TP.HCM đang có hai lợi thế lớn chưa từng có, làm gì để tận dụng cơ hội này?

Tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP.HCM” diễn ra chiều 13/3, TS. Trần Du Lịch - Chủ tịch Hội đồng tư vấn triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội tại TP.HCM - đã đưa ra những nhận định quan trọng về lộ trình phát triển của đầu tàu kinh tế cả nước.

Tăng trưởng và kỳ vọng quy mô 830 tỷ USD cùng áp lực dân số già

Theo TS. Trần Du Lịch, nếu duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10% trong hai thập kỷ tới, quy mô kinh tế (tức GRDP) của TP.HCM có thể đạt khoảng 830 tỷ USD vào năm 2045, tiệm cận các đô thị lớn trong khu vực. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần nhanh chóng chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tận dụng cơ chế đặc thù và tập trung đầu tư vào hạ tầng chiến lược, kinh tế số và năng lượng sạch.

Theo nhận định của ông, những biến động toàn cầu liên quan đến năng lượng, lạm phát và địa chính trị đang tạo áp lực lên nhiều nền kinh tế trên thế giới. Trong lịch sử, thế giới từng chứng kiến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 khiến kinh tế toàn cầu rơi vào tình trạng “lạm phát đình trệ” vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng thấp.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay có nhiều điểm khác. Khủng hoảng năng lượng không chỉ liên quan đến dầu mỏ mà còn bao gồm khí đốt, năng lượng tái tạo và chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh.

Ông Lịch lưu ý: “Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn như khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 hay đại dịch COVID-19. Thực tế cho thấy khả năng ứng phó ngắn hạn của Việt Nam là rất tốt”.

Theo ông, các công cụ ứng phó với biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát hay giá năng lượng chủ yếu thuộc thẩm quyền điều hành của Chính phủ. Trong khi đó, vai trò của địa phương đặc biệt như TP.HCM (đầu tàu kinh tế của cả nước) là cần tập trung nhiều hơn vào chiến lược phát triển dài hạn.

Theo ước tính của ông, nếu TP.HCM duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP khoảng 10% mỗi năm trong 20 năm tới, quy mô kinh tế thành phố có thể đạt khoảng 830 tỷ USD vào năm 2045. Khi đó, với quy mô dân số khoảng 17-18 triệu người, thu nhập bình quân đầu người của TP.HCM có thể đạt khoảng 50.000 USD.

“Nếu duy trì tăng trưởng bình quân khoảng 10% trong thời gian dài, quy mô kinh tế của TP.HCM sẽ tăng rất nhanh. Năm 2025, GRDP của Thành phố đạt 123,5 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng này, đến năm 2035 có thể đạt khoảng 310 tỷ USD, và đến năm 2045 có thể lên tới khoảng 830 tỷ USD”, ông Lịch cho biết.

TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM. Ảnh: Ban tổ chức

Quy mô này tương đương với quy mô của nhiều đô thị lớn trong khu vực và sẽ đưa TP.HCM trở thành một trung tâm kinh tế có tầm ảnh hưởng. Tuy nhiên, TS Lịch nhấn mạnh thách thức lớn nhất không phải là đạt mức tăng trưởng cao trong một năm, mà là duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong nhiều năm liên tiếp.

Ông cũng đề cập đến áp lực về già hóa dân số tại Việt Nam. Bởi vì theo ông, Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng chỉ còn khoảng 10-15 năm trong giai đoạn “dân số vàng” để thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ.

TS Lịch cho biết: “Nếu trong 10 năm tới TP.HCM không tận dụng được cơ hội này để bứt phá thì sau đó sẽ rất khó đạt được mục tiêu phát triển như kỳ vọng”.

TS Lịch cũng cho rằng TP.HCM đang có hai lợi thế lớn chưa từng có trước đây.

Thứ nhất là nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông đang được Trung ương ưu tiên. Nhiều dự án kết nối vùng, cao tốc và vành đai đang được triển khai, dự kiến sẽ tạo ra thay đổi lớn trong vài năm tới. Thứ hai là cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh mẽ thông qua các chính sách và nghị quyết đặc thù dành cho TP.HCM.

TS. Trần Du Lịch nhận định: “Có thể nói chưa bao giờ Thành phố có nhiều cơ chế thuận lợi như hiện nay. Vấn đề là chúng ta có tận dụng được cơ hội này hay không”.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng như thế nào?

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian dài, TP. HCM cần chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, theo TS. Trần Du Lịch.

Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của TP.HCM chủ yếu dựa vào mở rộng vốn đầu tư và lao động. Tuy nhiên, trong giai đoạn tới cần chuyển sang tăng trưởng dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ, ông kiến nghị.

Ông cũng đề xuất TP.HCM cần nghiên cứu mô hình tăng trưởng “hai tốc độ”. Theo đó, các ngành công nghiệp và dịch vụ truyền thống có thể duy trì mức tăng trưởng ổn định, trong khi các lĩnh vực mới như công nghệ cao, kinh tế số, tài chính quốc tế và đổi mới sáng tạo cần được thúc đẩy với tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Bên cạnh đó, TP.HCM cần tập trung vào ba trụ cột quan trọng. Thứ nhất là cải thiện môi trường đầu tư và thể chế kinh tế, tận dụng các cơ chế đặc thù để xây dựng những chính sách cụ thể, phù hợp với từng lĩnh vực phát triển.

Thứ hai là đầu tư vào hạ tầng chiến lược, bao gồm hệ thống giao thông, cảng biển, cảng hàng không và hạ tầng logistics. Theo ông, chi phí logistics hiện vẫn chiếm tỷ trọng khá cao trong hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, TP.HCM cần phải nỗ lực cắt giảm chi phí logistics để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ ba là đầu tư mạnh vào hạ tầng số và năng lượng sạch, hai yếu tố nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong nền kinh tế.

TS Lịch cũng lưu ý: Trong quá trình xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển, TP.HCM cần đồng thời xây dựng chương trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Chương trình này cần xác định rõ các định hướng phát triển, không gian đô thị, cơ cấu ngành và mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

×