TP.HCM xây dựng vùng sản xuất thực phẩm an toàn: Cùng nông dân lập chuỗi nông sản vì sức khỏe cộng đồng (bài 1)

LTS: Từ những thửa ruộng, khu vườn, trang trại chăn nuôi đến bàn ăn của mỗi gia đình, hành trình của nông sản sạch đang được TP.HCM đặt trong một chuỗi liên kết dài hơn, chặt chẽ hơn.
Không chỉ hướng dẫn nông dân làm ra sản phẩm an toàn, thành phố còn hướng đến giải bài toán mà người sản xuất luôn trăn trở: Làm ra nông sản sạch rồi bán cho ai, bán như thế nào để có giá trị xứng đáng?

Giai đoạn 2026-2030, TP.HCM chính thức triển khai kế hoạch tuyên truyền, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn. Mục tiêu không chỉ là thay đổi nhận thức mà còn từng bước xây dựng nền sản xuất hiện đại, minh bạch và bền vững.

Đưa công nghệ xuống đồng ruộng, thay đổi cách làm của người nông dân

Làm nông sản an toàn không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu. Với người nông dân, đó là cả quá trình thay đổi thói quen sản xuất, từ việc sử dụng vật tư đầu vào đến ghi chép nhật ký canh tác và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Theo kế hoạch, nông dân sẽ được tập huấn, hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và công nghệ sinh học.

Trong chăn nuôi, các mô hình “4 không - 2 sạch” tiếp tục được lan tỏa. Trong trồng trọt và tiêu dùng, những nguyên tắc sản xuất an toàn cũng được đẩy mạnh.

Điểm đáng chú ý là công nghệ không còn là câu chuyện xa lạ chỉ dành cho các doanh nghiệp lớn. Từ chiếc điện thoại trên tay, người nông dân sẽ từng bước tiếp cận sổ nhật ký điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc, các ứng dụng IoT và AI.

Ông Huỳnh Văn Thông, một người nông dân tham gia nuôi vịt lấy trứng theo hướng an toàn chia sẻ, điều bà con mong muốn nhất không chỉ là được học thêm kỹ thuật mới, mà còn là có người đồng hành trong quá trình thay đổi.

“Làm theo tiêu chuẩn mới ban đầu có thể mất thời gian, phải ghi chép nhiều hơn, tuân thủ chặt chẽ hơn. Nhưng nếu sản phẩm được người tiêu dùng tin tưởng và có đầu ra ổn định thì nông dân sẵn sàng thay đổi”, ông Thông bày tỏ.

Giai đoạn 2026-2030, TP.HCM đặt mục tiêu tổ chức tới 249.500 lượt tập huấn kỹ thuật sản xuất, chế biến an toàn; đồng thời bồi dưỡng kỹ năng số cho ít nhất 11.500 nông dân. Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ chứng nhận VietGAP hoặc GlobalGAP cho 65 sản phẩm, cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi gắn với truy xuất nguồn gốc.

Những con số ấy cho thấy một hướng đi rõ ràng: sản xuất nông nghiệp không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống, mà phải từng bước được chuẩn hóa bằng kiến thức, công nghệ và dữ liệu.

Nông sản an toàn phải có nơi đến, nông dân mới yên tâm làm

Giảm nỗi lo đầu ra cho nông dân

Một mùa vụ được chăm sóc kỹ lưỡng, sản phẩm đạt chất lượng nhưng khi đưa ra thị trường lại phải cạnh tranh với hàng hóa không rõ nguồn gốc, không được phân biệt về giá trị, thì người nông dân khó có đủ động lực để kiên trì với con đường sản xuất sạch.

Bởi vậy, kế hoạch của TP.HCM không chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn kỹ thuật trên đồng ruộng.

Các hợp tác xã, hộ kinh doanh sẽ được hỗ trợ kết nối vào chuỗi thực phẩm an toàn, đăng ký mã số vùng trồng, vùng nuôi và tiếp cận các kênh thương mại điện tử. Thành phố cũng định hướng thí điểm một số hình thức giao dịch mới, trong đó có Sàn giao dịch thịt heo.

Song song đó, hệ thống cửa hàng “Nông sản an toàn” và chương trình chứng nhận “Tích xanh trách nhiệm" được kỳ vọng sẽ giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện những sản phẩm được sản xuất theo quy trình an toàn.

Với người nông dân, đây có thể là mắt xích quan trọng để sản phẩm sạch không còn bị trộn lẫn với những sản phẩm thiếu thông tin trên thị trường.

“Bà con chỉ mong làm ra hàng tốt thì người mua nhận biết được đó là hàng tốt. Nếu nông sản sạch có nơi tiêu thụ ổn định, giá bán hợp lý thì người dân sẽ mạnh dạn đầu tư và theo đuổi sản xuất lâu dài”, một nông dân chia sẻ.

TP.HCM cũng đặt mục tiêu tư vấn, hỗ trợ các chi hội, tổ hội nghề nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác nâng cao tiêu chuẩn sản xuất an toàn; trong đó kết nối ít nhất 7 hợp tác xã vào chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn. Từ các lớp tập huấn, những cuốn sổ nhật ký điện tử, chiếc mã QR cho đến các cửa hàng nông sản an toàn, TP.HCM đang hướng đến việc nối liền những mắt xích vốn lâu nay còn rời rạc.

Bên cạnh việc hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ, công tác giám sát cũng được đặt ra với yêu cầu chặt chẽ hơn. Thành phố dự kiến xây dựng các mô hình giám sát cộng đồng, kiểm tra cơ sở sản xuất và vận động 100% hộ hội viên cam kết thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm.

Khi người nông dân biết cách làm đúng, sản phẩm có thể truy xuất rõ ràng và thị trường có cơ chế nhận diện, tiêu thụ tương xứng, hành trình của nông sản sạch mới thực sự đi xa.

Bởi cuối cùng, để có một bữa ăn an toàn trên bàn của người dân thành phố, sự thay đổi phải bắt đầu từ chính nơi hạt giống được gieo xuống, con vật được nuôi lớn và từ niềm tin rằng: làm nông sản sạch, người nông dân không phải đi một mình.

Kỳ tới: Nông dân cần thực chất, không cần lời động viên hoa mỹ (bài 2)

×