Trong rừng có các cây thuốc quý gì mà dân xã mới này ở Thái Nguyên mới (địa phận Bắc Kạn cũ) đang làm giàu?

Nghề thuốc nam, nghề cha ông của người Dao Bắc Kạn nay là di sản

Dưới những tán rừng già, người Dao xã Nam Cường của tỉnh Thái Nguyên đã tích lũy cho mình một hệ thống tri thức đồ sộ về các loại cây thuốc.

Với người Dao nơi đây, mỗi nhành cây, ngọn cỏ ven đường hay sâu trong rừng thẳm đều có thể là một vị thuốc quý.

Nghề thuốc Nam của người Dao không chỉ là kinh nghiệm đơn thuần mà là sự kết hợp tinh tế giữa hiểu biết về dược tính và quan niệm về sự cân bằng âm dương trong cơ thể.

Tại các thôn bản người Dao ở xã Nam Cường, điển hình như Bản Lồm, hình ảnh những người phụ nữ Dao lưng đeo quẩy tấu lên rừng hái thuốc đã trở nên rất quen thuộc.

Thuốc Nam của người Dao xã Nam Cường rất đa dạng, từ các bài thuốc trị xương khớp, dạ dày, đại tràng đến các loại trà thảo dược thanh nhiệt. Đặc biệt nhất phải kể đến bài thuốc lá tắm với hàng chục loại lá rừng, giúp lưu thông khí huyết và phục hồi sức khỏe nhanh chóng.

Anh Triệu Tiến Vượng thôn Bản Lồm, xã Nam Cường, tỉnh Thái Nguyên – người có nghề gia truyền bốc thuốc Nam cho biết, trong những bài thuốc quý, có những cây thuốc nghe đến khiến người ta sợ nhưng lại có công dụng rất lớn, ví dụ như cây lá han, rễ cây chuyên trị bệnh tụ máu, xương khớp.

“Với cây lá han nếu chạm vào lá sẽ bị bỏng rát, sưng tấy. Nhưng để làm thuốc chúng tôi chỉ lấy thân và rễ của cây lá han. Dễ, thân được băm lát, xao vàng, hạ thổ rồi đem ngâm rượu. Nói chung trong rừng có rất nhiều loại cây thuốc, chỉ là mình không biết hoặc không để ý mà thôi.

Cách hái thuốc cũng phải tuân thủ những quy định riêng để cây thuốc vẫn có thể sinh trưởng và phát triển, có vậy mới bảo tồn được các loài cây thuốc quý trong tự nhiên. Cùng với đó, người Dao chúng tôi cũng trồng một số loại cây thuốc trong vườn nhà hoặc trên vườn rừng của gia đình”, anh Vượng cho biết thêm.

Nhận thấy giá trị của nghề thuốc Nam, chính quyền xã Nam Cường đã tích cực vận động người dân gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với xây dựng sản phẩm du lịch. Thay vì chỉ bán các bó lá thuốc khô ở chợ phiên, bà con người Dao ở Nam Cường hiện nay đã bắt đầu phát triển các dịch vụ trải nghiệm tại chỗ cho du khách.

Hướng tới sự phát triển bền vững

Trao đổi với Dân Việt, ông Trần Đức Trung Thiên, Chủ tịch UBND xã Nam Cường cho biết, dù tiềm năng rất lớn, nhưng để nghề thuốc Nam thực sự trở thành trụ cột du lịch, xã Nam Cường vẫn còn nhiều việc phải làm.

“Việc quy hoạch các vùng trồng dược liệu tập trung thay vì chỉ dựa vào khai thác tự nhiên là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo nguồn cung lâu dài. Đồng thời, công tác chế biến, đóng gói và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm thuốc Nam thành phẩm cũng rất cần được đầu tư một cách bài bản hơn.

Bảo tồn nghề thuốc Nam tại Nam Cường không chỉ là bảo vệ một nghề sinh kế mà còn là bảo vệ "phần hồn" của văn hóa dân tộc Dao. Khi những bài thuốc gia truyền được kết hợp khéo léo với hoạt động du lịch, sẽ không chỉ giúp bà con thoát nghèo mà còn góp phần quảng bá hình ảnh con người và thiên nhiên vùng cao đến với bạn bè gần xa”, ông Thiên cho biết thêm.

Theo ông Thiên, tại các homestay, các điểm dừng chân, các hành trình trải nghiệm rất cần có các dịch vụ ngâm, tắm thuốc người Dao để phục vụ du khách cũng như quảng bá sản phẩm mang giá trị tri thức dân gian bản địa của người Dao tại địa phương.

“Để làm sao khi đến với các bản làng người Dao, du khách không chỉ được tham quan cảnh sắc thiên nhiên mà còn được trải nghiệm dịch vụ tắm thuốc, ngâm chân thảo dược đúng cách, bài bản.

Việc ngâm mình trong bồn gỗ với làn nước thơm nồng mùi thảo mộc, giữa không gian yên bình của núi rừng, sẽ mang lại một cảm giác thư thái khó quên. Đây chính là "chìa khóa" để thu hút khách du lịch, đặc biệt là những người yêu thích xu hướng du lịch chữa lành và chăm sóc sức khỏe (wellness tourism)”, Chủ tịch UBND xã Nam Cường chia sẻ

“Từ việc cung cấp dịch vụ tắm, ngâm thuốc người Dao, mô hình "theo chân người bản địa vào rừng tìm thuốc" chắc chắn cũng dần hình thành. Du khách được trực tiếp nghe giới thiệu về cách nhận biết cây thuốc, cách thu hái sao cho bền vững để rừng không bị cạn kiệt.

Điều này không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn giúp du khách hiểu và trân trọng hơn giá trị của tri thức bản địa”, Chủ tịch UBND xã Nam Cường nhận định.

Trong tương lai, với sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền và sự đồng lòng của người dân, nghề thuốc Nam của người Dao xã Nam Cường hứa hẹn sẽ trở thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần đưa kinh tế - xã hội địa phương ngày càng khởi sắc, nhất là khi tuyến đường Tuyên Quang - Hồ Ba Bể được hoàn thành mà điểm tập kết, dừng chân cho những đoàn xe lớn ngay tại địa phận của xã Nam Cường sẽ lại càng là một lợi thế lớn.

×