Trại hè đặc biệt "thắp lửa" tiếng khèn Mông nơi vùng cao Lao Chải

Khác với trẻ em ở các thành phố lớn vốn có nhiều cơ hội tham gia các trại hè, câu lạc bộ hay các sân chơi giải trí đa dạng phù hợp với lứa tuổi, ở vùng cao, việc tổ chức các hoạt động hè cho thiếu nhi vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, những năm gần đây, tại xã Lao Chải (tỉnh Lào Cai) đã xuất hiện một mô hình hoạt động vô cùng ý nghĩa dành cho thanh thiếu nhi. Tại đây, các em không chỉ được vui chơi, giao lưu mà còn được học và tìm hiểu về những điệu khèn truyền thống của dân tộc mình, góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa bản địa.

Trại hè đặc biệt - Lớp học gìn giữ hồn cốt dân tộc của những "nghệ nhân nhí"

Năm nay là năm thứ hai liên tiếp em Lý A Tồng (ở thôn Đề Sủa, xã Lao Chải, Lào Cai) háo hức tham gia trại hè. Mùa hè năm ngoái, em đã dành hơn một tháng cùng các bạn học thổi khèn và tìm hiểu những làn điệu khèn truyền thống của đồng bào Mông. Qua đó, Tồng đã hiểu hơn về văn hóa dân tộc cũng như ý nghĩa thiêng liêng của tiếng khèn trong đời sống tinh thần của người Mông.

Trở lại với trại hè năm nay, không chỉ được ôn luyện những làn điệu khèn đã học, Tồng còn được học thêm các động tác múa, nhảy gắn liền với từng bài khèn truyền thống.

“Trước đây em nghĩ thổi khèn là việc ai cũng có thể làm được. Nhưng sau hai lần tham gia trại hè, em mới thấy để thổi được khèn hay và đúng là rất khó. Tuy vậy, em rất vui vì được cùng các bạn học tập, tìm hiểu về những làn điệu khèn của dân tộc mình. Em sẽ cố gắng học thật tốt để góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống và giới thiệu với du khách khi đến địa phương”. Em Lý A Tồng tâm sự.

Cùng thôn với em Tồng, em Giàng A Xử cũng là một thành viên tích cực khi có hai năm liên tiếp gắn bó với mô hình này. Đối với Xử, đây không chỉ đơn thuần là nơi vui chơi trong dịp nghỉ hè mà còn là cơ hội quý báu để các bạn trẻ vùng cao tìm hiểu sâu hơn về bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Em Giàng A Xử vui vẻ nói: “Em rất vui khi được tham gia trại hè. Dù năm nay là năm cuối cấp và có nhiều việc phải chuẩn bị, em vẫn xin gia đình cho tham gia. Qua những hoạt động tại đây, em thấy mình học hỏi được rất nhiều điều bổ ích. Trại hè không chỉ ý nghĩa với bản thân em mà còn với các bạn ở nhiều lứa tuổi khác nhau”.

Để tiếng khèn Mông tiếp tục vang vọng giữa núi rừng, không thể không nhắc đến tâm huyết của các nghệ nhân bản địa. Ông Giàng A Chơ, nghệ nhân ở thôn Đề Sủa, xã Lao Chải trăn trở: “Hiện nay, ngày càng ít bạn trẻ biết và quan tâm đến việc học khèn cũng như các làn điệu khèn truyền thống của dân tộc. Vì vậy, mỗi dịp hè tôi đều dành thời gian để truyền dạy cho các cháu. Tôi không dạy vì mục đích kinh tế mà chỉ mong các cháu tiếp thu được những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình và tiếp tục gìn giữ, phát huy trong tương lai”.

Toàn thôn Đề Sủa, xã Lao Chải hiện có hơn 150 hộ dân với trên 100 thanh thiếu nhi trong độ tuổi từ 6 đến 15. Nhằm tạo một sân chơi lành mạnh và bổ ích cho các em trong dịp hè, hai năm trở lại đây, Chi đoàn thôn đã chủ động phối hợp với các nghệ nhân trong bản để tuyên truyền, vận động phụ huynh đưa con em tham gia trại hè học khèn và múa khèn truyền thống.

Trại hè đặc biệt góp phần bảo tồn văn hóa và bảo vệ trẻ em vùng cao

Thông qua trại hè đặc biệt này, các em không chỉ được tiếp cận, tìm hiểu văn hóa dân tộc mà còn được nâng cao rõ rệt ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc. Đồng thời, việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập trung đông vui này cũng góp phần quan trọng trong việc hạn chế tình trạng trẻ em tự ý rủ nhau vui chơi tại những khu vực nguy hiểm như sông, suối, thác nước trong mùa mưa lũ.

Từ năm 2025 đến nay, Chi đoàn thôn Đề Sủa đã phối hợp tổ chức cho gần 60 thiếu nhi tham gia trại hè và hiện đang tiếp tục mở thêm một lớp mới dành cho gần 30 em khác.

Anh Giàng A Vầu, Bí thư Chi đoàn thôn Đề Sủa cho biết: “Chúng tôi tổ chức trại hè với mong muốn giúp các em hiểu hơn và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt là nghệ thuật khèn Mông. Bên cạnh đó, đây cũng là thời điểm thường xuyên xảy ra mưa bão nên việc tập trung các em tham gia sinh hoạt tại trại hè sẽ góp phần hạn chế những nguy cơ mất an toàn khi các em tự đi chơi ở những khu vực nguy hiểm”.

Lao Chải là một xã có địa bàn rộng với 14 thôn, bản và trên 10 nghìn nhân khẩu. Trong hai năm trở lại đây, Ban Chấp hành Đoàn xã Lao Chải đã sát sao chỉ đạo các chi đoàn cơ sở chủ động phối hợp với các nghệ nhân địa phương tổ chức các trại hè.

Mô hình này vừa tạo điều kiện cho thanh thiếu nhi tham gia các hoạt động gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong dịp nghỉ hè, vừa giúp giảm thiểu tối đa các nguy cơ tai nạn, thương tích đối với trẻ em. Riêng tính từ năm 2025 đến nay, toàn xã đã nhân rộng và tổ chức thành công 4 trại hè tại các thôn, bản.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình này, ông Giàng A Páo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai cho biết, việc duy trì các lớp truyền dạy văn hóa truyền thống cho thiếu nhi trong dịp hè có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ. Thông qua các trại hè và lớp học này, các em được tìm hiểu, trải nghiệm trực tiếp những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình, từ đó hình thành niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa quê hương.

"Đối với tổ chức Đoàn, đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm giáo dục truyền thống, bồi dưỡng kỹ năng và tạo môi trường sinh hoạt hè lành mạnh cho thanh thiếu nhi vùng cao. Thời gian tới, Đoàn xã sẽ tiếp tục phối hợp với các nghệ nhân để duy trì và nhân rộng mô hình trại hè này tại nhiều thôn, bản khác”. Bí thư Đoàn Thanh niên xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai nhấn mạnh.

Việc tổ chức các trại hè đặc biệt truyền dạy khèn Mông cho thiếu nhi vùng cao ở Lao Chải, tỉnh Lào Cai đã và đang chứng minh được hiệu quả thiết thực. Qua những bài học dung dị từ tiếng khèn, các em nhỏ có thêm cơ hội để trân trọng hơn những giá trị văn hóa truyền thống, từ đó tự tin giới thiệu những nét đẹp độc đáo ấy đến với du khách thập phương khi ghé thăm dòng chảy văn hóa vùng cao Lào Cai.

×