TP.HCM đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng vật liệu xây dựng cho loạt dự án trọng điểm

Nhiều dự án đứng trước nguy cơ chậm tiến độ

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, năm 2026 và giai đoạn 2027 - 2030, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình hạ tầng, giao thông, nhà ở và dự án đầu tư công trên địa bàn thành phố tăng rất cao. Riêng năm 2026, TP.HCM cần hơn 28 triệu m³ đá xây dựng, gần 15,6 triệu m³ cát xây dựng, khoảng 52,9 triệu m³ cát san lấp và 23,7 triệu m³ đất san lấp.

Trong giai đoạn 2027 - 2030, tổng nhu cầu còn lớn hơn nhiều, với hơn 79 triệu m³ đá xây dựng, 61,6 triệu m³ cát xây dựng và gần 178 triệu m³ cát san lấp, chưa kể khối lượng lớn phục vụ các dự án đặc thù như khu đô thị lấn biển Cần Giờ.

Sở Xây dựng nhận định, nhu cầu vật liệu tăng mạnh xuất phát từ việc đồng loạt triển khai các dự án giao thông trọng điểm, công trình chống ngập, chỉnh trang đô thị và chương trình phát triển nhà ở. Điều này tạo áp lực rất lớn lên nguồn cung vật liệu trong bối cảnh tài nguyên trên địa bàn thành phố hạn chế.

Theo Sở Xây dựng, trong khi đá xây dựng cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu nếu tháo gỡ vướng mắc pháp lý và cho phép nâng công suất mỏ theo Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP, thì cát xây dựng và cát san lấp lại là điểm nghẽn lớn nhất.

Cụ thể, năm 2026, tổng nguồn cát xây dựng có thể huy động tối đa chỉ đạt khoảng 6 triệu m³, tương đương chưa đến 40% nhu cầu. Đối với cát san lấp, TP.HCM hầu như không có mỏ cung cấp, nguồn chủ yếu đến từ nạo vét sông Sài Gòn và sông Đồng Nai với khối lượng rất hạn chế.

Nguyên nhân thiếu hụt được Sở Xây dựng chỉ rõ là do thành phố không tự chủ được nguồn cát, phải phụ thuộc vào các địa phương lân cận; nhiều mỏ đang tạm ngưng hoạt động vì vướng thủ tục đất đai, môi trường; nhu cầu tập trung cao vào một số thời điểm khiến nguồn cung không kịp đáp ứng. Ngoài ra, tình trạng bán qua trung gian, chi phí vận chuyển lớn cũng đẩy giá vật liệu tăng cao.

Nâng công suất mỏ, vật liệu thay thế và điều phối liên vùng

Trước nguy cơ thiếu hụt kéo dài, Sở Xây dựng TP.HCM đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trọng tâm là đẩy nhanh triển khai Đề án phát triển vật liệu xây dựng TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn 2050, xây dựng cơ sở dữ liệu tổng thể về các mỏ vật liệu trong và ngoài địa bàn để chủ động điều phối nguồn cung.

Thành phố cũng kiến nghị tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các mỏ đang tạm ngưng, cho phép nâng công suất khai thác đối với các mỏ đủ điều kiện; tăng cường phối hợp với Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và các tỉnh ĐBSCL để bổ sung nguồn cát, đất san lấp.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng đề xuất mở rộng sử dụng vật liệu thay thế như cát biển đã qua sàng rửa, tro xỉ nhiệt điện, đá nghiền; áp dụng các giải pháp thiết kế tiết kiệm vật liệu như cầu cạn, cọc xi măng đất, công nghệ gia cố bùn. Đồng thời, tăng cường quản lý giá, kiểm soát đầu cơ, thổi giá vật liệu xây dựng.

Theo Sở Xây dựng, nếu các giải pháp trên được triển khai đồng bộ và kịp thời, TP.HCM có thể từng bước tháo gỡ cơn khát vật liệu xây dựng, bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm, tránh nguy cơ đội vốn và ách tắc đầu tư công trong những năm tới.

Trong một cuộc họp mới đây với lãnh đạo TP.HCM, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM Nguyễn Toàn Thắng cho biết, năm 2026 nhu cầu đá xây dựng khoảng trên 28 triệu m³, khả năng đáp ứng khoảng 23 triệu m³ trong khi trữ lượng thực tế còn lớn hơn. Trong quý I/2026, thành phố sẽ hoàn thành đấu giá 5 mỏ đá, đề nghị có cơ chế cấp phép sớm để đưa ngay vào khai thác phục vụ các dự án trọng điểm. Đối với cát, tổng nguồn quản lý khoảng 67 triệu m³, hiện mới huy động được hơn 3 triệu m³. Sở đề xuất cho phép nạo vét suối, hồ và các tuyến sông chính; phần thiếu hụt sẽ bổ sung từ nguồn ngoài. Nhu cầu đất san lấp năm 2026 khoảng 23 triệu m³, hiện mới đáp ứng được 12 triệu m³.

×