Trung Quốc chi hơn 1,5 tỷ USD mua hai loài thủy sản này của Việt Nam, vì sao xuất khẩu sang Mỹ giảm?

Trung Quốc chiếm 98% kim ngạch xuất khẩu tôm hùm

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm hùm Việt Nam đạt khoảng 585 triệu USD, tăng 44,3% so với cùng kỳ.

Quy mô này tương đương 10% tổng xuất khẩu thủy sản và gần 25% tổng xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu gần như toàn bộ đầu ra tôm hùm Việt Nam, chiếm khoảng 98%.

Tăng trưởng xuất khẩu tôm hùm Việt Nam hiện được dẫn dắt gần như hoàn toàn bởi tôm hùm xanh. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm hùm xanh sang Trung Quốc đạt khoảng 574 triệu USD -

Theo VASEP, xuất khẩu tôm hùm bông của Việt Nam sang Trung Quốc đang gặp một số khó khăn, trong đó, nước này yêu cầu nguồn gốc giống F2 và các quy định liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã.

Để đẩy mạnh xuất khẩu tôm hùm, VASEP cho rằng, mặt hàng này cần được tiếp cận như một ngành hàng thủy sản giá trị cao, có chiến lược phát triển riêng, thay vì chỉ là một nhóm sản phẩm tăng trưởng ngắn hạn.

Trong đó, cần có định hướng đưa tôm hùm thành ngành hàng chiến lược, hướng tới kim ngạch tỷ USD, gắn với quy hoạch vùng nuôi, hạ tầng logistics hàng sống, cơ sở đóng gói, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Ưu tiên làm việc kỹ thuật với Trung Quốc để tháo gỡ rào cản cho tôm hùm bông, làm rõ yêu cầu F2, cơ sở khoa học, hồ sơ nguồn gốc và khả năng xây dựng cơ chế quá độ có kiểm soát cho sản phẩm thương phẩm được nuôi tại vùng nuôi có mã số.

Hướng dẫn người nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu thị trường: farm code, packhouse code, nhật ký nuôi, kiểm soát giống, thức ăn, thuốc thú y thủy sản, dư lượng, kiểm dịch, an toàn thực phẩm và hồ sơ lô hàng.

Xây dựng hệ thống thông tin thị trường và cảnh báo sớm chuyên biệt cho tôm hùm, bao gồm thay đổi quy định nhập khẩu, tình hình cửa khẩu, thuế quan, nhu cầu mùa vụ, giá, cạnh tranh từ Canada, Mỹ, Australia và các nguồn cung khác.

Năm 2025, xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc đạt khoảng 841 triệu USD, chiếm hơn 98% tổng kim ngạch. Trong đó, tôm hùm xanh đạt khoảng 843 triệu USD, chiếm 98,3% tổng xuất khẩu tôm hùm; tôm hùm bông – sản phẩm có giá trị cao, gắn với phân khúc cao cấp – chỉ còn khoảng 4,6 triệu USD do vướng hàng rào kỹ thuật của Trung Quốc.

Đối với xuất khẩu cá tra, tháng 6/2026, kim ngạch đạt 205 triệu USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung 6 tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu cá tra đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ.

Hiện, Trung Quốc và khối CPTPP đang là những thị trường nhập khẩu cá tra lớn nhất, trong khi xuất khẩu sang Mỹ và Brazil tiếp tục xu hướng sụt giảm.

Cụ thể, trong tháng 6/2026, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 299 triệu USD, tăng mạnh 35% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo VASEP, với tỷ trọng 27% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vị thế là thị trường tiêu thụ lớn nhất trong nửa đầu năm 2026, đóng vai trò then chốt trong đà tăng trưởng chung của ngành.

Trái ngược với diễn biến tích cực tại Trung Quốc, xuất khẩu cá tra sang Mỹ trong tháng 6/2026 giảm 10% so với cùng kỳ.

Lũy kế 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt 167 triệu USD, giảm 5% và chiếm 15% tổng giá trị xuất khẩu cá tra cả nước.

Tại Brazil, kim ngạch xuất khẩu tháng 6 giảm 12% so với cùng kỳ. Tính chung nửa đầu năm, giá trị xuất khẩu sang thị trường này đạt 88 triệu USD, giảm 6% và chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch.

Thị trường Mỹ giảm cũng thể hiện qua báo cáo tài chính của nhóm doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang thị trường này. Đơn cử, Công ty CP Vĩnh Hoàn ghi nhận doanh thu tháng 6/2026 giảm 14% so với tháng trước, trong đó doanh thu tại Mỹ giảm 8%.

Trong khi đó, Công ty CP Nam Việt ghi nhận doanh thu 3.778 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 33,4% so với cùng kỳ nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 29% xuống hơn 330 tỷ đồng.

Mới đây, Cơ quan đại diện Thương mại Mỹ đã công bố kết quả cuộc điều tra mục 301 theo Đạo luật thương mại 1974 với 60 nền kinh tế. Với kết quả này, ngoài một số sản phẩm được miễn trừ, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ sẽ bị áp thêm mức thuế 12,5%.

VASEP cho biết, các mặt hàng thủy sản chủ lực của Việt Nam, bao gồm cá tra không nằm trong danh mục miễn trừ. Như vậy, rào cản thuế quan tiếp tục gây sức ép lên cá tra trên con đường xuất khẩu sang Mỹ.

Việc bị áp thuế, theo VASEP, các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra đang được nhà nhập khẩu yêu cầu giảm giá để chia sẻ chi phí hoặc điều chỉnh nguồn cung. Qua đó, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp đều bị ảnh hưởng.

Song song với thuế quan, nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ phục hồi chậm trong bối cảnh người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu cũng tác động đáng kể đến xuất khẩu cá tra. Ngoài ra, chi phí logistics tăng cao cũng khiến doanh nghiệp xuất khẩu gặp áp lực, khi việc vận chuyển sang Mỹ bắt buộc phải sử dụng dịch vụ vận chuyển bằng tàu biển có hải trình dài.

×