Trên những chuyến buýt 0 đồng ở TP.HCM: Thành phố được gì từ bài toán 665 tỷ đồng? (bài cuối)

Bài toán kinh tế về việc miễn phí xe buýt là đánh đổi giữa nguồn ngân sách bù đắp trực tiếp ngắn hạn và các lợi ích gián tiếp về kinh tế - xã hội lâu dài. Tại TP.HCM, chính sách hỗ trợ 100% giá vé xe buýt từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 với dự chi ngân sách khoảng 665 tỷ đồng là một ví dụ thực tế điển hình giúp phân tích bài toán này.

134 tuyến xe buýt nội thành đạt hơn 1,6 triệu lượt khách sau 1 tuần đầu tiên

Theo số liệu thống kê từ Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM, tính từ ngày 1/7 đến hết ngày 6/7, tổng lượng hành khách tham gia giao thông bằng 134 tuyến xe buýt nội tỉnh đạt hơn 1,6 triệu lượt. Con số này tăng 33% (tương đương khoảng 402.000 lượt) so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngày đỉnh điểm ghi nhận gần 283.000 lượt khách/ngày – mức kỷ lục của ngành xe buýt thành phố trong nhiều năm trở lại đây.

Chính sách áp dụng trên quy mô rộng lớn gồm 134 tuyến (109 tuyến trợ giá và 25 tuyến tự chủ kinh phí), phủ khắp các phường, xã ở TP.HCM.

Dù ngân sách thành phố trích khoảng 665 tỷ đồng để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp vận tải trong 6 tháng, các chuyên gia giao thông đánh giá khoản chi này mang lại giá trị kinh tế - xã hội tổng hợp lớn hơn rất nhiều so với con số tài chính thuần túy.

Sự gia tăng 33% lượng khách xe buýt đồng nghĩa với việc hàng trăm nghìn lượt xe máy cá nhân giảm bớt trên đường mỗi ngày. Điều này trực tiếp hạ nhiệt các "điểm nóng" ùn tắc vào giờ cao điểm tại các cửa ngõ thành phố, giảm nguy cơ va chạm giao thông.

Việc miễn phí giúp người dân có cơ hội trải nghiệm các dòng xe buýt điện, xe chạy năng lượng sạch CNG mới được đầu tư. Sự hài lòng bước đầu sẽ thúc đẩy cộng đồng chuyển dịch từ phương tiện chạy xăng sang các phương tiện giao thông công cộng thân thiện với môi trường, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải carbon của thành phố.

Bài toán “được” của thành phố

Dự kiến từ ngày 1/10, TP.HCM sẽ bắt đầu triển khai giải pháp xác thực hành khách thông qua CCCD gắn chip, ứng dụng VNeID hoặc thẻ ngân hàng/thẻ giao thông tích hợp. Việc định danh này giúp cơ quan quản lý thu thập dữ liệu chuẩn xác về luồng di chuyển, khung giờ cao điểm và nhu cầu thực tế của từng tuyến đường.

Sở hữu nguồn dữ liệu giao thông lớn (Big Data) chính là chìa khóa để TP.HCM tối ưu hóa lại toàn bộ mạng lưới xe buýt, sẵn sàng cho việc kết nối đồng bộ với tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tien) và các tuyến đường sắt đô thị trong tương lai.

Đánh giá về định hướng chiến lược này, ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM chia sẻ: “Mục tiêu cốt lõi của chính sách không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ chi phí ngắn hạn cho người dân, mà là chiến lược bài bản nhằm thay đổi thói quen di chuyển đô thị.

Việc thu thập dữ liệu hành khách xác thực từ tháng 10 tới sẽ là nền tảng quan trọng giúp thành phố xây dựng hệ thống vé điện tử liên thông, quy hoạch luồng tuyến chính xác và tối ưu hóa ngân sách trợ giá trong tương lai”.

Theo ông Dũng, có thể thấy, bài toán 665 tỷ đồng không phải là một khoản "chi phí tiêu tốn", mà là khoản "đầu tư chiến lược" mang lại lợi ích đa tầng, vừa bảo đảm an sinh xã hội trước mắt, vừa tạo dựng nền tảng giao thông thông minh, bền vững cho TP.HCM trong tương lai.

Ngoài ra, thói quen sử dụng giao thông công cộng của dân chúng còn góp phần kích cầu tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế địa phương.

Các nghiên cứu thực nghiệm về kinh tế học đô thị cho thấy, việc di chuyển dễ dàng và miễn phí thu hút người dân đến các khu trung tâm, chợ truyền thống, trung tâm thương mại và khu vui chơi giải trí nhiều hơn. Bên cạnh đó, số tiền tiết kiệm được từ chi phí đi lại sẽ được người dân chuyển sang tiêu dùng các hàng hóa, dịch vụ khác, góp phần kích cầu kinh tế nội địa. Thực tế tại TP.HCM, chính sách miễn phí vé xe buýt, hoặc metro vào các dịp lễ, tết vừa qua đã minh chứng điều này.

×