TPBank ứng dụng AI nhận diện hành vi bất thường, cảnh báo sớm giao dịch có nguy cơ gian lận

Sự kiện "Ngày chuyển đổi số ngành Ngân hàng" diễn ra trong hai ngày 18 - 19/8/2026, tại Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Xô, Hà Nội với chủ đề "Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên Dữ liệu và AI", có sự tham dự của lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, các Bộ, ngành cùng đông đảo đại diện từ các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp công nghệ. Sự kiện bám sát tinh thần Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị; đồng thời cụ thể hóa định hướng của Chính phủ về phát triển kinh tế số, trong đó dữ liệu được xác định là tài nguyên chiến lược và AI là động lực mới cho tăng trưởng.

Tại không gian đổi mới sáng tạo này, giải pháp ứng dụng công nghệ thông minh của TPBank đã thu hút sự chú ý nhờ giải quyết trực diện bài toán bảo mật. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để ngân hàng có thể nhận diện nguy cơ gian lận ngay cả khi giao dịch được thực hiện bởi chính khách hàng và đã vượt qua các bước xác thực thông thường?

Khi giao dịch hợp lệ về kỹ thuật vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro

Hiện nay, thách thức lớn nhất đối với công tác bảo mật của ngành ngân hàng là sự thay đổi căn bản trong phương thức hoạt động của tội phạm công nghệ. Đáng lo ngại hơn, thay vì tấn công vào các rào cản kỹ thuật của hệ thống vốn được bảo vệ nghiêm ngặt, kẻ gian ngày nay tập trung tấn công trực tiếp vào con người thông qua các kịch bản thao túng tâm lý tinh vi. Trong nhiều kịch bản lừa đảo, khách hàng bị dẫn dắt bởi các cuộc gọi, tin nhắn hoặc kịch bản giả mạo để tự thực hiện giao dịch. Khi đó, giao dịch vẫn có thể chứa đầy đủ OTP, xác thực sinh trắc học và các yếu tố bảo mật cần thiết. Nói cách khác, giao dịch có thể hợp lệ về mặt kỹ thuật nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro gian lận về mặt hành vi.

Để chủ động giải quyết khoảng trống rủi ro này ngay tại thời điểm phát sinh, TPBank đã thay đổi cách tiếp cận: thay vì chỉ xem xét gian lận như một giao dịch bất thường đơn lẻ, hệ thống phân tích cả chuỗi hành vi và bối cảnh giao dịch để nhận diện sớm những dấu hiệu rủi ro. TPBank đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số để ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và hệ thống phân tích thời gian thực nhằm nâng cao năng lực nhận diện nguy cơ từ sớm. Bằng việc phân tích hành vi và chấm điểm rủi ro dựa trên nhiều yếu tố như thiết bị đăng nhập, thông tin tài khoản nhận hay ngữ cảnh thời gian giao dịch, AI hỗ trợ phát hiện kịp thời các chuỗi thao tác bất thường.

Ví dụ, khi hệ thống nhận diện một tài khoản vừa thay đổi thiết bị đăng nhập đột xuất và ngay lập tức chuyển một số tiền lớn đến một tài khoản lạ chưa từng có lịch sử giao dịch trước đây, chuỗi hành vi rủi ro cao này sẽ lập tức kích hoạt cơ chế “điểm dừng thông minh”. Thay vì chỉ bổ sung thêm một lớp xác thực thông thường, cơ chế này yêu cầu các bước xác thực bảo mật nâng cao như xuất trình CCCD và đối chiếu sinh trắc học khuôn mặt dựa trên dữ liệu gốc. Cơ chế này vừa tạo thêm một lớp bảo vệ mạnh mẽ, vừa tạo ra một khoảng nghỉ cần thiết giúp khách hàng có thêm thời gian để bình tĩnh kiểm tra kỹ lưỡng

Lá chắn liên thông dữ liệu mang lại hiệu quả thực tế

Trước các kịch bản gian lận trực tuyến tinh vi và biến đổi liên tục, nỗ lực đơn lẻ của một ngân hàng là không đủ. Nhằm hiện thực hóa định hướng phối hợp liên ngành, TPBank đã kết nối trực tiếp với hệ thống SIMO và danh sách cảnh báo, chặn giao dịch từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an. Việc liên thông này giúp đồng bộ dữ liệu cảnh báo trên toàn bộ các kênh giao dịch của ngân hàng. Nhờ đó, hệ thống có thể tự động hiển thị các cảnh báo trực quan ngay trên màn hình trước khi khách hàng hoàn tất giao dịch nếu phát hiện tài khoản nhận có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, giả mạo.

Tính đến nay, giải pháp tự động liên thông này đã kịp thời phát đi cảnh báo cho gần 52.000 giao dịch đáng ngờ và hỗ trợ tạm thời ngăn chặn thành công gần 300 tỷ đồng có nguy cơ bị chiếm đoạt. Cơ chế này không chỉ góp phần trực tiếp bảo vệ an toàn tài sản của người dùng mà còn hỗ trợ cơ quan chức năng hiệu quả trong việc cắt đứt chuỗi luân chuyển dòng tiền của các đối tượng lừa đảo công nghệ cao.

Ghi nhận kết quả vượt trội, mới đây, TPBank vinh dự là 1 trong 4 ngân hàng thương mại được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Công an về thành tích xuất sắc đột xuất trong triển khai các giải pháp phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.

Chia sẻ về định hướng ứng dụng công nghệ tại TPBank, ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank, cho rằng giá trị của AI trong ngân hàng không chỉ nằm ở khả năng xử lý dữ liệu hay tự động hóa, mà quan trọng hơn là công nghệ phải tạo ra giá trị thiết thực cho khách hàng. “Tại TPBank, công nghệ tiên tiến nhất phải phục vụ cho mục tiêu nhân văn nhất: bảo vệ sự an tâm của khách hàng. Trong phòng chống gian lận, AI giúp chúng tôi nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hành vi và tạo ra các chốt chặn an toàn trước khi rủi ro trở thành tổn thất. Gìn giữ niềm tin của khách hàng chính là nền tảng vững chắc làm nên uy tín của ngân hàng.”

Với cách tiếp cận này, AI tại TPBank không đơn thuần là một công nghệ phía sau hệ thống ngân hàng số. AI đang được đưa vào những bài toán cụ thể của hoạt động ngân hàng, trong đó có nhận diện hành vi bất thường, phòng chống gian lận và bảo vệ tài sản khách hàng. Từ xác thực giao dịch đến phân tích hành vi, từ dữ liệu nội bộ đến dữ liệu cảnh báo liên thông, TPBank đang từng bước chuyển từ “xác thực giao dịch” sang “hiểu rủi ro phía sau giao dịch”. Đây là hướng tiếp cận trong đó công nghệ được sử dụng không chỉ để làm ngân hàng thông minh hơn, mà còn để tạo ra một môi trường giao dịch số an toàn và đáng tin cậy hơn cho khách hàng.

×