Trách nhiệm của Sở An toàn thực phẩm TPHCM đến đâu trong vụ việc Sago Food?

Loạt bài điều tra "Sự thật phía sau những suất ăn học đường ở TP.HCM" của Dân Việt đang gây rúng động dư luận khi phơi bày những vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm trong quy trình sử dụng, chế biến thực phẩm cung cấp suất ăn cho học sinh trên địa bàn thành phố.

Để tận thấy quy trình chế biến suất ăn cho học sinh còn nhiều góc khuất như sử dụng thịt heo đã hết hạn sử dụng hay “phù phép” thịt trâu Ấn Độ thành thịt bò, phóng viên Dân Việt đã thâm nhập Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng (Sago food) để xác minh, làm rõ.

Sau khi Dân Việt chuyển thông tin, cơ quan Công an TPHCM đã vào cuộc xác, minh kiểm tra, làm rõ. Sở GDĐT TPHCM cũng đã có văn bản chỉ đạo các trường học dừng sử dụng bữa ăn từ Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng (Sago Food).

Nhiều vị Đại biểu Quốc hội cũng lên tiếng đề nghị cơ quan chức năng làm rõ, xử lý nghiêm hành vi vi phạm.

Trong khi đó, nhiều ngày qua Sở ATTP TPHCM vẫn không phản hồi các câu hỏi của Báo Dân Việt.

Sở ATTP TPHCM chưa phản hồi câu hỏi từ Báo Dân Việt

Trong vụ việc chế biến thực phẩm tại Sago Food, khi Báo Dân Việt đăng tải thông tin, ngày 28/1 Sở ATTP TPHCM mới tiến hành kiểm tra cơ sở này.

"Ngay buổi sáng báo chí thông tin về Sago Food, sở đã lập đoàn "ập" vào kiểm tra ngay trong ngày. Tuy nhiên họ đã vệ sinh sạch sẽ và không nấu cơm, còn chủ doanh nghiệp đã bị công an mời đi", bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở ATTP TPHCM thông tin trên Báo Tuổi Trẻ.

Liên quan đến vụ việc, trước buổi họp báo về tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn TPHCM, Báo Điện tử Dân Việt đã gửi câu hỏi qua Trung tâm Báo chí TPHCM để chuyển đến Sở ATTP.

Trung tâm Báo chí cũng đã có Công văn mời đại diện Sở ATTP TPHCM và UBND xã Hiệp Phước đến dự buổi họp báo tổ chức chiều 29/1. Buổi họp báo được chủ tọa cho rằng các cơ quan chức năng sẽ sẽ giải đáp các vấn đề nóng trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, liên quan đến vụ việc dấu hiệu vi phạm vệ sinh an toàm thực phẩm tại Sago Food, chỉ có UBND xã Hiệp Phước đến dự họp báo với văn bản trả lời đầy đủ 7 câu hỏi Báo Dân Việt đã nêu, còn đại diện Sở ATTP không có mặt.

Tại buổi họp báo ngày 29/1, PV Báo Điện tử Dân Việt đã đặt 3 vấn đề nhờ chuyển đến cơ quan chức năng, trong đó có một vấn đề liên quan đến Sở ATTP TPHCM. Ông Tăng Hữu Phong - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Dân Vận TPHCM cho biết sẽ chuyển đến cơ quan liên quan để trả lời bằng văn bản.

Đến sáng 31/1, lãnh đạo Trung tâm Báo chí TPHCM cho biết vẫn chưa nhận được văn bản trả lời các câu hỏi của Báo Điện tử Dân Việt từ Sở ATTP.

Trong khi đó, UBND TP.HCM luôn coi trọng công tác tuyền thông trong tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng như các quyết sách của Thành phố. Đặc biệt, trong lĩnh vực ATTP, thành phố càng coi trọng và mong muốn được báo chí truyền thông rộng rãi đến với người dân.

Trong các cuộc họp, lãnh đạo TP luôn nhắc các sở, ngành phản ứng nhanh với báo chí khi có thông tin nóng cần truyền tải. Thậm chí, yêu cầu chính quyền các cấp phải cung cấp thông tin nhanh cho báo chi khi được yêu cầu.

Thế nhưng, trong vụ việc Sago Food đang được dư luận rất quan tâm, PV Báo Điện tử Dân Việt đã gửi câu hỏi để chuyển đến Sở, nhiều lần liên hệ với bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở ATTP TPHCM về vụ việc Sago Food nhưng cũng không nhận được phản hồi.

Đau lòng khi xem hình ảnh chế biến suất cơm học đường trên phóng sự của Dân Việt

Liên quan đến vụ việc, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH Tỉnh Đồng Tháp, Ủy ban Ban Pháp luật Quốc hội) bày tỏ sự bức xúc trước những hình ảnh sơ chế thực phẩm trong loạt điều tra của Báo Dân Việt phản ánh, trong có việc sử dụng thịt trâu Ấn Độ giả làm thịt bò, đưa ra sản phẩm không rõ nguồn gốc, thậm chí đã hết hạn sử dụng vào bữa ăn học đường.

“Bữa ăn học đường không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong công việc bảo đảm dinh dưỡng, thể lực và sự phát triển lâu dài của học sinh, những “mầm non của đất nước”. Việc sử dụng sản phẩm kém chất lượng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của những mầm non tương lai đất nước”, ông Hòa bày tỏ.

Ông Hòa cho rằng, dù hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm đã khá đầy đủ, nhưng khâu thực thi còn “lỗ hổng”. Không loại trừ khả năng có tiêu cực, móc nối nhằm cắt cắt chi phí, chênh lệch một khoản tiền nào đó.

Đồng quan điểm, ông Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khóa XV cho hay, khi thực phẩm bẩn, thực phẩm hết hạn được đưa vào trường học sẽ xâm hại trước hết là sức khỏe của trẻ em. Việc sử dụng thực phẩm kém chất lượng trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến thể chất, tầm vóc, trí tuệ và cả khả năng học tập của học sinh.

“Một quốc gia muốn phát triển bền vững thì không thể để nền tảng thể lực và sức khỏe của thế hệ trẻ bị đe dọa ngay từ những bữa ăn hằng ngày ở trường”, ông nói.

Theo ông, việc đưa các suất ăn không đảm bảo cho học sinh đã phản bội lại niềm tin của phụ huynh và xã hội đối với nhà trường và các đơn vị cung ứng. Trường học vốn là nơi an toàn, là không gian nuôi dưỡng nhân cách và tương lai. Nếu ngay cả bữa ăn của trẻ em cũng bị thương mại hóa một cách vô đạo đức, thì đó là một tín hiệu rất đáng báo động về lương tâm xã hội.

Do vậy, cần phải có một hệ thống giải pháp đồng bộ, từ thể chế, quản lý đến sự tham gia của xã hội.

"Trước hết, phải siết chặt điều kiện lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn học đường. Tiêu chí an toàn, truy xuất nguồn gốc, năng lực kiểm soát chất lượng phải được đặt lên hàng đầu, không thể để yếu tố giá rẻ chi phối. Các hợp đồng cung ứng cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý và bồi thường khi vi phạm", ông Sơn đề nghị.

Song song đó, cần tăng cường kiểm tra đột xuất, lấy mẫu ngẫu nhiên và công khai kết quả. Công nghệ số có thể được áp dụng mạnh mẽ hơn trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, quản lý chuỗi cung ứng, để giảm phụ thuộc vào báo cáo giấy tờ.

Theo ông Sơn, việc công khai thông tin về các đơn vị vi phạm cũng là một biện pháp răn đe hiệu quả. Ban giám hiệu, giáo viên phụ trách bán trú phải được tập huấn về an toàn thực phẩm, có quyền từ chối nhận thực phẩm không đạt yêu cầu.

Phụ huynh cũng cần được tham gia giám sát thông qua các ban đại diện, các kênh phản ánh minh bạch.

Cần phải xử lý nghiêm, xem xét trách nhiệm cơ quan quản lý Nhà nước

Ông Sơn cho biết thêm, pháp luật về an toàn thực phẩm của Việt Nam đã có và quy định khá rõ ràng, từ điều kiện sản xuất, chế biến, bảo quản đến trách nhiệm của nhà cung cấp.

Thực tế cho thấy, vấn đề không chỉ nằm ở hệ thống văn bản pháp luật, mà chủ yếu ở khâu thực thi và giám sát.

"Chúng ta đã có luật, nghị định, thông tư khá đầy đủ về an toàn thực phẩm, nhưng nếu công tác kiểm tra còn mang tính hình thức, việc truy xuất nguồn gốc chưa được thực hiện nghiêm, thì các quy định đó rất dễ bị vô hiệu hóa trong thực tế", ông Sơn nói.

Nếu có đủ căn cứ cho thấy hành vi gian dối, cố ý đưa thực phẩm bẩn vào trường học gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng thì việc xem xét xử lý hình sự là hoàn toàn cần thiết.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp cũng cho rằng, đơn vị cung cấp suất ăn cho học sinh mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có vi phạm về an toàn thực phẩm.

Theo quy định của pháp luật, phải tổ chức đấu thầu về cung cấp thực phẩm cho trường học (mua thực phẩm, nguyên liệu, nhiên liệu đầu vào để thực hiện việc cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường cho học sinh bán trú, nội trú tại cơ sở giáo dục công lập) theo Nghị định 214 của chính phủ.

Đơn vị cung cấp suất ăn học đường cho học sinh phải có đăng ký kinh doanh, phải có giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, đảm bảo điều kiện tiêu chuẩn về nguyên liệu, an toàn khi bảo quản, vận chuyển, khi chế biến để đảm bảo an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.

Trong vụ việc này, theo ông Cường, cơ quan chức năng sẽ vào cuộc xác minh làm rõ nguồn gốc thực phẩm, làm rõ trách nhiệm của đơn vị đã nhập số thực phẩm này để chế biến cho học sinh, sẽ làm rõ nguồn gốc của thực phẩm này cũng như trách nhiệm của đơn vị chế biến để xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo TS, Luật sư Đặng Văn Cường, đối với cơ quan quản lý Nhà nước, cụ thể là Sở An toàn thực phẩm TP.Hồ Chí Minh cũng cần phải làm rõ trách nhiệm của người được giao nhiệm vụ, phụ trách. Bởi họ có chức năng nhiệm vụ, kiểm tra, giám sát, chịu trách nhiệm về vấn đề an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Còn đối với những trường hợp phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng, gây nguy hiểm đến sức khỏe trẻ em, không thể chỉ dừng lại ở việc xử lý phạt hành chính mà cần xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự để tạo ra sự răn đe mạnh mẽ.

Còn Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa cũng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục, đặc biệt là hiệu trưởng. Người đứng đầu phải thực hiện gương mẫu, trung thực, thường xuyên trực tiếp kiểm tra chất lượng thực phẩm, quan tâm đến phản ánh của học sinh về khẩu phần, mùi và chất lượng thực phẩm. Về phía doanh nghiệp, kinh doanh phải gắn kết với đạo đức, lợi nhuận không thể đặt lên trên sức khỏe con người.

Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước, ông đề nghị các đơn vị chức năng, nhất là cơ quan chuyên môn về an toàn thực phẩm, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra một cách thường xuyên, liên tục.

“Làm việc một cách trách nhiệm, khách quan, đặt sức khỏe của người tiêu dùng nên trên lợi ích cá nhân. Trường hợp cơ quan quản lý Nhà nước chưa làm hết sức, đúng quy định cũng cần phải làm rõ, xử lý nghiêm theo quy định”, ông Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Luật sư Vũ Anh Tuấn (Văn phòng Luật sư Trung Hòa) cho biết thêm, việc để xảy ra việc mất vệ sinh an toàn thực phẩm trong quy trình sử dụng, chế biến thực phẩm cung cấp suất ăn cho học sinh trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh thì trách nhiệm trước hết thuộc về Giám đốc Sở An toàn thực phẩm, tiếp đó, trách nhiệm về các cơ quan khác có liên quan.

Tùy theo mức độ có các hình thức xử lý kỷ luật, cán bộ vi phạm có thể bị kỷ luật khiển trách, cảnh cáo, buộc thôi việc. Trường hợp, có dấu hiệu tiêu cực như nhận hối lộ, bao che thì có thể bị xử lý hình sự theo quy định tại Bộ luật hình sự 2015.

Khoản 1 Điều 3, Nghị quyết số 24 năm 2023, ngày 8/12/1023 của Hội đồng nhân dân TP.Hồ Chí Minh về quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy của Sở An toàn thực phẩm TP.Hồ Chí Minh như sau:
Sở An toàn thực phẩm là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, việc cấp giấy chứng nhận kiểm dịch sản phẩm động vật ra khỏi địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở chuyển chức năng từ Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công thương cho Sở An toàn thực phẩm.
Điều 4 của Nghị quyết cũng nêu rõ, Sở An toàn thực phẩm TP.Hồ Chí Minh có nhiệm vụ:
Giám sát chất lượng, an toàn thực phẩm đối với sản phẩm thực phẩm thuộc thẩm quyền quản lý và các cơ sở sản xuất, kinh doanh phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm; dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm; nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên; nước đá dùng liền, nước đá dùng để chế biến thực phẩm; thực phẩm chức năng; các vi chất bổ sung vào thực phẩm và các thực phẩm khác trên địa bàn theo phân cấp của Bộ Y tế.

Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng tiêu cực theo quy định của pháp luật và theo sự phân công hoặc ủy quyền của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Giúp Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, các hội và các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Sở An toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.”

×