TPHCM tính dùng cát biển, cát nghiền thay cát tự nhiên: Thị trường vật liệu xây dựng đứng trước cuộc dịch chuyển lớn

Trong bối cảnh hàng loạt công trình hạ tầng, nhà ở và dự án đầu tư công tại TPHCM bước vào giai đoạn tăng tốc, áp lực thiếu hụt cát xây dựng đang ngày càng hiện hữu. Giá cát liên tục biến động, nguồn cung khan hiếm khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng phải xoay xở tìm vật liệu thay thế để giữ tiến độ công trình. Trước thực tế này, TPHCM bắt đầu tính đến bài toán dài hạn sử dụng cát biển, cát nghiền và tái chế vật liệu xây dựng để giảm phụ thuộc vào cát tự nhiên.

Theo chỉ đạo mới của UBND TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao khảo sát, quy hoạch và đề xuất các mỏ cát biển có thể khai thác làm nguồn vật liệu thay thế cát tự nhiên. Thành phố định hướng hình thành nguồn “dự trữ chiến lược”, có thể kích hoạt ngay khi thị trường thiếu hụt nguồn cung.

Đáng chú ý, TPHCM cũng nghiên cứu cơ chế giao cho các nhà đầu tư chiến lược hoặc doanh nghiệp đủ năng lực triển khai dự án rửa cát biển để cung ứng cho các công trình đầu tư công. Song song đó là việc nâng công suất các mỏ đá xây dựng nhằm tăng sản lượng cát nghiền thay thế cát sông.

TPHCM đang đẩy mạnh tìm giải pháp thay thế cát tự nhiên nhằm đảm bảo nguồn cung cho các công trình hạ tầng và nhà ở giai đoạn tới. Ảnh: Gia Linh

Động thái này cho thấy TPHCM đang chuẩn bị cho một giai đoạn mới của thị trường vật liệu xây dựng, khi nguồn cát tự nhiên ngày càng bị siết khai thác do áp lực môi trường và nguy cơ sạt lở.

Thực tế vài năm gần đây, giá cát xây dựng tại khu vực phía Nam liên tục tăng mạnh theo từng đợt khan hàng. Nhiều nhà thầu cho biết chi phí vật liệu đã trở thành yếu tố gây áp lực lớn lên tổng mức đầu tư, đặc biệt với các dự án hạ tầng giao thông và nhà ở quy mô lớn.

Giới chuyên gia đánh giá việc TPHCM thúc đẩy cát biển và cát nghiền không chỉ nhằm giải quyết bài toán nguồn cung trước mắt mà còn có thể tạo ra sự thay đổi cấu trúc cho toàn thị trường vật liệu xây dựng.

Nếu được chuẩn hóa về công nghệ xử lý và tiêu chuẩn kỹ thuật, cát biển sau tuyển rửa có thể trở thành nguồn vật liệu quy mô lớn phục vụ các công trình ven biển, khu đô thị lấn biển và hạ tầng giao thông. Trong khi đó, cát nghiền từ đá xây dựng được xem là giải pháp có tính ổn định hơn về lâu dài do chủ động được nguồn nguyên liệu.

Cùng với việc tìm nguồn vật liệu thay thế, UBND TPHCM cũng yêu cầu Sở Xây dựng theo dõi sát diễn biến giá vật liệu xây dựng, cập nhật và công bố giá định kỳ hằng tháng nhằm hạn chế biến động bất thường trên thị trường.

Thành phố đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu chủ động khảo sát thêm nguồn cát hợp pháp ngoài tỉnh hoặc nhập khẩu để đảm bảo tiến độ công trình. Các dự án mới phải tính toán lại giải pháp thiết kế, công nghệ thi công để giảm phụ thuộc vào vật liệu truyền thống đang thiếu hụt nguồn cung.

Một điểm đáng chú ý khác là TPHCM đang thúc đẩy đề án tái chế rác thải xây dựng. Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TPHCM được giao khẩn trương hoàn thiện đề án trong tháng 5/2026. Đây được xem là mắt xích quan trọng trong xu hướng phát triển vật liệu xây dựng tuần hoàn, giảm áp lực khai thác tài nguyên tự nhiên.

Các chuyên gia cho rằng nếu các giải pháp này được triển khai đồng bộ, thị trường vật liệu xây dựng phía Nam có thể xuất hiện làn sóng đầu tư mới vào công nghệ tuyển rửa cát biển, nghiền đá và tái chế vật liệu xây dựng.

Điều này không chỉ tác động đến ngành xây dựng mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường nhà ở. Khi nguồn vật liệu được chủ động và ổn định hơn, áp lực tăng chi phí đầu vào có thể được kiểm soát phần nào, góp phần hỗ trợ tiến độ triển khai các dự án bất động sản trong giai đoạn 2026-2030.

Tuy vậy, bài toán lớn nhất hiện nay vẫn là tiêu chuẩn kỹ thuật, chi phí xử lý và khả năng thương mại hóa quy mô lớn của các vật liệu thay thế. Nếu không có cơ chế đồng bộ từ quy hoạch mỏ, logistics, tiêu chuẩn xây dựng đến giá thành, việc thay thế cát tự nhiên sẽ khó tạo ra hiệu quả thực sự cho thị trường.

×