Tổng thư ký Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam: Trí tuệ nhân tạo khiến máy móc nông nghiệp vận hành tối ưu hơn

-Thưa ông, cơ giới hóa nông nghiệp là câu chuyện đã được nhắc đến nhiều năm, nhưng thực tế triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Theo ông, đâu là khó khăn lớn nhất hiện nay?

Có thể nói, cơ giới hóa nông nghiệp Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình quan trọng. Khó khăn lớn nhất từ trước đến nay vẫn là sự manh mún của đất đai. Khi diện tích canh tác bị chia nhỏ, việc đưa các loại máy móc công suất lớn vào đồng ruộng trở nên lãng phí và kém hiệu quả.

Tuy nhiên, tin vui là những khó khăn này đang dần được tháo gỡ. Nhờ các chính sách dồn điền đổi thửa và sự hình thành của các hợp tác xã (HTX) kiểu mới, chúng ta đang tạo ra các không gian sản xuất đủ lớn.

Bên cạnh đó, nhận thức của người nông dân về việc áp dụng khoa học kỹ thuật đã thay đổi rõ rệt. Họ không còn xem máy móc là công cụ hỗ trợ đơn thuần, mà coi đó là chìa khóa để cạnh tranh về giá thành và chất lượng.

-Ông thường nhấn mạnh rằng "cơ giới hóa phải gắn với thực tiễn", ông có thể chia sẻ rõ hơn về quan điểm này?

Đúng vậy, công nghệ dù hiện đại đến đâu mà không phù hợp với đặc thù thổ nhưỡng, tập quán canh tác và khả năng tài chính của nông dân Việt Nam thì cũng khó tồn tại. Chúng ta không thể mang nguyên mô hình của các nước phương Tây áp vào những vùng trũng ven biển hay đồi núi phía Bắc.

Cơ giới hóa thực tiễn là phải "đo ni đóng giày" cho từng loại cây trồng, từng vùng địa lý và đặc biệt là phải giải quyết được bài toán kinh tế cho người sản xuất.

-Gần đây, việc giới thiệu công nghệ AI vào nông nghiệp đang thu hút sự quan tâm lớn. Ông kỳ vọng gì vào sự kết hợp giữa cơ khí truyền thống và trí tuệ nhân tạo? Khi có AI tham gia, bộ mặt của cơ giới hóa sẽ thay đổi ra sao, thưa ông?

Đây chính là thế mạnh mà chúng tôi đang kỳ vọng, nếu cơ khí truyền thống giải phóng sức cơ bắp cho nông dân, thì AI sẽ cung cấp "bộ não" để máy móc vận hành tối ưu hơn.

Trước đây, cơ giới hóa nghĩa là nông dân vẫn phải ngồi trên máy cày, máy gặt hàng giờ liền dưới trời nắng gắt, tuy đỡ tốn sức chân tay nhưng vẫn vô cùng mệt mỏi. Khi AI xuất hiện, nó làm cho các cỗ máy vô tri thành các thiết bị tự hành thông minh.

Nông dân sẽ thực sự được giải phóng sức lao động, công việc đồng áng trở nên "nhẹ gánh" và nhàn hạ hơn rất nhiều. Họ chỉ cần ngồi trong bóng mát, theo dõi và điều khiển mọi hoạt động qua màn hình điện thoại thông minh.

Hiện nay, việc ứng dụng AI không còn quá xa xỉ, hãy nhìn vào các thiết bị bay không người lái (drone) tích hợp AI. Chúng không chỉ phun thuốc đại trà như trước mà có thể tự động quét, phân tích tình trạng sức khỏe từng gốc cây, từ đó chỉ phun đúng liều lượng tại những vùng bị bệnh. Điều này giúp tiết kiệm đến 30-40% lượng hóa chất, vừa bảo vệ sức khỏe người trồng, vừa giữ gìn môi trường sinh thái.

Hay như các hệ thống tưới tiêu thông minh tích hợp AI, chúng biết tự động phân tích dữ liệu thời tiết và độ ẩm của đất để đưa ra lượng nước tưới chính xác đến từng mililit. Máy móc tự học, tự vận hành giúp giảm thiểu tối đa sai sót của con người, đảm bảo nông sản đồng đều về chất lượng.

-Để những công nghệ thông minh này thực sự đi vào đời sống và phát huy hết hiệu quả, mô hình "cánh đồng mẫu lớn" đóng vai trò như thế nào?

Cánh đồng mẫu lớn chính là sân chơi của nông nghiệp công nghệ cao. AI và máy móc tự hành cần dữ liệu lớn (Big Data) và không gian vận hành ổn định, không bị ngắt quãng bởi các bờ thửa.

Phát triển cánh đồng mẫu lớn không chỉ giúp đồng bộ hóa các khâu từ làm đất đến thu hoạch mà còn giúp kiểm soát chặt chẽ quy trình chất lượng, tạo ra sản lượng lớn phục vụ xuất khẩu. Đây là điều kiện tiên quyết để cơ giới hóa đồng bộ đạt hiệu quả tối ưu.

-Một vấn đề đau đáu bấy lâu nay là giá trị nông sản Việt vẫn còn thấp, hay gặp cảnh giải cứu. Cơ giới hóa đóng vai trò gì trong khâu chế biến để thay đổi thực trạng này?

Chúng ta không thể mãi xuất khẩu thô, chế biến sâu là hướng đi bắt buộc. Hội Cơ khí Nông nghiệp đang khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào dây chuyền hậu thu hoạch như sấy lạnh, đóng gói tự động, chiết xuất...

Khi nông sản được chế biến sâu, giá trị có thể tăng gấp 5, thậm chí 10 lần. Cơ giới hóa lúc này không chỉ nằm ở ngoài đồng mà phải hiện diện mạnh mẽ trong các nhà máy. Việc làm chủ công nghệ chế biến giúp chúng ta chủ động về thời gian bảo quản, giảm bớt áp lực phải bán đổ bán tháo ngay sau khi thu hoạch, từ đó tháo gỡ tận gốc bài toán "được mùa mất giá".

-Xin cảm ơn ông!

×