TPHCM thiếu hơn 17.000 phòng học: Đâu là những phường, xã đang "oằn mình" gánh học sinh?

Những điểm nóng thiếu hụt trường lớp

Theo Sở GDĐT TPHCM, với tổng số hơn 2,5 triệu học sinh các bậc học , TPHCM (sau khi sáp nhập) hiện là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu xây dựng mạng lưới trường lớp giai đoạn 2026-2030, thành phố cần bổ sung thêm tổng cộng 17.483 phòng học. Trong đó, bậc mầm non cần 434 phòng , tiểu học cần 4.755 phòng, trung học cơ sở (THCS) cần 6.242 phòng và trung học phổ thông (THPT) cần 6.052 phòng.

Sự phân bổ mạng lưới trường lớp hiện nay không đồng đều, dẫn đến tình trạng có 5 địa phương (gồm phường Tân Sơn, phường Tây Nam, phường Phú Thuận, xã Phước Thành, xã Thạnh An) không có trường THCS công lập. Dù 3 trong số 5 địa phương này đã có trường phổ thông nhiều cấp học trực thuộc Sở, phường Tân Sơn và phường Phú Thuận vẫn hoàn toàn "trắng" trường cấp hai.

Qua rà soát, Sở GDĐT TPHCM cho biết toàn thành phố hiện có 42 phường, xã trọng điểm đang chịu áp lực cực kỳ lớn về hạ tầng giáo dục. Ở bậc mầm non, phường Tân Sơn thiếu hụt kỷ lục với 230 phòng. Tại bậc tiểu học, hàng loạt địa phương khuyết trên 100 phòng như phường Trung Mỹ Tây (192 phòng), phường Tam Bình (186 phòng), phường Phú Thọ Hòa (175 phòng); khu vực Bình Dương (cũ) cũng ghi nhận phường An Phú và phường Tân Khánh cùng thiếu 144 phòng.

Áp lực sĩ số đè nặng nhất lên bậc trung học. Ở cấp THCS, phường Phú Thọ Hòa thiếu tới 284 phòng, phường Tân Khánh thiếu 205 phòng và xã Bà Điểm thiếu 198 phòng. Ở cấp THPT, phường Tân Hiệp đứng đầu danh sách thiếu hụt với 268 phòng, theo sau là phường Đông Hưng Thuận (242 phòng) và phường Thới An (226 phòng). Thực trạng một địa phương thiếu hàng trăm phòng, hoặc thiếu đồng thời ở nhiều cấp học khác nhau đang gây ra khó khăn rất lớn cho công tác phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh hàng năm.

Vì sao trường lớp luôn trong cảnh "mặc áo chật"?

Gia tăng dân số cơ học là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến quá tải cục bộ. Mỗi năm, số lượng học sinh tăng cơ học tại thành phố dao động từ 50.000 đến 60.000 em. Tỷ lệ học sinh không có thường trú tại TPHCM chiếm khoảng 24%.

Làn sóng đô thị hóa nhanh và sự tập trung của các khu công nghiệp, khu chế xuất khiến dân số tăng vọt tại một số địa bàn thuộc TPHCM (trước đây) như khu vực Gò Vấp, Quận 12 (trước đây), Hóc Môn, Bình Chánh và khu vực Bình Dương (trước đây). Sự mất cân đối thể hiện rõ qua số liệu: bình quân toàn thành phố đạt khoảng 277 phòng học/10.000 dân, nhưng khu vực Bình Dương (trước đây) chỉ đạt khoảng 200 phòng, thấp hơn rất nhiều so với định hướng chung.

Bên cạnh đó, Sở GDĐT TPHCM cũng cho rằng, trong khi nhu cầu chỗ học tăng cao, quỹ đất sạch dành cho đầu tư phát triển hệ thống trường lớp lại gần như không còn.

Hầu hết các vị trí được quy hoạch trên đất hiện trạng đều vướng mắc thủ tục bồi thường giải phóng mặt bằng, hoặc đất công chưa được bàn giao. Thêm vào đó, việc quy hoạch đô thị cũng bộc lộ bất cập khi nhiều chủ đầu tư các khu đô thị mới, khu dân cư chưa thực hiện đầy đủ, nghiêm túc trách nhiệm xây dựng trường học đồng bộ theo quy hoạch được duyệt.

Điểm nghẽn cuối cùng nằm ở bài toán xã hội hóa. Dù nguồn lực đầu tư công có hạn, các chính sách thu hút nhà đầu tư bên ngoài xây dựng trường học vẫn chưa được khai thông.

Theo rà soát tình hình triển khai các dự án kêu gọi đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) trong lĩnh vực giáo dục, đến nay thành phố vẫn chưa thu hút được nhà đầu tư nào tham gia. Nguyên nhân chính là do mô hình PPP trong giáo dục còn mới mẻ, chưa có tiền lệ, các quy định liên quan đến kinh phí đầu tư, thời gian thu hồi vốn, thủ tục hành chính và pháp lý đất đai vẫn chưa cụ thể, gây e ngại cho nhà đầu tư.

×