Trồng "lúa xanh", Hội Nông dân Bắc Ninh được Chủ tịch UBND tỉnh trao tặng giải thưởng môi trường

Thưa ông, được biết Bắc Ninh là một trong những điểm sáng của cả nước về phong trào nông dân tham gia bảo vệ môi trường nông thôn và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những dấu ấn nổi bật mà các cấp Hội đã triển khai trong thời gian qua?

-Phải khẳng định rằng, chuyển đổi sản xuất nông nghiệp từ truyền thống sang tăng trưởng xanh và phát triển nông nghiệp tuần hoàn không còn là xu thế nữa, mà đã trở thành hiện thực tất yếu.

Trong nhiệm kỳ từ năm 2023 đến nay, Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh chỉ đạo, hướng dẫn Hội Nông dân cơ sở tổ chức 7 lớp tập huấn kiến thức bảo vệ môi trường cho trên 420 cán bộ, hội viên nông dân.

Nhiều hoạt động quy mô lớn đã để lại dấu ấn đậm nét, điển hình như việc phối hợp với Trung tâm Môi trường nông thôn thuộc Trung ương Hội tổ chức thành công Lễ phát động Quốc gia hưởng ứng chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2023 tại Lăng Kinh Dương Vương, Thuận Thành, thu hút tới 800 đại biểu tham dự.

Bên cạnh đó, Hội Nông dân tỉnh đã triển khai mô hình điểm “Thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, xử lý phế phụ phẩm nông nghiệp, tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa trong hoạt động sản xuất nông nghiệp và cộng đồng dân cư” tại xã Nhân Thắng. Đến này toàn tỉnh Bắc Ninh đã có 236 cơ sở hội xây dựng được mô hình về bảo vệ môi trường nông thôn, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Trong đó, riêng năm 2025, các cấp Hội đã đồng loạt ra quân duy trì các tuyến đường tự quản; thực hiện hiệu quả “Ngày Chủ nhật xanh”; tổ chức các hoạt động hưởng ứng “Ngày Đất ngập nước Thế giới” ,“Ngày Nước Thế giới”, Chiến dịch “ Giờ trái đất”năm 2025.

Hội Nông dân Bắc Ninh tích cực vận động nông dân sử dụng chế phẩm xử lý rơm rạ, sau thu hoạch; không đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường. Chỉ trong riêng năm 2025, Hội đã xây dựng 148 mô hình bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu; tổ chức 7 lớp tập huấn kiến thức bảo vệ môi trường cho trên 420 cán bộ, hội viên nông dân và Tổ chức Lễ phát động hưởng ứng chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” với hơn 200 đại biểu tham dự.

Trong bức tranh tổng thể đó, Đề án “Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường” được xem là một trong những kết quả nổi bật. Vậy tiến trình nhân rộng mô hình này trên địa bàn tỉnh đã và đang diễn ra như thế nào, thưa ông?

-Tại Bắc Ninh, từ các mô hình làm điểm ban đầu do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam triển khai tại 2 xã, chúng tôi đã nhanh chóng nhân rộng ra các huyện và đến nay là trên phạm vi toàn tỉnh. Tính từ năm 2020 đến nay, tổng diện tích áp dụng các kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường trên địa bàn tỉnh đã đạt khoảng gần 5.000ha.

Riêng trong năm 2026 này, dù gặp những khó khăn nhất định, các cấp Hội vẫn đang tập trung quyết liệt để xây dựng các mô hình cho vụ mùa. Dự kiến trong năm nay, chúng tôi sẽ đào tạo kỹ thuật cho khoảng 5.000 nông dân. Ban đầu, đề án được phê duyệt với mục tiêu triển khai 500 ha mỗi năm, nhưng đến nay, diện tích bà con nông dân chủ động đăng ký tham gia với Hội Nông dân tỉnh đã lên đến gần 1.000 ha.

Hiệu ứng và sức lan tỏa của đề án lớn đến mức tại nhiều địa phương, khi Hội tổ chức các buổi tuyên truyền, triển khai kỹ thuật xuống tận cấp thôn, các hội trường đều chật kín người, nhiều hội viên phải ngồi ra cả vỉa hè để lắng nghe.

Những nỗ lực này đã được ghi nhận xứng đáng khi vào năm 2025, Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh (trước đây là Hội Nông dân tỉnh Bắc Giang) vinh dự được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen, trao giải thưởng về bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh, cùng với rất nhiều tập thể cấp xã cũng được khen thưởng.

Sự thay đổi nhận thức của người nông dân vốn là bài toán không hề dễ dàng đối với bất kỳ đề án nông nghiệp nào. Vậy Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh đã chọn phương pháp tiếp cận như thế nào để thuyết phục bà con?

- Đúng là ban đầu chúng tôi gặp không ít khó khăn do tư duy canh tác cũ đã ăn sâu bám rễ, người dân chưa hiểu thế nào là canh tác lúa thân thiện với môi trường. Quan điểm đào tạo và triển khai của Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh là phải trực quan, thực chất, nói có sách, mách có chứng. Khi hỗ trợ các mô hình có quy mô lên tới vài chục ha tại một xã, chúng tôi vẫn luôn chọn ra từ 2-3 hộ gia đình làm chuẩn chỉ tuyệt đối 3 kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường.

Đến kỳ thu hoạch, Hội tổ chức các buổi hội thảo đầu bờ để bà con nông dân xung quanh đến tham quan, tự so sánh hiệu quả giữa ruộng mô hình và ruộng truyền thống bằng mắt thường. Khi người dân nhìn thấy năng suất lúa đảm bảo, chi phí giảm, môi trường đồng ruộng sạch sẽ hơn thì không cần cán bộ Hội phải thuyết phục nhiều, họ sẽ tự giác làm theo.

Từ những hạt nhân này, chính người nông dân có kiến thức sẽ trở thành những tuyên truyền viên tích cực nhất, tiếp tục hướng dẫn, lan tỏa cho các hộ khác theo phương thức nông dân dạy nông dân.

Bên cạnh việc thay đổi nhận thức, đâu là những điểm tựa về mặt cơ chế, chính sách giúp đề án này bứt phá mạnh mẽ tại một địa phương có nguồn thu ngân sách lớn như Bắc Ninh, thưa ông?

- Kết quả có được trước hết là nhờ sự quan tâm sát sao của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành, đặc biệt là ngành nông nghiệp. Hội Nông dân tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ký kết chương trình phối hợp toàn diện để cùng hành động.

Về mặt nguồn lực tài chính, tỉnh Bắc Ninh có cơ chế hỗ trợ rất mạnh mẽ khi cấp kinh phí xây dựng mô hình và hỗ trợ tới 70% giá mua phân bón vi sinh cũng như các loại chế phẩm sinh học xử lý rơm rạ.

Đặc biệt, nhờ nguồn thu ngân sách của tỉnh khá lớn, cấp ủy và chính quyền các địa phương cấp xã, phường cũng cực kỳ quan tâm. Nhiều xã đã chủ động trích ngân sách để hỗ trợ nốt 30% kinh phí còn lại, hoặc hỗ trợ 100% tiền giống cho nông dân tham gia mô hình.

Như vậy, người dân khi tham gia không chỉ được trang bị kiến thức, tham gia hội thảo đầu bờ mà còn được hỗ trợ tiền ăn, chi phí đi lại khi tham gia các lớp tập huấn. Sự đồng hành đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp xã đã tạo nên niềm phấn khởi, hồ hởi rất lớn cho hội viên.

Để duy trì tính bền vững và nâng cao chuỗi giá trị cho hạt gạo Bắc Ninh, Hội Nông dân tỉnh có định hướng phát triển tổ chức sản xuất xanh như thế nào trong giai đoạn tới?

- Chúng tôi xác định không thể dừng lại ở việc canh tác nhỏ lẻ. Từ các tổ nhóm nông dân tại các xã có diện tích trồng lúa lớn, Hội Nông dân tỉnh có kế hoạch phát triển và thành lập mới 100 tổ nhóm nông dân nghề nghiệp. Các tổ nhóm này chính là tiền đề để xây dựng, phát triển thành các hợp tác xã nông nghiệp. Hợp tác xã sẽ đóng vai trò là đầu tàu, đứng ra tổ chức thu mua, chế biến và trực tiếp liên kết với các doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.

Hiện nay, diện tích đất canh tác lúa hai vụ của Bắc Ninh vẫn còn trên 70.000 ha. Chất lượng lúa gạo của tỉnh đã và đang được tiêu thụ rộng rãi trong nước, thậm chí nhiều hợp tác xã đã có sản phẩm xuất khẩu. Việc hình thành chuỗi liên kết kinh tế tập thể này sẽ giúp nâng cao giá trị thương phẩm của hạt gạo thích ứng với biến đổi khí hậu, mang lại thu nhập bền vững cho nhà nông.

Để thực hiện được mục tiêu đưa diện tích canh tác lúa thân thiện với môi trường đạt 10.000 ha vào năm 2030, Hội Nông dân tỉnh sẽ tập trung vào những giải pháp then chốt nào, thưa ông?

- Mục tiêu đạt 10.000 ha lúa thân thiện với môi trường vào cuối nhiệm kỳ, năm 2030 là một thách thức nhưng cũng là quyết tâm chính trị lớn của Hội. Giải pháp then chốt đầu tiên là phải làm chủ được công tác đào tạo thông qua đội ngũ giảng viên nguồn. Lúa là cây trồng mang tính thời vụ rất cao, đòi hỏi chỉ trong vòng 10 đến 15 ngày, Hội phải đồng loạt tổ chức tập huấn xong cho hàng ngàn người dân. Nếu không có lực lượng giảng viên tại chỗ vững vàng, tỉnh Hội không thể đáp ứng nổi. Qua các khóa đào tạo chuyên sâu của Trung ương, Bắc Ninh đã xây dựng được đội ngũ 60 giảng viên nguồn, trong đó có khoảng 10 giảng viên xuất sắc, có chuyên môn sâu, đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nhiệm vụ.

Chúng tôi yêu cầu đội ngũ này bên cạnh kiến thức chuẩn của Trung ương phải cụ thể hóa, bản địa hóa bài giảng sao cho sát thực tiễn của từng chân đất, từng địa phương để nông dân dễ áp dụng nhất.

Trong thời gian tới, Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh cam kết sẽ tiếp tục lồng ghép hiệu quả dự án của Trung ương với đề án của tỉnh, tập trung toàn lực để vừa hỗ trợ nguồn lực, vừa nâng cao năng lực cho cán bộ, hội viên, quyết tâm đưa công tác Hội và phong tào nông dân tỉnh Bắc Ninh bứt phá, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu tăng trưởng xanh của nền nông nghiệp nước nhà.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

×