Trồng giống ớt mới lạ ở một xã mới của Thái Nguyên, vì sao nông dân lại bỏ hẳn ngô, khoai chỉ sau vài tháng?

Từ đất trồng ngô kém hiệu quả đến mô hình trồng ớt J Xanh liên kết

Tại xã Văn Lăng (tỉnh Thái Nguyên), sau thời gian loay hoay với các loại cây trồng truyền thống, cây ớt J Xanh đang dần khẳng định là một hướng đi hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Chia sẻ với phóng viên, bà Lê Thị Cúc (xóm Vân Khánh, xã Văn Lăng) cho biết, trên diện tích hơn 2ha đất sản xuất, trước đây gia đình bà chủ yếu trồng ngô.

Tuy nhiên, do giá cả bấp bênh, chi phí đầu vào ngày càng tăng nên thu nhập không đáng kể.

Năm 2024, khi HTX Việt Cường đưa giống dong riềng lên trồng thử nghiệm, bà con rất kỳ vọng, song do ảnh hưởng của mưa lũ, toàn bộ diện tích bị hỏng, kế hoạch sản xuất phải dừng lại.

Bước ngoặt đến khi một HTX khác liên hệ thuê đất của gia đình bà Cúc để trồng giống ớt J Xanh theo hình thức liên kết. HTX đầu tư toàn bộ cây giống, vật tư đầu vào, còn người dân tham gia sản xuất và được trả công lao động.

Nhờ đã từng tham gia các lớp tập huấn khoa học kỹ thuật trồng ớt trước đó, bà Cúc nắm chắc quy trình chăm sóc và được giao quản lý kỹ thuật toàn bộ diện tích.

“Do diện tích lớn, trong quá trình trồng và chăm sóc, tôi phải thuê thêm nhiều lao động địa phương để làm cỏ, phun thuốc, thu hái. Nhờ vậy, nhiều lao động nhàn rỗi trong xóm có thêm việc làm, thu nhập ổn định”, bà Cúc chia sẻ.

Hiệu quả kinh tế của cây ớt J Xanh thể hiện rõ chỉ sau thời gian ngắn. Trong vòng chưa đầy 100 ngày, diện tích ớt của gia đình bà đã cho thu hoạch liên tiếp 3 lứa. Lứa đầu đạt khoảng 3 - 4 tạ quả, lứa thứ hai đạt 1 tấn và lứa thứ ba gần 1,5 tấn.

Không chỉ cho năng suất cao, thời gian thu hoạch của cây ớt cũng khá linh hoạt. Thông thường, sau khoảng 75 ngày trồng, cây ớt bắt đầu cho thu hoạch quả. Cứ 10 ngày lại thu một lứa, thu đến đâu, chủ đầu tư đến tận nơi thu mua đến đó, với giá dao động từ 6.000 – 8.000 đồng/kg, giúp người trồng yên tâm sản xuất, không lo đầu ra.

Trồng ớt J Xanh theo chuỗi liên kết, tạo thu nhập ổn định cho nông dân Văn Lăng

Theo bà Cúc, để đảm bảo chăm sóc diện tích ớt, cần khoảng 5 lao động thường xuyên cho các khâu làm cỏ, phun thuốc. Đến kỳ thu hoạch, số lượng nhân công phải huy động tăng lên đáng kể. Thu nhập của người lao động bình quân đạt khoảng 250.000 đồng/người/ngày; hiện nay, nhiều khâu được khoán theo sản lượng thu hái.

Bản thân bà Cúc hiện được chủ đầu tư trả 10 triệu đồng/tháng tiền công quản lý kỹ thuật, bên cạnh đó là tiền thuê đất 1,5 triệu đồng/sào/năm. “So với trồng ngô trước đây, thu nhập từ cây ớt cao hơn hẳn. Thời gian thu hoạch kéo dài, quả ra liên tục nên thu nhập của người lao động cũng được duy trì trong thời gian dài”, bà Cúc nhận định.

Từ thực tế mô hình này, nhiều hộ dân trên địa bàn xã Văn Lăng đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm. Thay vì sản xuất manh mún, tự phát, bà con từng bước làm quen với sản xuất theo chuỗi liên kết, tuân thủ quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt, hướng tới thị trường xuất khẩu.

Ông Đặng Ngọc Hiếu – Chủ tịch Hội Nông dân xã Văn Lăng cho biết, sau khi sáp nhập xã, cơ cấu cây trồng chủ lực của địa phương hiện nay chủ yếu là cây chè và cây lâm nghiệp, trong khi diện tích lúa không nhiều. Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm những cây trồng mới, cho giá trị kinh tế cao hơn để nâng thu nhập trên một đơn vị diện tích đất canh tác.

Trên cơ sở đó, Hội Nông dân xã đã lựa chọn một số hội viên tiêu biểu, có tinh thần đổi mới, đưa đi tham quan, học tập mô hình trồng ớt J Xanh tại xã Vô Tranh – nơi HTX Ngọc Viên liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu ớt sang thị trường Nhật Bản. Sau chuyến tham quan, học tập, các hội viên đã mạnh dạn triển khai trồng ớt J Xanh trên địa bàn xã Văn Lăng.

Nhân rộng mô hình, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững

Đến nay, diện tích trồng ớt J Xanh trên địa bàn xã Văn Lăng đã đạt hơn 8ha và bắt đầu trồng chính thức trong năm 2026. Trước đó, cuối năm 2025, một số hộ trồng thời vụ đã cho thu hoạch chỉ sau 53 ngày, mang lại thu nhập khá, tạo thêm niềm tin cho bà con.

Điểm thuận lợi lớn của mô hình là doanh nghiệp thu mua đến tận ruộng, người dân không phải lo khâu vận chuyển, bảo quản. Quan trọng hơn, khi ký hợp đồng trồng ớt với HTX Ngọc Viên, tất cả các hộ tham gia đều được tập huấn đầy đủ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn Nhật Bản, từ khâu làm đất, chọn giống, nguồn nước tưới, phân bón đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

“Việc tiếp cận và áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến không chỉ giúp bà con nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp, hướng tới làm nông nghiệp sạch, nông nghiệp hàng hóa”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, từ tháng 9 trở đi, diện tích trồng ớt trên địa bàn xã Văn Lăng sẽ tiếp tục được mở rộng. Lịch thời vụ được bố trí hợp lý để sau khi kết thúc vụ ớt, bà con kịp thời bước vào sản xuất lúa mùa. Những diện tích đất khác sẽ luân canh các loại cây hoa màu ngắn ngày như ngô, góp phần sử dụng hiệu quả quỹ đất nông nghiệp.

Thực tế từ mô hình trồng ớt J Xanh tại xã Văn Lăng cho thấy, nếu được định hướng đúng, có sự đồng hành của tổ chức hội và doanh nghiệp, nông dân hoàn toàn có thể nâng cao thu nhập ngay trên mảnh đất quê hương mình.

Với những tín hiệu tích cực ban đầu, cây ớt J Xanh đang được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, góp phần cải thiện đời sống, tạo việc làm bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn tại xã Văn Lăng nói riêng và các địa phương miền núi của tỉnh Thái Nguyên nói chung.

×