Trồng lúa đặc sản kết hợp nuôi rươi, nông dân Hải Phòng, Hưng Yên thu nhập hàng trăm triệu đồng

Với hệ thống sông ngòi dày đặc, các cửa sông lớn đổ ra biển tạo vùng nước lợ rộng lớn ngoài đê, Hải Phòng đang sở hữu lợi thế tự nhiên rất thuận lợi cho mô hình lúa - rươi.

Theo đó, với phương thức sản xuất 1 vụ lúa và 1 vụ rươi/năm nông dân Hải Phòng có thể thu tiền tỷ. Điều đó có thể khẳng định, mô hình sản xuất lúa - rươi đang mở ra nhiều cơ hội làm giàu cho nông dân.

Giá trị sản xuất mô hình lúa-rươi đạt 700 đến 1.000 tỷ đồng/năm

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho biết, hiện toàn thành phố có khoảng 150.000 ha lúa sản xuất mỗi năm, trong đó gần 1.700 ha được canh tác theo mô hình lúa - rươi hữu cơ tại nhiều địa phương như: Chí Minh, Nghi Dương, An Khánh, An Hưng, Quyết Thắng, Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thuận, Minh Tân, Tứ Kỳ, Thanh Hà, Hà Đông...

Hằng năm, các vùng sản xuất này cung ứng ra thị trường khoảng 8.000 tấn thóc hữu cơ chất lượng cao và từ 2.200 - 2.500 tấn rươi thương phẩm, với năng suất bình quân đạt 1,3 - 1,5 tấn/ha. Tổng giá trị sản xuất toàn vùng ước đạt từ 700 đến 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Riêng xã Chí Minh hiện có 478 ha sản xuất lúa kết hợp khai thác rươi, cáy. Mỗi năm địa phương cung cấp khoảng 2.400 tấn lúa hữu cơ cùng 500 - 600 tấn rươi, cáy thương phẩm. Doanh thu bình quân đạt từ 500 - 600 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận từ 350 - 450 triệu đồng/ha/năm, cao gấp nhiều lần so với sản xuất lúa truyền thống.

Đánh giá hiệu quả của mô hình lúa-rươi, bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng khẳng định, đây là mô hình nông nghiệp sinh thái tiêu biểu, thể hiện rõ định hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn mà thành phố đang tích cực triển khai.

Điểm đặc biệt của mô hình nằm ở sự cộng sinh hài hòa giữa cây lúa và hệ sinh thái tự nhiên. Rươi chỉ sinh trưởng trong môi trường nước sạch, không tồn dư hóa chất, vì vậy sự xuất hiện của loài thủy sinh này chính là minh chứng rõ nét cho chất lượng môi trường canh tác và giá trị của nền nông nghiệp sinh thái.

"Con rươi không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn là 'thước đo sinh học' phản ánh sự trong lành của môi trường sản xuất. Đây là hướng phát triển phù hợp với mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững của Hải Phòng", bà Kiểm chia sẻ.

Ông Phạm Xuân Sáu, ở thôn Xuân Kỳ (xã Chí Minh) có gần 1 ha ruộng canh tác mô hình lúa - rươi cho biết, lúa được nuôi dưỡng hoàn toàn từ nguồn phù sa đa vi lượng và lớp mùn hữu cơ đậm đặc sau mỗi vụ rươi, hạt gạo tích tụ hàm lượng dinh dưỡng cao vượt trội so với gạo canh tác thông thường.

Nhờ chất lượng dẻo thơm, đậm vị và quy trình thu hoạch, đóng gói đạt chuẩn OCOP, gạo lúa rươi hữu cơ xã Chí Minh hiện đang định vị ở phân khúc nông sản cao cấp. Trên thị trường hiện nay, giá bán lẻ sản phẩm dao động ổn định từ 45.000 đến 60.000 đồng/kg (tùy thuộc vào quy cách đóng gói và hút chân không).

Đối với các dòng gạo lúa rươi nếp hoặc gạo lứt hữu cơ, mức giá có thể lên tới 65.000 – 75.000 đồng/kg.

"Đây là mức giá xứng tầm với công sức canh tác khắt khe của bà con, mang lại giá trị thương mại lớn cho địa phương", ông Sáu nói.

Đối với rươi, vụ mùa vừa qua, ông thu hoạch được 2 lượt với trê 6 tạ rươi, trung bình 20 - 30 kg rươi/sào. Rươi được thương lái thu mua với giá từ 200.000 - 220.000 đồng/kg ngay sau khi vớt khỏi mặt ruộng.

Với mô hình sản xuất lúa rươi, ông Sáu thu lãi 350 triệu đồng/ha, cao gấp đôi so với trồng lúa thông thường.

Xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ lúa-rươi

Để thúc đẩy mở rộng mô hình lúa-rươi, hướng dân nông dân canh tác hiệu quả, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã triển khai Dự án “Xây dựng mô hình nuôi rươi kết hợp sản xuất lúa gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm” giai đoạn 2023-2025 trên địa bàn thành phố Hải Phòng và tỉnh Hưng Yên.

Theo đó, tổng diện tích triển khai của toàn dự án đạt 56 ha, vượt yêu cầu kế hoạch đề ra (tối thiểu 45 ha), trong đó mỗi mô hình có diện tích từ 5-10 ha, được lựa chọn tại những vùng có truyền thống khai thác rươi hoặc có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển hệ sinh thái rươi - lúa một cách bền vững.

Mô hình được triển khai theo quy trình kỹ thuật thống nhất gồm cải tạo ruộng nuôi rươi - trồng lúa, xử lý nền đáy bằng chế phẩm sinh học, chủ động hệ thống cấp - thoát nước phục vụ rươi, sử dụng giống lúa chất lượng phù hợp với điều kiện vùng triều, kết hợp bảo vệ môi trường tự nhiên bằng chế phẩm sinh học và các biện pháp sản xuất hữu cơ.

Trong quá trình triển khai, Ban quản lý dự án tổ chức đồng bộ nhiều hoạt động như hướng dẫn kỹ thuật tại ruộng, theo dõi định kỳ mật độ rươi, tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân, tổ chức tham quan - đầu bờ, hội nghị đánh giá mô hình theo từng vụ, xây dựng tài liệu kỹ thuật, pano bảng biểu và các phóng sự truyền thông.

Tổ chức 9 lớp tập huấn trong mô hình với 270 học viên, 18 lớp tập huấn nhân rộng với 540 học viên, 9 buổi tham quan - hội thảo, 6 hội nghị tổng kết mô hình tại các xã và 2 hội nghị sơ kết - tổng kết cấp dự án.

Các hoạt động truyền thông được triển khai rộng rãi với 9 pano biển báo mô hình, 5.300 tờ rơi hướng dẫn kỹ thuật, 9 phóng sự và video tuyên truyền phát trên các phương tiện truyền thông địa phương.

Nhờ có sự đồng hành của đội ngũ cán bộ kỹ thuật từ Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng và Hưng Yên, các mô hình được giám sát chặt chẽ từ đầu vụ đến cuối vụ, đặc biệt là thời điểm rươi lên - xuống theo chu kỳ con nước và các yếu tố thủy văn.

Kết quả thực hiện mô hình đạt hiệu quả cao về sinh thái, sản xuất và kinh tế. Tại các điểm mô hình ở Hải Phòng, mật độ lỗ rươi đo được đạt từ 100-110 lỗ/m2, cao hơn rõ rệt so với ruộng đối chứng chỉ 60-70 lỗ/m2. Năng suất rươi bình quân đạt 1.500 kg/ha, có nơi đạt trên 1.600 kg/ha, trong khi đối chứng chỉ khoảng 800 kg/ha.

Tại Hưng Yên, năng suất rươi đạt bình quân 1.450 kg/ha, tăng gấp đôi so với diện tích không áp dụng quy trình kỹ thuật. Năng suất lúa trong mô hình đạt từ 49,9 - 50,1 tạ/ha, cao hơn 5-6 tạ/ha so với đối chứng; chất lượng lúa tốt hơn, tỷ lệ hạt lép giảm, hạt sáng màu, cơm thơm, phù hợp tiêu chuẩn lúa hữu cơ và an toàn.

Môi trường ruộng ổn định, nguồn nước sạch hơn, lượng sinh vật đáy phong phú, hệ sinh thái rươi được phục hồi rõ rệt. Nhờ các quy trình sản xuất không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, mô hình đảm bảo an toàn sinh học, thân thiện môi trường và đáp ứng xu hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ.

Về hiệu quả kinh tế, tổng thu nhập của các hộ trong mô hình tăng 10-15% so với canh tác truyền thống, đặc biệt những hộ có kinh nghiệm và tuân thủ đúng kỹ thuật đạt lợi nhuận tăng thêm từ 40-60 triệu đồng/ha/năm.

Đây là kết quả từ việc gia tăng sản lượng rươi - mặt hàng có giá trị kinh tế cao, đồng thời bán được lúa chất lượng cao với giá tốt hơn nhờ sản xuất theo hướng hữu cơ. Ngoài hiệu quả trực tiếp về kinh tế, mô hình còn giúp người dân giảm công lao động, hạn chế sử dụng phân bón - thuốc hóa học, góp phần cải thiện lâu dài chất lượng đất và bảo vệ hệ sinh thái rươi tự nhiên.

Song song với sản xuất, dự án xây dựng được 3 chuỗi liên kết tiêu thụ rươi và lúa giữa doanh nghiệp thu mua -hợp tác xã - hộ nông dân, giúp đảm bảo đầu ra ổn định, tránh tình trạng được mùa mất giá.

Một số doanh nghiệp chế biến rươi, doanh nghiệp kinh doanh gạo an toàn đã ký kết hợp tác tiêu thụ sản phẩm với các hợp tác xã và hộ dân, tạo tiền đề phát triển bền vững cho vùng sản xuất rươi - lúa. Các mô hình liên kết được duy trì ổn định, đánh giá cao về tính minh bạch và hiệu quả.

×