Trào lưu leo núi, đu vách đá tự phát ở núi Bà Đen: Cảnh báo bộ phận giới trẻ "đánh cược tính mạng" để "sống ảo"

Thời gian gần đây, Ban Quản lý Khu du lịch Quốc gia núi Bà Đen liên tục phát đi các cảnh báo khẩn về tình trạng nhiều du khách tự phát leo núi, đu vách đá, đi vào khu vực nguy hiểm để quay clip đăng mạng xã hội. Đáng lo ngại hơn, không ít video mang tính mạo hiểm này lại thu hút lượng lớn lượt xem, chia sẻ và tạo hiệu ứng bắt chước trong giới trẻ.

Núi Bà Đen vốn là điểm du lịch tâm linh, sinh thái và trải nghiệm nổi tiếng của Tây Ninh, mỗi năm đón hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển mạnh của du lịch trải nghiệm, những hành vi bất chấp cảnh báo an toàn để “sống ảo”, quay clip “câu view” đang đặt ra nhiều vấn đề đáng suy nghĩ về văn hóa ứng xử du lịch, nhận thức an toàn của du khách cũng như bài toán quản lý điểm đến trong thời đại mạng xã hội.

Liên quan đến vấn đề này, PV Dân Việt đã có cuộc trao đổi với chuyên gia du lịch Vũ Văn Tuyên – Giám đốc điều hành Travelogy Vietnam để lên tiếng cảnh báo về trào lưu nguy hiểm này. Ông Tuyên khẳng định, ở góc độ một chuyên gia du lịch, đây không chỉ là câu chuyện riêng của núi Bà Đen mà còn là vấn đề chung của nhiều điểm du lịch thiên nhiên tại Việt Nam hiện nay, khi mạng xã hội đang tác động rất mạnh đến hành vi trải nghiệm của giới trẻ.

Trào lưu leo núi tự phát ở núi Bà Đen: Bất chấp cảnh báo an toàn để “sống ảo”, quay clip “câu view”

Thưa ông, thời gian gần đây có nhiều du khách tự phát đu vách đá, leo núi nguy hiểm để quay clip đăng mạng xã hội. Là chuyên gia du lịch, theo ông nguyên nhân nào giới trẻ lại thích thử thách nguy hiểm để quay clip đăng tải lên mạng xã hội? Đây có phải là tâm lý đám đông không?

- Theo tôi, đây không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành một xu hướng đáng báo động trong văn hóa ứng xử trên mạng xã hội hiện nay. Có thể thấy rõ rằng nhiều bạn trẻ đang bị tác động rất mạnh bởi “văn hóa viral”, nơi mà sự nổi tiếng đôi khi được đo bằng lượt xem, lượt thích và khả năng tạo ra nội dung gây sốc.

Ngày trước, người trẻ thể hiện bản thân bằng học tập, thể thao, nghệ thuật hay các giá trị cộng đồng. Nhưng hiện nay, trong thời đại TikTok, Facebook Reels hay Instagram, chỉ cần một video vài chục giây cũng có thể giúp một người trở nên nổi tiếng rất nhanh. Điều đó khiến nhiều bạn trẻ vô thức xem sự nguy hiểm như một “công cụ tạo nội dung”.

Đặc biệt, các clip leo núi cheo leo, đứng mép vực, đu dây trên vách đá hay quay video ở những vị trí nguy hiểm thường tạo cảm giác mạnh và thu hút sự tò mò của cộng đồng mạng. Chính thuật toán mạng xã hội cũng góp phần khuếch đại điều này khi ưu tiên hiển thị những nội dung có tính giật gân, gây sốc hoặc kích thích cảm xúc mạnh.

Ở góc độ xã hội học, đây rõ ràng có yếu tố tâm lý đám đông. Khi một clip mạo hiểm đạt hàng triệu lượt xem, sẽ xuất hiện tâm lý “người khác làm được thì mình cũng làm được”, thậm chí nhiều người muốn làm “liều hơn”, “nguy hiểm hơn” để thu hút sự chú ý nhiều hơn người trước. Đây là vòng lặp rất nguy hiểm.

Tôi cho rằng điều đáng lo nhất không phải chỉ là hành vi leo núi tự phát, mà là việc hành vi nguy hiểm đang bị bình thường hóa trên mạng xã hội. Nhiều người xem những clip đó như một thành tích, một biểu tượng bản lĩnh, trong khi thực tế nó có thể dẫn tới tai nạn nghiêm trọng bất cứ lúc nào.

Ngoài ra, nhiều bạn trẻ hiện nay thích trải nghiệm khám phá, thích cảm giác chinh phục thiên nhiên, điều đó hoàn toàn tích cực. Nhưng đáng tiếc là có một bộ phận chưa phân biệt được ranh giới giữa “trải nghiệm” và “đánh cược tính mạng”.

Tại nhiều điểm đến như núi Bà Đen, địa hình rất phức tạp, có vực sâu, đá dựng đứng, thời tiết thay đổi nhanh, nhưng nhiều người lại nghĩ chỉ cần có điện thoại tốt và một chút gan dạ là đủ. Đây là suy nghĩ cực kỳ nguy hiểm.

Theo tôi, đây cũng là bài toán quản lý mới của ngành du lịch trong thời đại số. Các địa phương không chỉ quản lý hạ tầng hay dịch vụ du lịch nữa, mà còn phải đối mặt với những xu hướng hành vi bị tác động bởi mạng xã hội.

Thưa ông, nếu không phải là một vận động viên chuyên nghiệp, việc tự phát đu vách đá, leo núi sẽ đối mặt với những nguy hiểm gì?

- Tôi cho rằng rất nhiều người hiện nay đang đánh giá quá đơn giản các hoạt động leo núi, trekking hay đu vách đá. Trên thực tế, đây là những hoạt động thể thao mạo hiểm đòi hỏi kỹ năng chuyên môn, kinh nghiệm xử lý tình huống, thể lực tốt và đặc biệt là thiết bị an toàn đạt chuẩn.

Nguy hiểm lớn nhất là nguy cơ té ngã từ độ cao lớn. Ở những khu vực núi đá như núi Bà Đen, nhiều đoạn đường rất hẹp, bề mặt trơn trượt, chỉ cần một bước hụt chân hoặc mất thăng bằng là có thể xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Đặc biệt khi người tham gia vừa di chuyển vừa quay clip, tạo dáng hay livestream thì mức độ mất tập trung càng cao.

Nguy hiểm thứ hai là sự chủ quan của người tham gia. Nhiều bạn trẻ xem video trên mạng và nghĩ rằng leo núi là hoạt động đơn giản, nhưng thực tế địa hình ngoài tự nhiên hoàn toàn khác với những gì xuất hiện trên clip. Một đoạn video vài chục giây không thể cho thấy hết những rủi ro về gió mạnh, đá lở, độ dốc hay vực sâu bên dưới.

Ngoài ra còn có nguy cơ kiệt sức, mất nước, tụt huyết áp hoặc hoảng loạn tâm lý giữa đường. Rất nhiều người đánh giá sai khả năng thể lực của bản thân, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng hoặc leo núi nhiều giờ liên tục.

Một nguy cơ khác rất đáng lo là thay đổi thời tiết bất ngờ. Ở vùng núi, thời tiết có thể thay đổi rất nhanh, chỉ vài phút trước trời còn nắng nhưng sau đó có thể xuất hiện mưa lớn, sương mù hoặc gió mạnh khiến tầm nhìn giảm mạnh và mặt đá trở nên cực kỳ trơn trượt.

Bên cạnh đó, nếu không có kỹ năng định hướng, nhiều người có thể bị lạc trong rừng, mất sóng điện thoại, không xác định được đường quay lại. Đây là điều từng xảy ra ở nhiều điểm trekking tại Việt Nam.

Tôi muốn nhấn mạnh thêm rằng khi xảy ra tai nạn, không chỉ người gặp nạn đối mặt nguy hiểm mà lực lượng cứu hộ cứu nạn cũng phải đánh đổi rất nhiều rủi ro để tiếp cận hiện trường. Có những trường hợp cứu hộ trong đêm, thời tiết xấu hoặc địa hình hiểm trở, cực kỳ nguy hiểm cho cả người cứu lẫn người bị nạn.

Vì vậy, không thể xem những hoạt động này là trò giải trí đơn giản hay “trend mạng xã hội”.

Theo ông, nếu thực hiện leo núi, đu vách đá phải đảm bảo những nguyên tắc, điều kiện an toàn nào?

- Theo tôi, nếu muốn tham gia các hoạt động leo núi hay du lịch mạo hiểm thì điều đầu tiên phải có là kiến thức và sự tôn trọng thiên nhiên.

Thứ nhất, chỉ nên tham gia tại các khu vực được cấp phép, có đơn vị quản lý và có hệ thống kiểm soát an toàn rõ ràng. Không nên tự ý khám phá các cung đường hoang sơ, khu vực cấm hoặc địa hình chưa được khảo sát.

Thứ hai, cần có người hướng dẫn chuyên nghiệp đi cùng. Ở các nước phát triển, những hoạt động như climbing, canyoning hay trekking đều yêu cầu huấn luyện kỹ năng cơ bản trước khi tham gia. Trong khi ở Việt Nam, nhiều người đi hoàn toàn theo cảm hứng hoặc theo lời rủ rê trên mạng xã hội.

Thứ ba là yếu tố thiết bị bảo hộ. Muốn leo núi an toàn phải có giày chuyên dụng chống trượt, dây an toàn, mũ bảo hiểm, găng tay, thiết bị định vị, nước uống, bộ sơ cứu y tế… Tuy nhiên hiện nay nhiều người đi leo núi chỉ mặc đồ thời trang và mang điện thoại để quay clip, điều này cực kỳ nguy hiểm.

Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ thời tiết, thời gian di chuyển và thể lực cá nhân trước khi tham gia. Không nên leo núi vào chiều tối, mùa mưa hoặc khi sức khỏe không đảm bảo.

Một nguyên tắc rất quan trọng là tuyệt đối không leo núi một mình. Khi xảy ra sự cố, người đi cùng có thể hỗ trợ sơ cứu hoặc liên lạc cứu hộ kịp thời. Đặc biệt, cần tuân thủ tuyệt đối các cảnh báo của ban quản lý khu du lịch và lực lượng chức năng. Những khu vực bị cấm tiếp cận thường là nơi đã từng xảy ra tai nạn hoặc được đánh giá có nguy cơ rất cao.

Theo tôi, du lịch mạo hiểm không xấu. Ngược lại, đây là loại hình du lịch hấp dẫn và có tiềm năng phát triển lớn tại Việt Nam. Nhưng muốn phát triển thì phải chuyên nghiệp, có đào tạo và kiểm soát an toàn nghiêm ngặt.

"Một clip có thể nổi tiếng vài ngày, nhưng hậu quả của một tai nạn có thể kéo dài cả cuộc đời"

Có ý kiến cho rằng, đằng sau những clip "hút view" trên mạng xã hội, đừng để cuộc đời mình bị điều khiển bởi một nút like, ông nghĩ sao về việc này?

- Hiện nay có một thực tế rất đáng suy nghĩ là nhiều người trẻ đang bị áp lực vô hình từ mạng xã hội. Họ cảm thấy cần phải tạo ra nội dung đặc biệt hơn, nguy hiểm hơn, khác biệt hơn để được chú ý. Dần dần, giá trị bản thân bị phụ thuộc vào lượt xem và sự công nhận trên mạng.

Nhưng điều chúng ta cần nhìn nhận là mạng xã hội chỉ mang tính tức thời. Một clip có thể nổi tiếng vài ngày, nhưng hậu quả của một tai nạn có thể kéo dài cả cuộc đời. Tôi nghĩ nguy hiểm nhất là khi con người bắt đầu đánh đổi sự an toàn của mình chỉ để đổi lấy vài phút viral. Đó là sự đánh đổi hoàn toàn không xứng đáng.

Theo tôi, mạng xã hội không xấu. Nó giúp quảng bá du lịch, lan tỏa vẻ đẹp thiên nhiên Việt Nam và truyền cảm hứng khám phá. Nhưng nếu sử dụng sai cách, mạng xã hội cũng có thể khiến con người bị cuốn vào cuộc đua nguy hiểm về sự chú ý.

Đôi khi người xem chỉ lướt qua clip vài giây rồi quên, nhưng người gặp tai nạn và gia đình họ có thể phải chịu hậu quả cả đời. Du lịch trước hết phải là trải nghiệm an toàn, văn minh và có trách nhiệm. Không ai trở thành người hùng vì bất chấp tính mạng để đổi lấy vài nghìn lượt thích.

Ông thấy gì từ việc liên tục phát cảnh báo khẩn của Ban quản lý núi Bà Đen?

- Tôi cho rằng câu chuyện xảy ra tại núi Bà Đen là một lời cảnh báo rất đáng suy nghĩ không chỉ đối với du khách mà còn với ngành du lịch, chính quyền địa phương và cả cộng đồng mạng xã hội hiện nay.

Du lịch trải nghiệm, khám phá hay chinh phục thiên nhiên là xu hướng tích cực của giới trẻ hiện đại. Tuy nhiên, mọi trải nghiệm đều phải đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu. Không thể để những hành vi mạo hiểm, bất chấp cảnh báo trở thành “trào lưu” chỉ vì vài phút nổi tiếng trên mạng xã hội.

Ở góc độ quản lý điểm đến, tôi đánh giá cao việc Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen liên tục phát đi cảnh báo, tăng cường tuần tra và truyền thông an toàn cho du khách. Tuy nhiên, về lâu dài, đây là bài toán cần sự phối hợp đồng bộ giữa ngành du lịch, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng, gia đình, nhà trường và cả các nền tảng mạng xã hội trong việc định hướng hành vi cho giới trẻ.

Theo tôi, Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển mạnh du lịch mạo hiểm, trekking hay leo núi chuyên nghiệp vì chúng ta có tài nguyên thiên nhiên rất đẹp và đa dạng. Nhưng muốn phát triển bền vững thì phải đi kèm quy chuẩn an toàn, đào tạo kỹ năng, kiểm soát rủi ro và nâng cao ý thức du khách.

Tôi mong rằng sau những cảnh báo từ núi Bà Đen, giới trẻ sẽ nhìn nhận rõ hơn giá trị thật sự của du lịch. Một chuyến đi ý nghĩa không nằm ở việc có bao nhiêu lượt thích trên mạng xã hội, mà là những trải nghiệm tích cực, sự trưởng thành và việc tất cả mọi người đều trở về an toàn.

Du lịch văn minh không phải là chinh phục thiên nhiên bằng sự liều lĩnh, mà là khám phá thiên nhiên bằng hiểu biết, trách nhiệm và sự tôn trọng.

Từ thực tế trên, ông có lời khuyên gì dành cho các bạn trẻ?

- Tôi nghĩ tuổi trẻ thích khám phá, thích trải nghiệm và chinh phục là điều rất đẹp. Việt Nam cũng đang có rất nhiều điểm đến thiên nhiên tuyệt vời để giới trẻ trải nghiệm như núi, rừng, hang động, biển đảo… Tuy nhiên, hãy khám phá bằng sự hiểu biết và trách nhiệm.

Các bạn có thể đi trekking, leo núi hay du lịch mạo hiểm, nhưng hãy chuẩn bị kỹ kiến thức, kỹ năng, sức khỏe và lựa chọn đơn vị tổ chức chuyên nghiệp. Đừng biến hành trình trải nghiệm thành cuộc đánh cược với tính mạng.

Tôi cũng mong các bạn trẻ thay đổi góc nhìn về “bản lĩnh”. Bản lĩnh không phải là bất chấp nguy hiểm để quay clip, mà là biết giới hạn của bản thân, biết tôn trọng thiên nhiên và tôn trọng quy định an toàn.

Một người trưởng thành không phải là người dám làm điều nguy hiểm nhất, mà là người biết bảo vệ bản thân và những người đi cùng.

Tôi muốn nhắn nhủ rằng: Một bức ảnh đẹp không đáng giá bằng sự an toàn của chính mình; Một chuyến đi ý nghĩa là chuyến đi mà tất cả mọi người đều trở về an toàn; Thiên nhiên luôn đẹp, nhưng thiên nhiên cũng luôn tiềm ẩn rủi ro nếu con người chủ quan.

Tôi mong giới trẻ sẽ lan tỏa văn hóa du lịch văn minh, có trách nhiệm và an toàn hơn, để mỗi điểm đến của Việt Nam không chỉ hấp dẫn mà còn bền vững trong tương lai.

Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ thẳng thắn và lời khuyên của ông!

×