Trong bối cảnh Mỹ gây sức ép lên Cuba, một nhân vật trong dòng họ Castro bỗng nhiên xuất hiện nhiều hơn

Sáng 13/3, Rodríguez Castro đã tham dự cuộc họp do Chủ tịch Díaz-Canel tổ chức với các lãnh đạo Đảng Cộng sản Cuba và Hội đồng Bộ trưởng. Sau đó, ông tham dự một cuộc họp báo, nơi Chủ tịch Díaz-Canel đề cập đến cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội của đất nước và xác nhận rằng chính phủ của ông đã nói chuyện với Mỹ về áp lực mà Washington duy trì đối với Havana kể từ những năm 1960 và gia tăng trong những tháng gần đây.

Những lần xuất hiện của Rodríguez Castro diễn ra vài tuần sau khi có thông tin cho rằng ông đã đàm phán với Mỹ về tương lai của đất nước.

Theo hãng tin Axios chưa được kiểm chứng, các cuộc thảo luận được tiến hành với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mà không thông qua các kênh chính thức của chính phủ Cuba.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích và nhiều người Cuba tin rằng Rodríguez Castro đang ngày càng nổi bật trong công chúng khi Cuba phải đối mặt với áp lực chính trị và kinh tế to lớn từ Mỹ.

Cuộc khủng hoảng Cuba đã leo thang như thế nào

Kinh tế Cuba đang gặp khó khăn do nhiều thập kỷ bị Mỹ trừng phạt, đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiều năm, khi đất nước đang tiến gần đến tình trạng khẩn cấp nhân đạo. Tình trạng mất điện lan rộng, các bệnh viện cắt giảm các ca phẫu thuật, tình trạng thiếu nhiên liệu và thực phẩm ngày càng trầm trọng, trong khi du lịch sụt giảm.

Tình hình ở Cuba càng trở nên tệ hơn sau chiến dịch của Mỹ ngày 3 tháng 1 lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, người mà chính phủ của ông từ lâu đã cung cấp dầu mỏ với giá trợ cấp rất cao cho Cuba. Việc cắt đứt quan hệ giữa Venezuela và Cuba là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Washington nhằm thay đổi chế độ ở Havana. Kể từ giữa tháng 12, Washington đã phong tỏa việc Venezuela vận chuyển dầu sang Cuba, bóp nghẹt nền kinh tế của Havana.

Các quan chức Mỹ cho biết cuộc đột kích bắt giữ ông Maduro khiến hàng chục nhân viên an ninh Cuba được giao nhiệm vụ bảo vệ Maduro thiệt mạng trong khi lực lượng Mỹ không chịu bất kỳ thương vong nào.

Quyết định của Washington về việc để một số đồng minh của ông Maduro tiếp tục nắm quyền ở Venezuela, bao gồm cả việc cho phép Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez làm tổng thống lâm thời, cho thấy chính quyền Trump có thể sẵn sàng đạt được thỏa thuận với các phe phái đối lập ở Cuba thay vì tìm cách thay đổi chế độ hoàn toàn.

Các quan chức Mỹ đã bí mật tổ chức các cuộc gặp với giới tinh hoa Venezuela trước khi ông Maduro bị bắt và hiện được cho là đang tìm cách tiếp cận tương tự với các nhân vật có ảnh hưởng ở Cuba.

Vệ sĩ của ông nội

Rodríguez Castro, 41 tuổi, là con trai của Débora Castro Espín, một trong những người con gái của Raúl Castro, và Luis Alberto Rodríguez López-Calleja, một vị tướng đứng đầu Tập đoàn Quản trị Doanh nghiệp (GAESA), một tập đoàn các công ty dưới sự chỉ huy của quân đội. Rodríguez López-Calleja, người đã qua đời năm 2022, là một trong những người thân cận nhất của cựu chủ tịch.

Sebastián Arcos, giám đốc Viện Nghiên cứu Cuba tại Đại học Quốc tế Florida, cho biết Rodríguez López-Calleja là “một người mà cựu chủ tịch Raúl Castro hoàn toàn tin tưởng”. Sau khi Rodríguez López-Calleja qua đời, Arcos nói với hãng tin CNN rằng, con trai ông bắt đầu thăng tiến, phụ trách an ninh cho ông nội trong suốt nhiệm kỳ chủ tịch từ năm 2008 đến năm 2018.

“Raúl Guillermo, biệt danh 'el Cangrejo' (Cua), … trở thành người đứng đầu đội cận vệ cá nhân của ông Raúl", Arcos nói.

Những bức ảnh từ Reuters cho thấy Rodríguez Castro bảo vệ ông nội 94 tuổi của mình vào nhiều thời điểm khác nhau, bao gồm cả các cuộc gặp với cố Giáo hoàng Francis hoặc các quan chức cấp cao của Nga.

Rodríguez Castro được biết đến rộng rãi ở Cuba với biệt danh “Raulito”, có nghĩa là “Raúl nhỏ”.

Rodríguez Castro cũng là cháu trai của cố lãnh tụ Fidel Castro, người đã lãnh đạo cuộc Cách mạng Cuba năm 1959 và sau đó làm tổng thống nước này từ năm 1976 đến năm 2008. Ông rời nhiệm sở vì lý do sức khỏe và qua đời năm 2016.

Chuyên gia quan hệ quốc tế Fausto Pretelin lưu ý rằng Rodríguez Castro không có lịch sử hoạt động nào được biết đến trong Đảng Cộng sản Cuba. Diana Correa, giám đốc chương trình quan hệ quốc tế tại Tecnológico de Monterrey, tin rằng sự xuất hiện của ông tại các sự kiện công khai của Chủ tịch Díaz-Canel hôm thứ Sáu cho thấy cả tầm ảnh hưởng mà Raúl Castro vẫn tiếp tục nắm giữ trong chính trường Cuba và sự tin tưởng mà cựu tổng thống dành cho cháu trai mình.

“Điều khiến tôi ngạc nhiên là… việc này đang diễn ra công khai, nhưng điều chúng ta thực sự nên tự hỏi – và rất khó để biết câu trả lời – là ông đã đóng vai trò là kênh liên lạc này trong bao lâu rồi", nữ chuyên gia Pretelin nói.

Những câu hỏi về tương lai của Cuba

Ông Arcos cho biết, một trong những cộng sự thân cận khác của cựu chủ tịch là con trai ông, Alejandro Castro Espín, người từ lâu đã được nhiều người Cuba coi là người kế nhiệm tiềm năng sau khi Castro từ chức vào năm 2018.

“Họ tham gia tất cả các cuộc họp cấp cao của chính phủ, mặc dù không ai trong số họ giữ chức vụ nào trong chính phủ. Họ là tai mắt của Raúl Castro đối với mọi việc diễn ra ở cấp chính phủ. Do đó, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu họ là người trung gian của Raúl Castro trong một cuộc đàm phán được cho là với Mỹ", ông nói.

Đã có nhiều nguồn tin truyền thông đưa tin rằng Ngoại trưởng Mỹ Rubio và Rodríguez Castro đã bí mật nói chuyện với nhau, điều mà cả hai đều chưa xác nhận công khai.

Ông Correa nhấn mạnh rằng trong bối cảnh khủng hoảng ở Cuba, nhiều người dân coi sự hiện diện ngày càng nhiều của Rodríguez Castro là dấu hiệu cho thấy một sự thay đổi chính phủ có thể sắp diễn ra, được định hình trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

“Việc để Castro đàm phán, ít nhất là về mặt bên ngoài, dường như họ đang gửi tín hiệu rằng cuộc đàm phán rất nghiêm túc ...", bà kết luận.

Theo báo Granma - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cuba, Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel xác nhận nước này gần đây đã có các cuộc tiếp xúc với phía Mỹ.

Theo ông, đây là quá trình thận trọng, kéo dài và mới ở giai đoạn đầu, phù hợp với chính sách nhất quán của Cách mạng Cuba. Ông cũng thông tin tiến trình đối thoại nhận được sự hỗ trợ của các bên trung gian quốc tế.

Nhà lãnh đạo Cuba cho biết trao đổi với Mỹ tập trung vào 3 mục tiêu: xác định các vấn đề song phương cần giải quyết; tìm ra hướng giải quyết cho các vấn đề này; xác định thiện chí của hai bên trong việc thực hiện các hành động cụ thể nhằm mang lại lợi ích cho người dân hai nước, bao gồm hợp tác nhằm ứng phó với các mối đe dọa, đảm bảo hòa bình, an ninh.

Phía Cuba cho rằng đây là công việc nhạy cảm, cần được xử lý nghiêm túc và có trách nhiệm. Cuba cũng bày tỏ mong muốn các cuộc trao đổi được tiến hành trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng hệ thống chính trị của mỗi nước, chủ quyền và quyền tự quyết, phù hợp với luật pháp quốc tế.

×