phá bỏ điểm nghẽn về logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển nông sản tươi sống.

Nhờ hạ tầng hoàn thiện, Đồng Tháp đã thu hút được làn sóng đầu tư lớn từ các doanh nghiệp xây dựng hệ thống nhà kho hiện đại, nhà máy chế biến sâu và các chuỗi thương mại ngay tại vùng nguyên liệu. Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 3.496 mã số vùng trồng và 565 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chính ngạch.

Mặc dù đã bước đầu hình thành được các chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời năng lực điều hành của các tổ chức đại diện nông dân được nâng lên, song ông Lê Hà Luân cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức.

Sản xuất nông nghiệp nhìn chung vẫn còn tình trạng nhỏ lẻ, manh mún. Mối liên kết giữa các bên đôi lúc còn lỏng lẻo, thiếu bền vững. Năng lực quản trị của các hợp tác xã chưa đồng đều, và đặc biệt, công tác quản lý mã số vùng trồng cùng hệ thống truy xuất nguồn gốc vẫn đang đối mặt với rất nhiều rào cản kỹ thuật.

Định hình chân dung "Người nông dân chuyên nghiệp 4.0"

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã tập trung phân tích sâu vào yếu tố cốt lõi: Con người. Nhiều ý kiến từ cơ sở khẳng định, vốn hay kỹ thuật chỉ là điều kiện cần, thay đổi tư duy của người nông dân mới là điều kiện đủ và mang tính then chốt.

Ông Trần Minh Lộc, một hội viên nông dân tại phường Cao Lãnh, thừa nhận một bộ phận nhà nông hiện nay vẫn giữ thói quen sản xuất dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm truyền thống, ngại thay đổi và chưa mặn mà với việc ghi chép nhật ký sản xuất hay tuân thủ truy xuất nguồn gốc.

Ông Lộc kiến nghị cần tăng cường các hoạt động tham quan thực tế, phát huy tối đa sinh hoạt tại các "Hội quán", tổ hội nghề nghiệp để lan tỏa các mô hình hiệu quả.

Đối với bài toán chuyển đổi số, ông Lê Phước Tánh, Chủ nhiệm Thuận Tân Hội quán, chỉ ra thực tế rằng nhóm nông dân lớn tuổi gặp rào cản rất lớn khi tiếp cận các phần mềm, ứng dụng quản lý số.

Giải pháp hiệu quả nhất lúc này là xây dựng các công cụ hỗ trợ có giao diện cực kỳ đơn giản, dễ thao tác, kết hợp với việc hướng dẫn trực tiếp "cầm tay chỉ việc" thông qua mạng lưới hợp tác xã và hội quán địa phương.

Hiến kế cụ thể hơn để xây dựng hình ảnh "Người nông dân chuyên nghiệp 4.0" từ thực tế địa phương, ông Bùi Kế Bính, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Phước 1, chia sẻ kinh nghiệm từ ngành hàng khóm (dứa) của vùng. Ông Bính nhấn mạnh, người nông dân thế hệ mới cần phát triển đồng bộ theo 5 hướng chiến lược:

Sản xuất thông minh, chủ động ứng dụng công nghệ số vào giám sát đồng ruộng. Chuẩn hóa chất lượng, kiên trì sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn như VietGAP, GlobalGAP.

Đồng thời, liên kết chặt chẽ, tham gia thực chất vào chuỗi giá trị nông sản cùng doanh nghiệp. Phát triển kinh tế chế biến sâu từ cây khóm thay vì chỉ phụ thuộc vào việc bán trái tươi.

Xây dựng thương hiệu, gắn trách nhiệm bảo vệ thương hiệu "khóm Tân Phước" vào từng sản phẩm xuất xưởng.

Phát biểu bế mạc hội thảo, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nguyễn Thị Hồng Phượng khẳng định, các ý kiến đóng góp đã thống nhất một nhận thức mang tính chiến lược: Người nông dân chính là trung tâm của mọi sự đổi mới.

Việc hình thành các vùng nguyên liệu có tổ chức, vận hành dựa trên nền tảng mã số vùng trồng được quản lý nghiêm ngặt, gắn chặt với tiêu chuẩn chất lượng và liên kết chuỗi giá trị khép kín không còn là khẩu hiệu, mà là giải pháp thực tiễn duy nhất để đưa nông sản Đồng Tháp tự tin vươn mình ra biển lớn.

×