Trời nắng nóng, uống nhiều nước rau má, đậu đen có tốt không?

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 cho biết, mỗi khi thời tiết bước vào những đợt nắng nóng gay gắt, câu hỏi mà TS nhận được nhiều nhất là: “Mùa này nên uống nước gì cho mát?”, “Nước rau má, nước đậu đen hay nước sâm loại nào tốt hơn?”.

Trên mạng xã hội cũng tràn ngập những bảng xếp hạng “top nước giải nhiệt”, “top nước mát gan” với những lời quảng cáo gần như thần kỳ.

"Tôi hiểu tâm lý muốn tìm một thứ gì đó giúp cơ thể dễ chịu hơn giữa thời tiết khắc nghiệt. Nhưng điều đáng lo là nhiều người đang bước vào mùa hè với một tư duy chưa đúng: cứ phải tìm bằng được một loại “nước giải nhiệt thần thánh”, rồi uống thay nước lọc cả ngày với niềm tin “đồ tự nhiên thì vô hại”. Thực tế, cơ thể chúng ta không vận hành đơn giản như vậy", TS Giang chia sẻ.

Theo TS Giang, sai lầm lớn nhất hiện nay là nhầm lẫn giữa “nước giải khát” và “thức uống hỗ trợ sức khỏe”. Nước rau má, nước đậu đen, râu ngô, mã đề hay nước sâm không phải là độc hại. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người lạm dụng chúng với tâm lý càng uống nhiều càng tốt.

"Trong thực tế lâm sàng, tôi từng gặp người uống gần 2 lít nước rau má mỗi ngày để “mát gan”, có gia đình nấu cả nồi nước đậu đen đặc uống thay hoàn toàn nước lọc suốt mùa hè. Có người đi nắng về uống liền vài cốc nước đá lạnh rồi cả ngày gần như không uống nước lọc nữa.

Một sai lầm khác cũng rất phổ biến là uống nước quá lạnh hoặc uống dồn dập khi bụng đói — điều này đôi khi gây khó chịu bụng và không giúp bù nước hiệu quả hơn ở những người nhạy cảm. Những sai lầm này đều có thể gây hại cho cơ thể", TS Giang cho biết.

Theo TS Giang, các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều hiệp hội dinh dưỡng quốc tế đều nhấn mạnh rằng nước lọc vẫn là nguồn bù nước tối ưu trong điều kiện thời tiết nóng. Nghiên cứu đăng trên Nutrients (2019) cho thấy tiêu thụ quá nhiều đồ uống chứa đường hoặc có tính lợi tiểu có thể làm tăng nguy cơ mất cân bằng điện giải, khiến cơ thể mệt hơn trong môi trường nhiệt độ cao.

Cần lưu ý thêm: các loại nước thảo mộc như râu ngô hay mã đề có tác dụng lợi tiểu nhẹ. Nếu dùng kéo dài với lượng lớn mà không bù nước hợp lý, một số người nhạy cảm có thể tăng nguy cơ mất nước mà không nhận ra. Nhiều người thấy mình đi tiểu nhiều và nghĩ cơ thể đang “thanh lọc tốt” — nhưng đi tiểu nhiều không đồng nghĩa với cơ thể khỏe hơn.

Ngoài ra, nhiều loại “nước giải nhiệt” bán sẵn như nước rau má sữa, trà thạch hay nước sâm đóng gói thực chất chứa khá nhiều đường. Uống nhiều vừa dễ tăng cân, vừa khiến cơ thể nhanh khát hơn — ngược lại hoàn toàn với mục đích ban đầu.

Uống nước giải khát đúng cách khi trời nắng nóng

Theo TS Giang, thay vì đợi khát mới uống, nên chia nhỏ lượng nước và uống đều trong ngày. Người trưởng thành bình thường cần khoảng 1,5–2,5 lít nước mỗi ngày, tùy mức độ vận động và thời tiết.

Với người làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức như công nhân, shipper, nông dân, thợ xây, nhu cầu có thể cao hơn đáng kể do mất nhiều mồ hôi — nên uống từng ngụm nhỏ liên tục và có thể bổ sung oresol hoặc nước điện giải đúng hướng dẫn khi cần.

Với các loại nước thảo mộc, đậu hay trái cây, một ly nhỏ để thưởng thức khác hoàn toàn với việc uống liên tục cả ngày. Nên xem đây là thức uống bổ sung, không thay thế nước lọc. Mức tham khảo hợp lý là không quá 300–500 ml/ngày với các loại nước thảo mộc thông thường, và nên dừng nếu cơ thể có biểu hiện khó chịu.

Đặc biệt, người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh thận, đái tháo đường, tim mạch hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm không nên tự ý sử dụng kéo dài các loại nước thảo mộc theo trào lưu mạng xã hội mà không có tư vấn từ chuyên gia y tế.

Thời tiết nóng khiến đồ uống đường phố dễ mất vệ sinh nếu bảo quản không tốt. Với trẻ nhỏ, người già hoặc người có bệnh nền, chỉ một đợt rối loạn tiêu hóa giữa mùa nóng cũng có thể gây mất nước nghiêm trọng. Nên ưu tiên đồ uống có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản đúng cách.

"Giải nhiệt mùa hè không nằm ở việc tìm được loại nước gì “cao cấp” hay “thần kỳ”. Điều cơ thể thực sự cần là nước đúng cách: uống đều trong ngày, ưu tiên nước lọc, không lạm dụng nước thảo mộc hay nước ngọt thay nước thường. Đôi khi, thứ bảo vệ sức khỏe tốt nhất trong những ngày nắng nóng lại chính là những cốc nước lọc giản dị mà chúng ta vẫn thường xem nhẹ", TS Giang nhấn mạnh.

×