Trang trí mới chợ Bến Thành: Đừng vội chê bai, không “đẽo cày giữa đường”

Sở Văn hoá Thể thao TP.HCM: Bảo đảm giữ đặc điểm nhận diện cơ bản của di tích

Những ngày cận Tết Bính Ngọ 2026 việc tu bổ và cải thiện cảnh quan đô thị là điều cần thiết đối với một thành phố lớn như TP.HCM. Không gian trung tâm cần được chăm sóc, làm sạch, làm sáng để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và hình ảnh đô thị, đặc biệt vào các dịp cao điểm như Tết.

Tuy nhiên việc sơn sửa và chỉnh trang tại chợ Bến Thành và hồ Con Rùa đã tạo ra nhiều luồng dư luận. Phản ứng tập trung vào màu sơn và họa tiết trang trí quá nổi, đẩy hai biểu tượng sang một diện mạo lạ mắt, tạo cảm giác xa lạ so với hình ảnh đã gắn trong ký ức của người dân Sài Gòn - TP.HCM qua nhiều thế hệ.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, các hạng mục sơn sửa, chỉnh trang tại chợ Bến Thành và hồ Con Rùa không làm thay đổi kiến trúc công trình và đã được lấy ý kiến chuyên môn trước khi triển khai. Việc thực hiện nhằm cải thiện cảnh quan khu vực trung tâm trong dịp Tết.

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết chủ trương chỉnh trang là phù hợp, đồng thời lưu ý với các công trình có giá trị lịch sử và tính biểu tượng như chợ Bến Thành, hoạt động can thiệp cần tuân thủ nguyên tắc bảo tồn, bảo đảm giữ các đặc điểm nhận diện cơ bản của di tích.

Về phía đơn vị tài trợ và thi công, đại diện giải thích mô típ sóng nước được đưa vào nhằm gợi nhắc đặc trưng sông nước Nam Bộ, tạo điểm nhấn thị giác cho không gian trung tâm trong mùa lễ hội, khẳng định đây là chi tiết trang trí và không nhằm thay đổi bản chất công trình.

Sau phản ứng trái chiều của dư luận, một hạng mục tại hồ con Rùa đã được điều chỉnh sang gam xám trung tính. Việc điều chỉnh cho thấy phản hồi từ cộng đồng đã được tiếp thu ở mức nhất định trong quá trình triển khai, đồng thời đặt ra yêu cầu về cơ chế rà soát, tham vấn và hiệu chỉnh khi can thiệp vào các không gian mang tính biểu tượng.

Tranh cãi trên mạng xã hội còn tiếp diễn

Đáng chú ý, những nhận định của nhà khảo cổ Nguyễn Thị Hậu được cộng đồng chú ý. Trong nhận định của mình, bà viết: “Nếu màu sơn đỏ trên mái của chợ Bến Thành có thể tạm chấp nhận - vì cùng tông đỏ, tuy màu tươi quá nhưng hy vọng qua vài tháng sẽ trầm màu xuống thành màu "nâu đỏ" quen thuộc - thì mảng "biển xanh" khu vực bùng binh trước đây lại quá đối lập về màu sắc! Theo ý nhà tài trợ màu xanh muốn nhắc về "tính chất sông nước". Nhưng màu xanh và sóng nước sông nước Sài Gòn/Nam bộ không giống sóng biển như được thể hiện, sự minh họa này thô thiển quá!

Nhân đây, cũng rất mong bùng binh chợ Bến Thành được tái lập, vừa trả lại cảnh quan di sản đồng thời tạo ra một "dòng chảy liên tục" từ bùng binh Nguyễn Huệ đến bùng binh chợ Bến Thành, nối liền "trung tâm kinh tế" và "trung tâm chính trị" (UBND TP.HCM), phản ánh tư duy sông nước và không bị ngăn trở trong sự phát triển của thành phố”.

Cùng quan điểm với nhà khảo cổ Nguyễn Thị Hậu, chuyên gia thiết kế Nguyễn Quyên chia sẻ: “Ở những thành phố đông đúc dân cư chen chúc, khí hậu nóng bức thì càng loè loẹt càng bất hợp lý và diêm dúa không đẹp. Ngày lễ đã thấy rối rắm, đừng nói chi những ngày thường, người dân vất vả mưu sinh đánh vật với cuộc sống. Việc trùng tu đẹp nhất là làm cho mới nhưng vẫn giữ nguyên bản gốc của những nơi gọi là di sản”.

Không đồng tình với các quan điểm trên, nhà thiết kế Võ Hữu Linh có những nhận định riêng. Theo ông, những tranh luận xoay quanh việc sơn vẽ trang trí nghệ thuật tại quảng trường chợ Bến Thành hay khu vực hồ Con Rùa, nếu nhìn kỹ, không hẳn là điều tiêu cực.

“Ngược lại, đó là dấu hiệu cho thấy xã hội đang quan tâm hơn đến không gian công cộng, đến diện mạo đô thị và đến quyền được tham gia ý kiến về thành phố mình đang sống”, ông Linh nói.

“Ở nhiều quốc gia, nghệ thuật đường phố – từ sơn mặt đường, quảng trường, giao lộ cho đến các không gian chuyển tiếp – đã được thử nghiệm, điều chỉnh, sai rồi sửa, đẹp rồi nâng cấp suốt hàng chục năm. Với chúng ta, đây vẫn là một ngôn ngữ còn mới, nên việc có ý kiến trái chiều là điều hoàn toàn tự nhiên. Không có một đô thị tiến bộ nào mà không đi qua giai đoạn va chạm như thế”, nhà thiết kế Võ Hữu Linh cho biết thêm.

Nhà thiết kế này quan niệm rằng: “Nghệ thuật công cộng không phải là thứ để hoàn hảo ngay từ lần đầu. Nó là một quá trình học hỏi tập thể: từ người đề xuất, người thiết kế, người quản lý, cho đến người dân sử dụng. Thành phố cũng giống như con người – cần được động viên để trưởng thành, chứ không thể lớn lên bằng sự mạt sát. Yêu thành phố không chỉ là hoài niệm về cái cũ, mà còn là sự kiên nhẫn đồng hành với những bước đi chưa trọn vẹn”.

Trong khi đó, nhà thiết kế Đinh Quang Trung nhận định gay gắt hơn trước những chỉ trích việc trang trí chợ Bến Thành. Anh cho biết: “Nghệ thuật màu sắc trên các con đường, không lạ gì với các nước, người ta để năm này qua tháng nọ, huống gì Sài Gòn chỉ chọn 1 vài điểm và chỉ trang trí vài ngày tết cho có sắc màu. Nếu thật sự yêu thành phố này, thì hãy động viên họ từ những việc nhỏ nhất, và nếu yêu thành phố này, thì hãy trân trọng mọi cống hiến của tập thể hay cá nhân, dù cống hiến đó có làm mình hài lòng hay chưa, chứ không phải ùa vào toxic. Nếu cái gì nó không thật sự phù hợp, nó sẽ tự động đào thải thôi, không phải lo, không phải nặng lời. Muốn phát triển nhưng không muốn thay đổi, mà nếu lỡ có thay đổi không mang lại hiệu quả thì cũng động viên để hiệu quả hơn, chứ có đâu mà nhào vô toxic, khinh bỉ hay chê bai”.

Nhà văn Lương Hoàng Anh có góc nhìn riêng: “Tôi thấy lãnh đạo TP.HCM mặc áo mới cho chợ Bến Thành theo concept “Trên bến dưới thuyền” giữa lòng thành phố này rất đẹp và cực kỳ sáng tạo để người dân được vui Xuân, chợ Tết. Người dân đi chợ Tết sẽ đi trên mặt đường và nhìn thấy khung cảnh thuyền sông nước kế bên chợ Bến Thành, chứ không phải bay từ trên xuống để nhìn thấy mái nhà hay cái ao nhân tạo sơn sóng nước xanh. Khi người thiết kế thi công, họ phải có mục đích phục vụ chủ thể. Và chủ thể cần phục vụ ở đây là dân đi chơi Tết”.

×