Trung Quốc âm thầm "cắm rễ" ở vùng lãnh thổ Nga kiểm soát khiến Ukraine "mất ăn mất ngủ"

Một trong những ví dụ rõ nhất là mỏ đá Karansky tại vùng Donetsk. Cơ sở này đã ngừng hoạt động từ năm 2008 nhưng được khôi phục sau khi Nga kiểm soát khu vực. Cuối năm 2023, chính quyền do Moscow hậu thuẫn công bố các thỏa thuận với hai doanh nghiệp Trung Quốc chuyên cung cấp thiết bị nghiền và sàng đá để đưa mỏ trở lại hoạt động.

Những hình ảnh được công bố cho thấy đại diện doanh nghiệp Trung Quốc xuất hiện cùng các quan chức Nga và lực lượng ly khai. Sản phẩm từ mỏ hiện được sử dụng cho các dự án mà Moscow gọi là "tái thiết" tại những vùng lãnh thổ bị chiến tranh tàn phá. Người dân địa phương thậm chí còn gọi nơi đây là "mỏ đá Trung Quốc", tờ Washingtontimes.

Trung Quốc hiện diện ở nhiều lĩnh vực

Theo báo cáo của tổ chức Eastern Human Rights Group (Ukraine) và Viện Nghiên cứu Chiến lược và An ninh Anh, ít nhất 17 doanh nghiệp Trung Quốc đang có liên quan đến các hoạt động kinh tế tại các vùng Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson do Nga kiểm soát.

Sự hiện diện này trải rộng từ khai khoáng, xây dựng, logistics đến viễn thông, tài chính và hạ tầng giao thông.

Dù Bắc Kinh không công khai công nhận việc Nga sáp nhập lãnh thổ, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Trung Quốc đang giúp những khu vực này ngày càng gắn chặt với nền kinh tế Nga.

Giám đốc Eastern Human Rights Group, bà Vira Yastrebova nhận định, Bắc Kinh không chính thức thừa nhận việc sáp nhập nhưng các doanh nghiệp Trung Quốc lại thâm nhập ngày càng sâu thông qua các công ty trung gian của Nga.

Không chỉ máy móc mà tiền tệ và công nghệ Trung Quốc cũng gia tăng sự hiện diện

Ở Donbass, thiết bị Trung Quốc đang dần thay thế máy móc của châu Âu và Ukraine vốn không còn được cung cấp do chiến tranh và các lệnh trừng phạt.

Báo cáo nhắc tới nhiều doanh nghiệp lớn như SANY Heavy Industry, Liming Heavy Industry, Shandong Mining Machinery, Taiyuan Heavy Industry và WISDRI.

Các công ty này bị cho là đã cung cấp thiết bị khai khoáng, hệ thống băng chuyền, máy đào hầm cũng như công nghệ phục vụ ngành luyện kim.

Đổi lại, các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát chủ yếu xuất khẩu than đá và nguyên liệu thô.

Riêng tại Lugansk, hàng hóa Trung Quốc chiếm khoảng 60% tổng kim ngạch nhập khẩu trong năm 2023. 

Ảnh hưởng của Trung Quốc không dừng lại ở lĩnh vực công nghiệp.

Theo báo cáo, khoảng 79 chi nhánh ngân hàng tại các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát đã triển khai giao dịch bằng đồng nhân dân tệ.

Các nền tảng như Alipay, WeChat Pay cùng tiền mã hóa và các kênh giao dịch trên Telegram cũng được sử dụng để duy trì hoạt động thương mại và giảm tác động của các lệnh trừng phạt phương Tây.

Đồng nhân dân tệ chưa thay thế đồng ruble trong thanh toán hằng ngày nhưng ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động nhập khẩu thiết bị công nghiệp và thanh toán quốc tế.

Huawei xuất hiện trong hạ tầng viễn thông

Một lĩnh vực khác được các chuyên gia đặc biệt quan tâm là viễn thông.

Báo cáo cho biết hàng nghìn trạm phát sóng tại các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát đang sử dụng thiết bị của Huawei.

Nhà mạng Miranda Media do Nga kiểm soát cũng được cho là sử dụng máy chủ, hệ thống mạng lõi và nhiều thiết bị viễn thông của Huawei.

Theo các nhà phân tích Ukraine, việc xây dựng hạ tầng viễn thông mới không chỉ nhằm phục vụ liên lạc mà còn giúp Nga củng cố khả năng kiểm soát thông tin, thay thế hoàn toàn hệ thống của Ukraine, buộc người dân sử dụng SIM Nga và tích hợp các dịch vụ công với giấy tờ do Moscow cấp.

Ukraine lo ngại quá trình tái hòa nhập sẽ ngày càng khó khăn

Theo các chuyên gia Ukraine, điều đáng lo ngại không chỉ là các hợp đồng thương mại.

Khi hệ thống ngân hàng, viễn thông, máy móc công nghiệp và chuỗi logistics tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng ngày càng phụ thuộc vào Nga và Trung Quốc, chi phí để khôi phục và tái hòa nhập các khu vực này sau chiến tranh sẽ tăng lên đáng kể.

×