Trồng lúa ở Cuba, quốc gia nhiều... gió, tại sao giống lúa Việt Nam lại kéo dài thời gian sinh trưởng so với quê nhà?

Trồng lúa ở Cuba, vì sao các giống lúa của Việt Nam lại có thời gian sinh trưởng dài hơn khi trồng ở Cuba?

Thực hiện Pha 5 của dự án hợp tác trồng lúa giữa Việt Nam - Cuba do Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) triển khai từ đầu những năm 2000, đoàn 8 chuyên gia Việt Nam là những kỹ sư, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất lúa đã đến Cuba từ năm 2022 để xây dựng các mô hình mở rộng cũng như thâm canh cao để đánh giá hiệu quả của từng giống lúa của Việt Nam đã được khảo nghiệm ở Cuba trong suốt nhiều năm qua.

Tiếp tục câu chuyện trồng lúa ở Cuba với phóng viên Dân Việt, Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú (công tác tại Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long) cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa sang Cuba 20 giống lúa để khảo nghiệm, đến nay đã được công nhận 4 giống, là các giống OM817, TH31, OM5451, OM6976, sang Cuba được đặt lại tên mới là: ViBa 17, ViBa 31, ViBa 51, ViBa 76. Cùng với giống lúa CT16, đến nay, đã có 5 giống lúa của Việt Nam được công nhận ở Việt Nam.

Nói về chất lượng các giống lúa Việt Nam được trồng ở Cuba, ông Phạm Ngọc Tú cho biết, 5 giống lúa Việt Nam trồng tại Cuba đều là những giống lúa thuần, lúa lai cho năng suất, chất lượng cao.

"Khi đưa sang Cuba trồng khảo nghiệm, chất lượng gạo của các giống lúa này không hề thay đổi, tuy nhiên thời gian sinh trưởng có dài ngày hơn một chút so với trồng ở Việt Nam", ông Phạm Ngọc Tú nói về điểm khác biệt của các giống lúa Việt Nam khi trồng trên đất Cuba.

Lý giải cho sự thay đổi nhỏ này trong vòng đời của cây lúa Việt Nam khi trồng ở Cuba, theo ông Phạm Ngọc Tú, có nhiều yếu tố dẫn đến sự thay đổi này, có thể do điều kiện thời tiết ở Cuba ấm, lại rất nhiều gió. "Cứ từ 9h trở đi là gió nổi lên rất mạnh", ông Tú chia sẻ.

Cũng theo ông Tú, trong số 5 giống lúa Việt Nam đang trồng tại Cuba, giống lúa lai CT16 được người dân Cuba rất ưa chuộng bởi tính kháng tốt, thời gian sinh trưởng tương đương các giống lúa bản địa của Cuba là khoảng 120 - 130 ngày, năng suất tốt. Đặc biệt, gạo CT16 dẻo, khổ vừa phải, phù hợp với thói quen ăn cơm của người Cuba hoặc chế biến thành các món cơm chiên, cơm rang rất dễ dàng.

Tiết lộ quy trình tạo ra giống lúa rất được lòng nông dân Cuba

Giống lúa CT16 là giống lúa do Công ty AgriVMA liên kết, hợp tác với nông dân Cuba phát triển tại Cuba với diện tích sản xuất đã lên đến 1.000ha, ngay trong vụ đầu tiên gieo trồng tại Cuba, giống lúa này cho năng suất vượt trội, lên đến 7 - 8 tấn/ha, gấp hai, ba lần so với các giống lúa truyền thống tại Cuba.

Đặc biệt, trong khi các giống lúa thuần khác của Việt Nam có thể sản xuất giống trực tiếp tại Cuba để giảm công vận chuyển thì hiện tại giống lúa CT16 vẫn phải sản xuất tại Việt Nam và vận chuyển sang Cuba bằng đường biển.

Lý giải nguyên nhân chưa thể sản xuất trực tiếp giống lúa CT16 tại Cuba, ông Đoàn Văn Sáu Giám đốc Công ty TNHH Cường Tân (có trụ sở tại tỉnh Nam Định cũ, nay là Ninh Bình), đơn vị đang nắm bản quyền giống lúa CT16 cho biết, so với các giống lúa thuần, giống lúa lai CT16 có quy trình sản xuất giống rất phức tạp.

"Phức tạp là bởi muốn sản xuất lúa lai phải có vùng sản xuất riêng để tránh sự pha tạp, lai chéo, ngay ở Việt Nam không phải chỗ nào cũng có thể dùng để sản xuất những giống lúa lai như CT16. Để tạo ra giống lúa CT16, trong một ruộng lúa chúng tôi áp dụng quy trình gieo cấy cứ 8 hàng là giống lúa mẹ lại xen 2 hàng là giống lúa bố; phải tính toán thời gian gieo cấy giống bố, giống mẹ cực chi tiết để đảm bảo cả giống bố, giống mẹ trỗ cùng thời điểm và thụ phấn cho nhau. Sau quá trình này, đến lúc thu hoạch chúng tôi sẽ bỏ lúa ở hàng bố, chỉ lấy lúa ở hàng mẹ để làm giống", ông Đoàn Văn Sáu thông tin.

Được biết, giống lúa lai 3 dòng CT16 được Học viện Nông nghiệp Việt Nam chuyển giao bản quyền cho Công ty TNHH Cường Tân từ năm 2014. Giống CT16 là kết quả của nhóm nghiên cứu thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam: Nguyễn Thị Trâm, Trần Văn Quang, Phạm Thị Ngọc Yến, Vũ Văn Liết, Nguyễn Văn Mười, Trần Thị Minh Ngọc, Vũ Bình Hải. Nhóm tác giả đã lấy dòng mẹ là Nhị ưu 838 và dòng bố là R16 và kết quả cho thấy ưu thế lai vượt trội, năng suất, chất lượng lúa của con lai tương đương giống Nhị ưu 838 nhưng cây cứng hơn, bông chắc hạt hơn, chịu được thời tiết lạnh hơn.

Giống CT16 được công nhận là giống cây trồng mới tại Việt Nam từ năm 2011, được gia hạn theo Quyết định số 520/QĐ-TT-CLT ngày 30/12/2022 của Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và PTNT, nay là Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) với thời gian lưu hành từ ngày 1/1/2023 đến 31/12/2032.

×