Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: 3 cuộc khủng hoảng lớn, 6 định hướng kiến tạo khu vực và lựa chọn của Việt Nam

Tối 29/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý, Đối thoại Shangrila diễn ra vào thời điểm thế giới đứng trước nhiều rủi ro, bất định: kết nối rộng hơn nhưng dễ tổn thương hơn; công nghệ tiến bộ hơn nhưng rủi ro lạm dụng lớn hơn; phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc hơn nhưng cũng dễ bị biến thành công cụ gây sức ép hơn.

Trong khi các quốc gia đều nói về hoà bình, ổn định và hợp tác, môi trường chiến lược lại gia tăng nghi kỵ, phân mảnh và cạnh tranh thiếu kiểm soát.

Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng các nước cần thống nhất và triển khai một tầm nhìn chung để đảm bảo hòa bình, lòng tin và phát triển, đồng thời nâng cao năng lực ngăn ngừa khủng hoảng từ sớm từ xa.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh thông điệp trung tâm: trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, các nước cần chủ động kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển thay vì chỉ phản ứng bị động trước khủng hoảng.

Ba cuộc khủng hoảng lớn

Tổng Bí thư Chủ tịch nước cho rằng thế giới hiện đối mặt đồng thời ba cuộc khủng hoảng lớn:

Khủng hoảng trật tự quốc tế: luật pháp quốc tế và các cam kết đa phương bị suy yếu, cạnh tranh nước lớn gia tăng, xuất hiện xu hướng “cá lớn nuốt cá bé”, cưỡng ép kinh tế - công nghệ - an ninh và nguy cơ dùng sức mạnh để áp đặt lợi ích.

"Trong một môi trường như vậy, các quốc gia, nhất là các quốc gia vừa và nhỏ, phải đối mặt với sức ép chọn phe, sự cưỡng ép về kinh tế, công nghệ, tài chính và an ninh; đồng thời những không gian kết nối như biển và đại dương, không gian mạng, chuỗi cung ứng, hạ tầng số, tuyến cáp dữ liệu lại có nguy cơ trở thành không gian cạnh tranh" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

"Những căng thẳng gần đây tại các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông cho thấy xung đột tại một điểm nóng có thể nhanh chóng tác động đến thương mại, năng lượng, logistics và đời sống kinh tế- xã hội của nhiều khu vực khác nhau trên phạm vi toàn cầu".

Khủng hoảng mô hình phát triển: toàn cầu hóa và chuỗi cung ứng đang chịu áp lực lớn từ tăng trưởng chậm, nợ công, biến đổi khí hậu, cạnh tranh công nghệ và xu hướng sử dụng thương mại, tài chính, năng lượng, dữ liệu như công cụ gây sức ép.

“Đối với rất nhiều quốc gia, phát triển không phải là lựa chọn thứ yếu đặt sau an ninh. Phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững. Nếu quá trình phát triển bị gián đoạn, nếu các nước đang phát triển bị thu hẹp cơ hội vươn lên, thì sự "tròng trành" về kinh tế rất dễ chuyển hoá thành bất ổn về xã hội, chính trị và thậm chí bất định về chiến lược” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Khủng hoảng lòng tin chiến lược: các quốc gia ngày càng nhìn nhau bằng sự nghi kỵ, khiến nguy cơ hiểu lầm, tính toán sai lầm và leo thang xung đột tăng lên, đặc biệt trong bối cảnh AI, dữ liệu lớn và công nghệ quân sự phát triển nhanh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý: “Lòng tin chiến lược không phải là xoá bỏ khác biệt hay phủ nhận cạnh tranh. Điều cốt lõi là quản trị khác biệt trong khuôn khổ luật lệ, làm cho cạnh tranh có giới hạn, có trách nhiệm và có thể dự báo. Một trật tự khu vực bền vững không thể được xây dựng trên nỗi sợ thường trực và sự thiếu tin cậy lẫn nhau”.

Theo nhà lãnh đạo Việt Nam, châu Á - Thái Bình Dương là nơi hội tụ rõ nhất các thách thức này nhưng cũng có thể trở thành nơi khởi phát giải pháp, nhờ lợi ích chung về hòa bình và vai trò trung tâm của ASEAN.

6 định hướng để kiến tạo khu vực

Trước những khủng hoảng mà khu vực và thế giới đang đối mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 6 định hướng để cùng nhau kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương hoà bình, ổn định, phát triển, tự cường và có năng lực giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa.

Thứ nhất, củng cố luật pháp quốc tế và đối thoại để giảm thiểu rủi ro, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Về Biển Đông, ập trường của Việt Nam là nhất quán, rõ ràng và có nguyên tắc. Việt Nam ủng hộ giải quyết mọi tranh chấp và bất đồng bằng biện pháp hoà bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.

Thứ hai, xây dựng cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm, tránh để Đông Nam Á trở thành nơi đối đầu giữa các khối.

Thứ ba, đặt an ninh con người và khả năng chống chịu xã hội vào trung tâm của an ninh bền vững, thay vì chỉ dựa vào chạy đua quân sự.

“Bất ổn hôm nay không chỉ đến từ xung đột quân sự mà còn từ những đứt gãy trong đời sống phát triển. Vì vậy, củng cố quốc phòng là nhu cầu chính đáng, nhưng an ninh bền vững không thể chỉ dựa vào sức mạnh quân sự, càng không thể được xây bằng chạy đua vũ trang hoặc bằng cách làm gia tăng bất an phát triển cho nước khác” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

“Một khi hợp tác mang lại sự bảo đảm an toàn, sinh kế và nâng cao đời sống của người dân, lòng tin chiến lược sẽ được củng cố và bồi đắp”.

Thứ tư, thiết lập chuẩn mực trách nhiệm đối với AI, công nghệ số và công nghiệp quốc phòng để tránh lạm dụng công nghệ gây bất ổn hoặc xung đột.

Thứ năm, cần củng cố nền tảng xã hội và khả năng chống chịu; bảo vệ không gian thông tin và nâng cao nhận thức, chống tin giả, thao túng thông tin và phân cực xã hội nhằm duy trì đồng thuận và lòng tin trong xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Một xã hội có khả năng phân biệt đúng sai, giữ được đồng thuận trước biến động và không bị dẫn dắt bởi sợ hãi, thù hận hay thao túng sẽ là nền tảng quan trọng của an ninh bền vững”.

Thứ sáu, tăng cường ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian để xử lý căng thẳng từ sớm, tránh khủng hoảng leo thang thành xung đột.

Lựa chọn của Việt Nam

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng gửi thông điệp tới các nước lớn rằng châu Á-Thái Bình Dương là không gian mở, mọi quốc gia có lợi ích chính đáng đều có thể đóng góp cho hoà bình, ổn định và phát triển. Khu vực hoan nghênh sự hiện diện “minh bạch, có trách nhiệm”, tôn trọng luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của ASEAN, đồng thời nhấn mạnh cạnh tranh là tất yếu nhưng phải có giới hạn và tự kiềm chế.

Kết luận, bài phát biểu khẳng định Việt Nam lựa chọn con đường hòa bình, hợp tác, thượng tôn luật pháp quốc tế, giảm thiểu rủi ro và tăng cường lòng tin chiến lược, đồng thời sẵn sàng cùng các nước xây dựng một châu Á - Thái Bình Dương ổn định, an toàn và thịnh vượng hơn.

"Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình bằng chính lịch sử của mình, hiểu giá trị của phát triển bằng chính hành trình Đổi mới và hội nhập của mình. Từ trải nghiệm ấy, Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng lợi ích quốc gia của chúng tôi gắn bó chặt chẽ với hoà bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.

Đóng góp cho hoà bình khu vực cũng là bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Mở rộng hợp tác, giảm thiểu rủi ro và kết nối các lợi ích chính đáng cũng chính là cách Việt Nam thực hiện trách nhiệm của mình đối với cộng đồng quốc tế" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói trong phần kết luận bài phát biểu.

×