Trồng cam, quýt an toàn, thân thiện môi trường, ông nông dân tại một xã vùng biên Sơn La năm thu tiền tỷ

Chinh phục giống cam canh, tiên phong chuyển đổi hữu cơ trên đất đồi

Nằm ở biên giới của tỉnh Sơn La, xã Lóng Sập có địa hình đồi núi cao, hiểm trở, đời sống của người dân còn nhiều khó khăn, kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp.

Thế nhưng cũng trên những vùng đất còn nhiều gian khó ấy, vẫn có những người nông dân nghĩ dài, làm lớn, mạnh dạn chuyển đổi sang các mô hình kinh tế xanh, điển hình như mô hình của ông Hoàng Công Văn, nông dân làm giàu từ trồng cam, quýt không hạt chuyển đổi hữu cơ.

Chỉ vào những hàng cam đều tăm tắp, trái sai lúc lỉu, ông Văn cho biết, chỉ độ 15 năm về trước, đây vốn đều là đất trồng ngô, sắn, dong riềng. Khi đó, cả năm làm chăm chỉ cũng thu được 40-50 tấn ngô, trừ đi chi phí cũng thu lại được mấy chục triệu.

"Nhưng giá ngô lúc tăng lúc giảm, lợi nhuận không cao nếu so với các loại cây trồng khác, chưa kể mưa gió dễ đổ. Mình đầu tư vào rồi lúc bán chẳng được bao nhiêu nên cũng nản, mới quyết định chuyển sang trồng cây ăn quả, rồi dần dần chuyển sang trồng cam", ông Văn kể lại.

Lúc ông Văn quyết tâm chuyển đổi đất nương rẫy sang trồng cây ăn quả, ai cũng cản, ngay cả các cụ thân sinh cũng khuyên dặn cứ làm từ từ.

"Nhưng tôi nghĩ, khi ấy tôi đã ngoài 40 tuổi, không thể cứ chần chừ được nữa. Thế là tôi vừa đi học hỏi các mô hình làm tốt như cam canh Bản Ôn - Mộc Châu, rồi Cao Phong - Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ), Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh)...

Vừa đi học nghề, tôi vừa đầu tư hàng trăm triệu mua cây giống, thuê nhân công cuốc đất làm vườn, dần dần mới có được 5ha vườn cam canh, trồng xen thêm 1.000 quýt không hạt như hiện nay", ông Văn bảo.

Không chỉ chuyển đổi từ trồng ngô, sắn sang phát triển cây ăn quả, ông Hoàng Công Văn còn kiên trì theo đuổi hướng canh tác an toàn, thân thiện với môi trường. Ông Văn cho biết, muốn cây khỏe, cho năng suất ổn định thì trước hết phải giữ được "sức khỏe" của đất.

Do nằm trên đỉnh đồi dốc, toàn bộ vườn cam, quýt đều được trồng theo đường đồng mức, mặt bằng mỗi luống rộng khoảng 2 mét; gốc cây cũng hạn chế cuốc xới để giữ kết cấu đất. Cách làm này sẽ hạn chế được thấp nhất sự xói mòn, rửa trôi, giúp đất giữ độ phì nhiêu, dinh dưỡng.

Một nguyên tắc khác được ông Văn duy trì suốt gần 15 năm qua là không sử dụng thuốc diệt cỏ. Khắp 5ha vườn cam, sắc xanh của thảm cỏ phủ kín từng luống cây. Thay vì làm sạch cỏ bằng hóa chất, gia đình phát cỏ định kỳ bằng máy rồi tận dụng toàn bộ lượng cỏ để phủ gốc, bổ sung chất hữu cơ cho đất.

Ông Văn lý giải: Nhiều người cho rằng cỏ cạnh tranh dinh dưỡng với cây, nhưng theo tôi, cỏ có nhiều tác dụng tốt. Sau khi phát, cỏ được phủ lại dưới gốc sẽ phân hủy thành nguồn hữu cơ, trả lại dinh dưỡng cho đất. Lớp cỏ còn giúp giữ ẩm, giữ tầng mùn và thải độc cho đất phục hồi. Vườn cây ăn quả lúc nào cũng sạch cỏ, phải phụ thuộc vào thuốc diệt cỏ thì có hại nhiều hơn có lợi.

Cùng với đó, gia đình ông cũng ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ tự ủ từ ngô và đậu tương để nuôi cây, chỉ bổ sung một lượng nhỏ phân vô cơ vào những giai đoạn cây cần nhiều dinh dưỡng như ra hoa và đậu quả...

"Trái ngọt" sau gần 15 năm kiên trì canh tác xanh

Sau gần 15 năm kiên trì theo đuổi hướng canh tác an toàn, thân thiện với môi trường, vườn cam canh và quýt không hạt của gia đình ông Hoàng Công Văn không chỉ cho năng suất ổn định mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Trên diện tích 5ha, mỗi năm gia đình ông thu hoạch khoảng 100 tấn quả đổ lại, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng và lợi nhuận hàng trăm triệu đồng. So với thời điểm còn trồng ngô, sắn và dong riềng, thu nhập từ mô hình cây ăn quả đã tăng hơn 10 lần.

Không chỉ vậy, đầu ra của sản phẩm cũng ngày càng ổn định. Cam canh và quýt không hạt của gia đình ông được tiêu thụ rộng rãi trong tỉnh, đồng thời được nhiều thương lái thu mua ngay tại vườn để đưa đi tiêu thụ tại chợ đầu mối nhiều tỉnh thành.

Đáng quý nhất, theo ông Văn, việc canh tác chuyển đổi hữu cơ tuy đòi hỏi nhiều thời gian và công chăm sóc hơn nhưng đổi lại đất ngày càng khỏe, cây ít sâu bệnh, năng suất ổn định qua từng năm. Nhờ hạn chế sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chi phí đầu vào cũng giảm đáng kể.

Ông Văn tâm sự: "Người làm vườn ngày nay phải có tâm huyết, không thể khai thác đất theo kiểu "khảo đất lấy của" như trước đây.

Mình biết chăm đất thì đất sẽ nuôi cây, cây sẽ cho quả, xứng đáng với công sức của mình. Quan trọng hơn, mình làm ra nông sản sạch thì người tiêu dùng yên tâm, còn mình và người dân xung quanh cũng đỡ phải tiếp xúc với hóa chất".

Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho 4-5 lao động địa phương. Vào mùa cao điểm, số lao động được thuê tăng lên 30-40 người/ngày, với mức thu nhập từ 220.000-250.000 đồng/người/ngày tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân vùng biên.

Điều ông Văn vui hơn cả không phải là những mùa quả bội thu, mà là ngày càng có nhiều hộ dân trong vùng cũng quan tâm, chuyển đổi theo cách làm của ông. "Trồng cam không khó, cái khó là phải thật sự tâm huyết và chăm chỉ. Chăm đất tốt thì cây sẽ khỏe, làm nông cũng phải nghĩ đến lâu dài thì mới giữ được vườn và giữ được nghề", ông Văn bộc bạch.

Đánh giá cao mô hình của gia đình ông Hoàng Công Văn, ông Trần Xuân Thành, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lóng Sập cho biết, đây là một trong những hướng sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa góp phần bảo vệ môi trường.

Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp theo hướng hữu cơ gắn với cây ăn quả và chăn nuôi đại gia súc; đồng thời cử cán bộ bám cơ sở, hướng dẫn kỹ thuật theo hình thức "cầm tay chỉ việc" để hỗ trợ người dân chuyển đổi sang các mô hình canh tác bền vững.

×